II. Трокское воеводство (часть 3 из 9): оригинал
II. Трокское воеводство (часть 3 из 9). С. 338-354. Польский текст издания.
Mereoz, Mereiium, zwany od Krzyżaków:Merkenpille lub Merken, zamek i miasto przy ujściu rzeki Merecza do Niemna, o 12 mil od Wilna a 11 od Grodna odległe. Miejsce to do najdawniejszych grodów w Litwie należące, zdaje się że jest właśnie tą osadą skandynawską, o której wędrownik iślandzki Snorro-Sturlesoha w 12 wieku wspomina pod nazwiskiem Misiri. Pisze on, iż znalazł w tej okolicy ludzi mówiących językiem jemu zrozumiałym, to jest skandynawskim. Zapewne już za Witenesa Krzyżacy poznali te strony i może między spalonemi przez nich zamkami w r. 1312 i Merecz się znajdował; piérwsza jednak historyczna wzmianka o nim w kronikach zakonu znajduje się pod r. 1377, kiedy Gotfred Linden marszałek krzyżacki wyprawiwszy się przeciw Olgerdowi, wielkie spustoszenie rozniósł w ziemi trockiej i z Merecza znaczne łupy zabrał 199. W r. 1391 Witowd opanował zamek merecki, i wziąwszy w niewolą stojących tu na załodze Polaków, odesłał w więzach W. mistrzowi do Malborga. Ale w następnej wyprawie r. 1393 w zimie, sam W. mistrz Konrad Jungingen nic nie dokazawszy w okolicach Lidy i Nowogródka, zdobył i zburzył powracając z łupami, zamek merecki. Po odbudowaniu go przez Litwinów, marszałek zakonu Werner Tettingen r. 1403 także go opanował, najsrożej spustoszywszy okolice. Merecz był zawsze na te najazdy krzyżackie wystawiony, znajdując się właśnie na drodze którą zakon wybrał do czynienia wypraw przeciw Trokom i Wilnu. Z drugiej strony miejsce to położone we środkwabsległych lasów uapełnionych rozmaitą zwierzyną, stałe się najzdatniejszóm polem i i najpowabniejszem dla: władców Litwy do owychawiiiiah łowów, które w wiekach średnich zajmowały na przemian z wójną wsuystkie chwile monarchów. Oprócz tego Merecz aż do końca panowania Władysława Jagiełły miał wielkie znaczenie wojenne. Jagiełło godząc się z Witowdem opisał się r. 1392 że byt. wiedzy jego nikoma zamku mereckiego nie odda. W Mereczu król ten nadudiśk 1367 prawo magdeburskic dja Wilna. Przebywał też w nim często sąm Witow 4, posuwając wie okolice myśliwskie swoje rozrywki, a razem czyslgkamowy z Krzyżakami. Tu właśnie starał się pogodaść: z zakonem biskupa Dorpackiego, z którym miał przymierze, stąd bowiem datoewał pismo swoje do W. mistrza 15 maja. r. 1396, mając w radzie przybocznej piérwszego bi» skupa wileń. Andrzeja, którego pieczęć razem z pieczę» cią W. księcia do dyplomaśn ppszywieszoną została 200. Władysław Jagiełło obchodził w.r. 1418 w Mereczu święto Bożego Narodzenia polując. aallewym brzegu Niemna, a w r. 1421 tu właśnie znaleźli go posłowie. Czescy, proszący usilaie ażeby przyjął koronę tego kraju wystawionego na podstępy niemieckie; albo żeby Witowda skłonił de zajęcia ich tronu. I tu im ostateczna odpowiedź do sejmu lubelskiego odłożoną została. Fara tutejsza wiana jest swój początek Jagielle, który ją nie długo po zaprowadzeniu wiary chrześciańskiej w Litwie fundował pod tytułem ś. Mikołaja wyżnawcy i papieża. Kazimierz syn jego będąc W. książęciem dodał proboszczowi dziesięcinę z połowu ryb na rzece Mereczance, i nadał jezioro zwane Pilłwingśis, przywilejem swoim na zamku nieręckim r. 1442 datowanym. Alexander Jagiellończyk r, JĄQ3. karczmę pozwolił zbudować, zobowiązując plebana,da odprawiania mszy przed obrazem N Panny eo sobota, Zdaje się, że on musiał być odnowicielem tego kościoła, który przy swoi poświęceniu, miał nadasy inny tytuł, bo w powtórnym przywileju r. 1496 w Mereczu pisanym tenże Alexander, wymienia że jest pod wezwaniem P. Maryi. Przywilej zaś ten upewniał daleko większy fundusz proboszczowi niemogącemu się utrzymać z dotychczasowego. Zygmunt I ro+ ku 1516. jeszcze go powiększył, nadaniem gruntów i łąki, a król Stefan r. 1582 obdarzył wolnym wstępem. do lasów mereckich. Zygmunt I przywilejem swoim w Wilnie danym r. 1536, za przyczynieniem sję syna Zggmunta Augusta i królowej Bony. dał starostwo meręgjke dożywociem Janowi Zabrzezińskiemu wojewo-. dzie. troękiemu marszałkowi W. Księztwa Litewskiego,. ząchowując tylko w niém stacyą dla siebie 201. Podokijeć i samo miasto równie jak kościół doznawały qpicki panujących z rodu Jagiellońskiego: Zyg: munt August, który rządząc Litwą za życia ojecowskiego nie raz tu na łowy zjeżdżał, dal Mereczowi na. nowo prawo magdeburskie przywilejem r. 1569 d. 7 grudnia w Knyszynie podpisanym, nadając za herb miastu jednorożca. Władysław IV najwięcej ze wszystkieh królów pamięć Merecza do imienia swego przywiązał. Tu bowiem będąc jeszcze królewicem przemieszkjwał czas nie mały w zimie z 1630 na 1631 rok, dla uniknienia panującego wówczas morowego powietrza. Potém r. 1633 jadąc po koronacyi swej przez Litwę na wyprawę smoleńską, gdy bawił się przez dzień 18 119 czerwca łowami dla rozerwania zwłaszcza jadącego z nim posła weneckiego "Tiepoli, wiele nadał swobód miastu. Merecz wówczas otrzymała liróla prócz potwierdzenia dawnych przywilejów, uwólnienie od opłaty mostowego mieszczan, propinacyą miodu, i ścieśmnienie nadużyć żydowskich. 'T'u w roku 1636 również przez nie mały czas wracając z Litwy myślistwem się zajmował, co także pomimo choroby na kamień w czerweu r. 1639 powtarzał. 'T'u nakoniec w powrocie z Wilna do Warszawy r. 1648, zatrzymawszy się 4 maja dla choroby królowej, gdy nadto zmęczony głałtowném polowaniem zapadł w ciężką malignę nieumiejęko Di lekarzy powiększoną, skońezył życie 20 maja o gódianie pół do drugiej po półitocy 202. Pokazują do dziś duia kamienicę murowaną w rynku, w której król chorował i umarł 203. Niewiadomo dla czego we dworze Ulikróściń: skim obszernie zabudowanym nie mieszkał; 8 jego czasów już miasto oprócz fary ozdobione było koliić:. łem i klasztorem Dominikanów, dla których w'ióku jeszcze 1605 Krzysztof Stefanowicz burmistrz merecki z żoną Anną kupił i ofiarował kamienicę z placem. W kilka lat potem Gabryel Wojna kanclerz lit. przed rekiem 1615 (bo w nim umarł) do fundacyi klasztoru się przyłożył, oraz kościół pod wezwaniem Panny Ma-. ryi Gromnicznej i ś. Kazimierza konsekrowany wymu-. rował. Zniszczył tę świątynię pożar, tak dalece, że po odnowieniu ze składek w r. 1758, mury w prezbiteryum tylko zostały, a resztę z drzewa dobudowano. Najazd nieprzyjacioł za Jana Kazimierza sprowadził ostateczną klęskę na.całe to miasto, z której już nigdy nie powstało. Rząd jednak usiłował podźwignąć je z upadku, zapadła bowiem uchwała sejmowa r. 1655 w tem brzmie-, niu. „Merecz ogniem, powietrzem, ustawicznym przejściem żołnierskiém i stacyami zniszczony, od dalszych stanowisk, stacyi i przechodów żołnierskich, saivis Reipublicae oneribus, uwalniamy do lat sześciu i przy- ' Wileje miastu nadane approbuiemy. Na nie się to jednak nie przydało; bo za najściem Szwedów w tymże roku, miasto do ostatka zgnębionem zostało. Po uspokojeniu więc kraju, sejm ponowił piérwsze ulżenia. Michał Kazimierz Pac wojewoda wileński hetman W. lit. osadził Jezuitów-Missyonarzy przy kościele farnym, r. 1676. Później wymurowali oni sobie klasztor przy ulicy idącej od ratusza do Niemna, razem z kościołem pod tytułem ś. Krzyża. Po kassacie Jezuitów Kommissya Edukacyjna r. 1777 oddała mury ich Dominikanom, którzy utrzymują po Jezuitach szkołę podwydziałową. — Za drugiej wojny szwedzkiej zatrzymał się tu czas niejakiś we środku października r. 1707 Cesarz Piotr Wielki przybywszy za oddziałem wojsk swoich pod dowództwem ks. Repnina i jenerała Chambers zostających, w pochodzie ku granicy rossyjskiej. Kampania r. 1708 znowu go tu sprowadziła w styczniu, gdy się z Grodna do Wilna udawał. Powiadają że mieszkał w tym samym domu, gdzie i Władysław IV.— W tém, mieście umarł r. 1744 września 16 Michał Serwacy Korybut książe Wiśniowiecki wojewoda wileński, hetman W. lit. ostatni domu swego potomek płci męzkiej. — Merecz na schyłku 18 wieku stawił oku wędrownika smutny widok opustoszałego i starodawnością zgrzybiałego grodu. Położenie jego chociaż nad tak piękną rzeką jak Niemen, ma coś jednak w sobie ponurego, zwłaszcza że po wycięciu borów od strony Lejpun, utworzyły się pola piasczyste, a za Niemnem pozostały tylko szczątki dawnych puszcz sławnych łowami. W rynku znaczaa część domów murowanych, ale w gruzy rozsypujących się, ponurą całemu miastu postać nadaje. Przy samóm ujściu Mereczanki do Niemna wznosi się góra w wyższej części sypana, na której stał niegdyś ów zamek tyle razy napastewany od Krzyżaków. U podnóża jej z drugiej strony płynie żywy strumień Sfangwis zwany po litewsku, wpadający do Niemna, którego wody służyły jak się zdaje do zalewania przekopów zamkowych. Ślad zamku na szczycie góry tylko w dużym okopie wieńczącym go pozostał, i w odłamkach cegły i żużli. W osypującej się górze odkryto kilka kul kamiennych od 80 funtów wagi, oraz dwie nader wielkie sztuki żelaza, z których jedna była opatrzona dębowemi dylami nakształt skrzyni spojonemi. Zdaje się że to były części wchodzące do składu machimy do rzucania kul tych kamiennych służącej. Szkoda nieodżałowana, że je przetopionu w Rudni na narzędzia rolnicze. Po drugiej stronie strumienia Stangwis, na wzgórzu nad samą Mereczanką jest dwor starostwa mereckiego, z głównej budowy i dwóch oficyn drewnianych składający się, gdzie zwykle starostowie i namie< stnicy ich przebywali. W około miasta stoją w pewnej odległości cztery słupy murowane oznaczające rozległość posiadłości miejskich, na których w wydrążeniach były herby królestwa. Jeden z nich znajduje się na drugiej stronie Niemna. Starostwo mereckie płaci kwarty złp. 3,107. — Siedm jarmarków odbywa się tu do roku, ludność. przechodzi 3,000 mieszkańców.
Miasto Olita
Olitą po obu stronach Niemna w dobrem położeniu miasto drewniane o 9 mil od Trok, 4 od Merecza, które razem ze znaczną liczbą wsi okolicznych składa ekonomią królewską. Był tu i zamek drewniany za Olgerda, od którego czasów Rrzyżacy nie raz go nachodzili zbrojnie, nazywając w swoich skazówkach podróżnych Aliten. W roku 1392 podczas sławnej ich wyprawy na. Litwę pod dowództwem marszałka zakonu Engelharda Rabe, przy pomocy Witowda poróżnionego wówczas z Jagietła, zaszła tu w styczniu pamiętna kłótnia między Niemcami i Anglikami, o któtej wspominają kro-, nikarże zakonu 204. Powodem do niej był spór o prawo niesienia chorągwi ś. Jerzego; podniósł ją wychodząc ż Olity ku Lidzie Ruprecht Sekendorf rycerz niemiecki, tymczasem lord Percy syn księcia Northumberland przybyły z rycerstwem angielskićim domagał się dla siebie tego zaszczytu. Od słów przyszło do krwawej bitwy, którą zaledwo dostojnicy zakonu zdołali uśmierzyć. Olitę r. 1536 ze wszystkiemi wsiami, Zygmunt August za pozwoleniem ojca nadał dożywociem Janowi Zabrzezińskiemu wojewodzie trockiemu marszałkowi W. Ks. Lit. 205, który będąc jeszcze wojewodą nowogrodzkim i starostą mereckim, daugowskim i oszmiańskim fandował w tém mieście r. 1524 kościół parafialny i znacznie go uposażył. Tenże sam król dał potem dzierżawę tę dożywociem, żonie swej Barbarze Radziwiłłownie. Do Olity sejm r. 1775 przeniósł sądy z Merecza i Trok dla wygodniejszego i bliższego położenia ku środkowi powiatu trockiego.
Niemonojcie na prawym brzegu Niemna mała mieścina ze starostwem, o nil 2 od Olity. Podług podań niepewnych w dawnych dziejach Litwy, w tém miejscu Nemoń wódz żeglarży jakichściś cudzoziemskich, co - z za morza przybywszy w odległych czasach iegłowali w górę Niemna, miał odbierać cześć boską od bałwochwalców litewskich. Są tu nawet ślady kurhanów starodawnych.— Mikołaj i Kazimierz Sapichowie r. 1626 fupdowali tu kościół parafialny, pod wezwaniem Narodzenia P. Maryi, za potwierdzeniem Zygmunta IU na sejmie warszawskim. Starostwo niemonojckie płaci kwarty złp. 2,145.
Daugi nad rozległém i jednóm z najgłębszych w Litwie jeziorem, małe miasteczko i starostwo, blisko Olity. Jest to dawna osada litewska gdzie WW. książęta mieli swój dwór i myślistwo, Zdaje się, że w lasach otaczających wówczas Daugi, właśnie na polowąniu Ja-. gielło r. 1380 zawarł z Krzyżakami tajemny traktat przeciw Kejstutowi. Wielki komtur zakonu Elner dawał wielką ucztę, na której Witowd i brat jego Iwan znaj: dowali się nie wiedząc co się kauło przeciw ojcu ich 206. Witowd rządzący potém Litwą zbudował tu na schył: 'ku 14 wieku kościół parafiialny pod tytułem opieki P. Maryi, Alexander zaś Jagiellończyk potwierdził tę fundacyą r. 1503. Królowa Bona dzierżąc starostwo daugowskie r. 1555, a po niej Władysław IV, annnaty ną kościół i szpital z niegoż nadali. Królowa Ansa kazałą r. 1593 z całego starostwa dawać proboszczowi dziesię: cinę snopową i płacić na rybę złp. 33. —W Daugach ro» ku 1639 król Władysław IV z żoną swoją Maryą Lu. dwiką był gościnnie przyjmowany w dniu 14 czerwcą przez Albrychta Stanisława Radziwiłła starostę tych dóbr, gdzie jednak król na kamień chorował. — Starostwo daugowskie płąciło kwarty złp. 2,368.
Spmiliszki, blisko źródeł rzeki Strawy, nad kilką małemi jeziorami położone miasteczko, albo raczej wieś kościelna i starostwo płacące kwarty złp. 798. Miejsce to znajdowało się za wojen z Krzyżakami na szlaku którędy szły ich wyprawy na burzenie trockich i wileńskich zamków. Tak w r. 1377 marszałek zako. nu Gotfced Linden przechodząc przez Sumiliszki zniszczył je ogniem i mieczem; i wtenczas zdają się być po raz piérwszy wspomniane w kronikach 207. W roku 1403 inne wojska krzyżackie pod dowództwem marszałka zakonu Wernera Tettingen, na nowo i niemiłosiernie te okolice splądrowały. — Kościół parafiialny tutejszy fundował król Alexander przed r. 1502, a że był z drzewa zbudowany gorzał często, ostatni dziś stojący wystawiony jest r. 1788 przez jednego z proboszczów, ma tytuł ś. Wawrzyńca.
yżmory, miasteczko drewniane przy drodze wielkiej z Wilna do Kowna, dawniej starostwo przynoszące kwarty złp. 1,436, później za Stanisława Augusta na dobra dziedziczne zamienione. Kościół parafijalny fandował Zygmunt I r. 1508. Książe Jan Drucki SokoIliński z Żoną uposażył plebanią r. 1651, dzisiejszy zaś kościół wybudował r. 1744 Michał Pociej starosta rohaczewski i Żyżmorski. Zdaniem niektórych, blisko tego miejsca zaszła owa pamiętna w dziejach zakonu krzyŻackiego i Litwy, bitwa nad rzeką Strawą, która blisko miasta płynie. W. mistrz Dusemer dowodził Rrzyżakami i gościnnóm rycerstwem z Anglii, Francyi i Niemiec do walczenia pogan przybyłemi; Olgerd prowadził przeciw niemu siły swoje z Litwy i Rusinów złożone, Spotkały się oba wojska 2 lutego r. 1348, i po długiej a zaciętej walce zwycięztwo przechyliło się na stronę Krzyżaków. Zginęło od 10 do 18 tysięcy Litwinów, poległ Narymund brat W. książęcia. Jednakżei Krzyżacy straciwszy 4,000 w zabitych z żołnierstwa, a 50 rycerzy zakonnych i komfturów, tyle ucierpieli, że się nie ośmielili głębiej do Litwy posuwać, i odwrócili
się na Żmudź.—Żyżmory ma jące może już ud dawniejszych czasów prawo miejskie niemieckie, policzone z0- stały przez uchwałę sejmu czteroletniego za miasto wolne królewskie, i pieczęć udzielną dla siebie otrzymało, Żośle, o milę od Żyżmor ku Wilii, wieś kościelna nad jeziorem i starostwo płacące kwarty złp. 665. Tu podług podań pierwiastkowych dziejów bałwochwalczej Litwy zachowanych przez. Stryjkowskiego 208, Kukowojtis książe litewski matce swojej Pojacie, córce Kernusa 4 żonie Żywibunda, zmarłej na początku wieku 13, posąg drewniany nad jeziorem: wystawił, który lud obyczajem pogańskim częił za boginią. Za obaleniem się posągu wyrosły na mogile lipy, które podobnież za święte miano aż do czasów Jagiełłowych, i pieśni po Jitewsku o Pojacie śpiewano. — Kościół parafijalny w Żoślach istniał już r. 1517, ale Jan i Michał Naczowie dziedzice r. 1533 odnowili fandacyą.
Poporecie, bljsko lewego brzegu Wilii, prawie naprzeciw Kernowa, dawąjiej zamek obronny na górze, dzisiaj wieś z kościołem 'i klasztorem Dominikanów. Znali go Krzyżacy wojując z Litwą pod imieniem Boparien i Paparten. Podczas owej sławnej wyprawy Konrada Wallenroda w jesieni r. 1391, tędy przecho-. dziły wojska krzyżackie i tu się dwie ich główne kolumny połączyły udsjąc się na zdobycie Wilna 209. Lecz później kiedy W. mistrz Konrad Jungingen razem z Swidrygajiłą wszedł do krajów litewskich przeciw Witowdowi i przebywszy rzekę Strawę postępował z Kowna na zdobycie Wilna r. 1394, w sierpniu: tu pod Poporciami zaszła żźwawa utarczka z wojskiem Witowda, który osadziwszy leśne szlaki prowadzące da Wilna, starał się wszełkiemi sposobami utrudniać pochód najeźdzeom. W niej dostał się Niemcom w niewolą Sudemund szwagier Witowda i towarzysz jego tułactwa w państwach zakonu; a że on czynnie należał do uciecz-. ki stamtąd Witowda i pojednania się z Jagiełłą, i że się po kilkakroć przeniewierzał zakonowi: W. mistrz z rady dostojników zakonu karał go za nogi powiesić na drzewie. — Zamek w Poporciach już źniszczał pod koniec panowania Jagiełły, zwłiszcza że był drewnia: ny. Na miejscu tej warowni wymurowańo tu z czasem kościół i klasztor Dominikanom, których fundował ro+ ku 1649 d. 21 maja Stanisław Bejnart skańbny W. ks. bit. i znakomicie uposażył. Poporcie około 2 mił odległe są Kernowa, skąd jednak widać jak na dłoni klasztor i kościół.
Jewie, wieś kościelna nad jeziorem przy wielkiej drodze z'Wilna do Kowna o 5 mil od piérwszego mia: śta położona, własność domu Ogińskich. Z tych Bohdań podkomorzy trocki wyznawca wschudniego obrządku fundował tu około roku 1600 cerkiew grecką; ta jak się zdaje zależeć musiała od monastyru wileń: skiego ś. Ducha, którego zakonnicy za pomocą zapewne tegoż Bohdana Ogińskiego, założyli tutaj drukarnią. Wydała ona nowy testament kyrylica bity r. I611, następnie r. 1612 księgę religijną pod tytułem: „„ZercaŻo mirozritelnoie in 4! także kyrylicą, w r. I619 gra: inatykę słowiańską przez ks. Meleryńsza Smotryckiego mmićha monastyru ś. Ducha, pod tyt: „Prawilnoie Śyń< tagms, z herbeńi Ogińskich na odwrotnej stronie tytułu, pod którym są litery: B. O. P. T. (Bohdan Ogiński Podkomorzy Trocki). Po przyjęciu przez Ogińskich wyznama rzymsko-katolickiego, zdaje się że tą drukarnia przestała bić druki słowiańskie; ale nie była bez: czynną, bo znane jest wyszłe z tej oficyny w Jewiu, pi semko panegiryczne, pod tytułem: „Niebo gwiaźdeczne Jaśnie Wielmożnej familii Jchmość PP. Słuszkow i t.d., wydarńe przez Alexandra Waleryana Wysockiego S. Teologii w Akademi Wileńs. Audyfora, r. 1634 d. 23 Junii ofiarowane." Ś ark. in folio, druk gocki. — Jest prócz tego w Jewia kościół [parafialny rzymskiego obrządku, do którego należy lud litewski okoliczny, z wyjątkiem kilku osad ruskich za czasów tegoż Bohdana Ogińskiego tu sprowadzonych.
Iune osady znaczniejsze w powiecie trockim z prawej, strony Niemna leżące są: Giegużyn miasteczko ż hościołem parafijalaym fundowanym r. 1520 od Benigny Radziwiłłowny Ościkowej wojewodziny połockiej, którego fundusz powiększył r. 1587 Jan Hlebowicz Wda trocki; Strawieniki wieś pod Żyżmorami « wielkim pałacem wymurowanym przez Bohdana Ogińskiego w 17 wieku; Kiefowiszki miasteczko, starodawne dziedzietwo Pociejów, z kościołem parafijalnym fandowanym r. 1676 przez Leonarda Pocieja Wdę witebskiego pod tytułem 5. Trójcy; Przełaje wieś starościńska na trakcie wileńsko-mereckim z kościołem fundacyi Witowda, który był z razu filią Daugowskiego; Waka, Prudziany i Mereślany wsi Tatarami osadzone nad rzeką Waką; Sol/kieniki z meczetem tatarskim; Butrymańce, Hanuszyszki, Dussmiany nad jeziorem i t.d. '
Część powiatu (rockiego na lewym brzegu Niemna czyli w trakcie Zaniemeńskim rozciągająca się zawiera:
Sereje, miasto o 5 mil od Olity, od brzegu Niemna o 11 mili, w położeniu wzgórkowatém między jeziorami, nad rzeczką Serejką, które razem z 3 folwarkami i 22 wsiami były w 17 wieku dziedzictwem książęcia Bogusława Radziwiłła koniuszego W. ks. lit. Ten rządząc z ręki Elektora brandeburskiego Prusami i trzymając się wyznania reformowanego, miasteczko ' liche dotąd zaczął podnosić osadzając w niém Niemców rzemieślników, dla których zbór kalwiński wystawił, obok istniejącego już kościoła parafijalnego katolickie. go fundacyi przodka swego Jerzego Radziwiłła w roku 1537. Zbór ten w r. 1664 był na czas niejakiś odebrany protestantom, Po śmierci Bogusława zaszłej w r. 1669, dobra Serejskie spadły na córkę jego jedynaczkę Ludwikę Karolinę trzy lata wówczas mającą. Ojciec wychowywał ją w swojém wyznaniu na dworze i pod opieką Elektora, który gdy zaledwo zdzieciństwa wyszła wydał ją r. 1681 za syna swego Ludwika margrabię brandeburskiego, pomimo usiłowań króla Jana III przeznaczającego bogatą dziedziczkę w zamęście dla królewica Jakóba. W sześć lat po ślubie swim margrabina zapisała Sereje mężowi, po którego zejściu dom brandeburski objął w posiadłość całe te dobra210, rządcę swujego i dzierżawców od siebie utrzymywał, a osadników niemieckich liczbę pomnażał. Sereje były niejako obcym kraikiem wśród Polski, gdzie się chconiło wiele rodzia podczas zaburzeń krajowych w r. 1794, jako do miejsca neutralnego i ni tykalnego. — W Serejach kalwini utrzymywali szkołę swojego wyznania. Miasto ma do roku 5 jarmarków.
Mirosław o 2 mile od Serejów, z klasztorem księży Maryanów, dla których fundusz uczynili r. 1775 Antoni i Teresa Waży ńscy skarbni litewscy.
IKalwaryą nad rzeką Szeszupą miasto dość ludne żydami po większej części osiadłe, którzy znaczny handel z Prusami prowadzą, stanowiąc prawie dwie frzecie mieszkańców, tak że miasto Kalwaryą Żydowską nazywane bywa. Jerzy Tyszkiewicz biskup żmudzki powziąwszy zamysł założenia Kalwaryi podług wymiaru pierwotnej Jerozolimskiej: zaczął tu r. 1640 stawiać kaplice i urządzać stacye. Urban VIII Papież nadał temu miejscu odpusty, a Tyszkiewicz oprócz tego fuadował tu Dominikanów. — Kalwarya jest miastem obszernćem ale dla swego położenia w nicinie wzgórkami otoczonej, nader błotnistém. Starostwo kalwaryjskie jedno ze znaczniejszych, płaci kwarty złp. 8,250,
Inne miejsca godne wspomnienia w trakcie Zaniemeńskim powiatu trockiego, są: Łoxdzieje miasteczko ze starostwem płacącem kwarty złp. 1,532; kościół parafijalny fundacyi Zygmunta Augusta r. 1570. — Sejny miasto z klasztorem Dominikanów. — Meicie starostwo płacące kwarty złp. 2,747, niegdyś nadane dożywociem królowej Barbarze przez Zygmunta Augusta, między dwoma wielkiemi jeziorami. —Simno także starostwo między jeziorami. — Wiejsicje nad jeziorem, dziedzictwo Żyniewow.—Rudomina gniazdo rodziny Rudominów Dusiackich.
Сноски
199 EF) Wigand p. 221.
200 Metryka Lit.
201 Ob. Metr, Lit. ks. 191 p. 4.
202 . Ob. pamiętniki Albrychte Stanisława ks. Radziwiłła pod majem r. 1648 wyd. Raczyńs. Poz. 1839. T. IL str. 291—i Kochowski Climact. I: p. 13.
203 Obecnie dom ten do żydów należący stoi w ruinach.
204 Lindenblat, Wigand, Voigt.
205 Metryka Lit. ks. 191, p. 8.
206 Auf dem Felde Daudisken. Ob. Voigt. V. 355. Cir. moja Miełorya Wilna I. sl.
207 Wigand nazywa Simolisken, p. 225, i powiada, że tu wojska krzyżaekie drugi nocleg miały.
208 Kronika ks. VI. rozdz. str. 245.
209 Lindenblatt: Jabrbiicher p. 82.
210 Sereje do r. 1807 należały do królów pruskich, dopióro za utworzeniem się księztwa warszawskiego stały się własnością rządową i stanowią dotąd znaczną ekonomią.