Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Книга третья. Часть 8 из 10: оригинал

Книга третья. Часть 8 из 10. С. 437-456. Польский текст издания 1847 года.

uczciwość iwoję spuścił którą ty równie.hezboinie jak niegodziwie, zdradziłeś króla, przyjaciela swojego. padszedłeś, polubowny przeciw miemu wyrok, złotem krzyżaków, ujęty, ogłasiłeś; gardzi nim, bról polski, jako wydanym namiętnie i wbrew _ wszelkićj sprawiedliwości, a gdy w lobie jawnego. uznał wroga, sam postara sie, za pomocą boską, nieprayjaciól swoich zwyciężyć dziedziczne posiadłości,. i, własność korony orężem, gdy i inaczej być nie mogło, pod panowanie 'swoje podbić. |

Gdy Zbigniew skończył, Mikolaj: poseł Aleksamdra-Witolda oświadczył, di to samo miał w poruczeniu od swojego książęcia, co towarzysz jego Zbigniew wymownie i obszernić wyłożył, powtarzać wiee słów jego nie widzi potrzeby, to tylko przyda: „Że gdy ciebie cesarzu, na tak wysokie dostojeństwo świata los wyniósł, niezmiernie to dziwi pana mojego wielkiego książęcia litewskiego, £e go razem z bratem jego królem polskim Władysławem, z dziedzietwa ich przodków wyzuć: pod pozorem przyjaźni zamier żyłóś, gdy ci na to potegi w orężu nie starezylo; P że. niepomny ani na przymierza, ani-nü przyjaźń,' ani' na gościnność, ańi na przysięgę, arii na Boga ńajwyższego, którego imienia tylekr 'oć naprózno' wrywales, hamiebnie łamiesz i gwałcisz obietnice swoje, tak często obadwu pańującym powtarzane. Widżąć więc Wijaźnią, więcej jemu i bratu jego Władysławowi za szkodzić usiłowałeś, niż kiedykolwiek wstępnym bo jem zaszkodzić byłbyś zdołnym. Odsyła więc tobie Witołd twoje przymierza, wraca twéje przyjaźń, radź sobie własnym. rozumem, on zaś czuwać nie o mieszka, aby rzecz pospolita polska i litewska od zdradliwych wrogów i udanych pr zyjacioł nie ponio | sła jakiego uszczerhu.

Gdy obadwa posłowie 8 taką odwagą i żwawo śnią tłamaczyli się, Zygmunt gniewem do najwyższe „go stopnia, dotkliwćmi wyrazami zapalony, o malo ua.' śmierć porwać ich nie rozkazał; i dokonałby tój zbrodni, bez względu na prawo narodów, z mocy którego osoby posłów są nietykalne, gdyby otaczający, przeJozeniami swojemi zapedu j jego. nie ukoili; chciał le wiem związanych w rzece Odrze dać potopić. Na zajutrz dopiéro, nieco ukolysany i spokojniejszy, odpowiedział: „że legaci papiezcy i najbliżsi jego doradzcy w błąd go wprowadzili, postara się jednak wyrok swój według prawa i słuszności złagodzić, tak, aby ani Władysław, ani brat jego Aleksander Witold, mie potrzebowali imaé się oręża; że własnych posłów | niebawnie do Polski i Litwy wyprawi, w iym i nie Których innych przedmiotach, że ei dowodnóm wyjaśnieniem każdego szczegółu z osobna, panom waszym zadosyé uczynią.

Bo otrzymaniu téj odprawy, posłowie Wrocław o gdzie gdy cały bieg swojej czynności i mów przełożyli, | za co powszechną odnieśli pochwałę.

Około tegoż czasu poselstwo czeskie, »lo2ene.

z najznakomitszych mężów tego narodu, przybyło do

Zygmunta bawiącego jeszcze we Wrocławiu, dla wezwania go na tron czeski osierocony przez zgon brąta jego Wacława, oraz s proshą, ahy rządy nad nim objąć zechciał; ' lecz Zygmunt na Czechów zagniewany. s powodu tych przestępstw, Jakich dopuścili się równie- bezbożnie jak hiegodziwie przeciwko prawdziwj wierze, oświadezył: że nie inaczej do stolicy przodków przybędzie, aż. póki muru miejskiego, stój sire-. ny którą wjeżdżać zamierza, nie obalą, i dopóki PraŻanie ealéj broni na zamek nie zniosą. S taką odprawą posłowie do Pragi wróciwszy, skargą na dumę nienawidzianego króla, takie oburzenie w całym narodzie wzniecili, iż wszystko co Żyło stanęło pod bronią, i jednomyślnie Zygmunia, jako pochodzącego ze krwi niemieckié], za wstręt Czechów i mowy sławiańskićj, za oderwanie Marchji brandeburskiéj od korony ezéskiéj, za L obeiaZenie jcj zastawą krzyżakom pruskiego zakonu, za spalenie żywcem: na soborze konstancjeńskim Jana Husa. i Hieronima, jedynie z nienawiści: nanodos wej, nieprzyjacielem, ojczyzny ogłosili, i postanowili

- mieczem i ogniem. ścigać. Czeska..z Wartenherga burgrabie zantku pragskiego, co jeden zdawal się [sprzeciwiać ich zamiarom. wielką ileścią złota i éwietnémi z niewątpliwych doniesień Zygmunt usłyszał, dopiero Załować począł tak ostrej na poselstwo odpowiedzi, i że guiewu swojego nie ukrył do czasu: utrwalenia władzy swojej. w tym kraju, oraz osadzenia w miejscach właściwych załóg i odmiany rządzeów. Dręczył gó obecny slan rzeczy, począł więc o. wojnie rozmyślać; jakoż we Wrecławiu. wojsko z Niemców, Węgrów i Szlazaków

' zgromadził, mając za pićewszóm nadejściem wiosny do: Czech wkroczyć. '"Trudnit się wówczas we Wro-. eławiu: kupiectwem jeden z mieszczan pragskich zarazeny odszczepieństwem husyckićm, Zygmunt porwać go: i z nienawiści ku Czechom, po calém mieście końmi włóczyć,' nakoniec spalić rozkazał; podobnież dwódziełu trzech znakomitszych mieszczań wrocławskich, będących przyczyną owego zaburzenia, w'któróm rajtów wymordowano. do. więzienia wtrącić załecił. (i) Śród tych błopotów Zygmunt, jak przyr zekł, posłów da króła Władysława wyprawik król z Jedlnćj wyjechał był do Iłży, gdzie. posłowie cesarscy, przed jego oblicze wprowadzeni, szćrokićmi słowy na każdy szczegół. poselstwa Zbigniewa Oleśnickiego odpowiedzieli, a przyszedlszy nakonieć do usprawiedliwiemik niesłusznego. wyr oku, ' twierdzili: że cesarz nie był destatecznie -objaśniońy » postara śię atoli swój polubowny wyrok "bez krzywdy strón, według prawa i słuszności złagodzić, tym mianowicie końcem, iżby się I nie zdawało, że lekte sobie „waży przymierze króla,: przyjaciela. Wiadyslaw odprawiwszy posków Zygmunta, sądząc, że szczerą. myśl cesarską przed nim wyłożyli,.ze swejéj też. strony Wojciechowi Jastrzębqowi biskupowi krakowskiemu, kanelerzowi koronnemu i Zbigniewowi z Brzesia marszałkowi koronnemu do Wrocławia udać się rozhaaal, dla snaglenia do poprawy poluliownego. wyroku, leczici od Zygmanta nic prócz ezozyeh słów nie. przynieśli pod pozorem tej nowśj wymówki, że sam. posłom swoim o złagodzeniu ogłoszomego wyroku nic mówić nie poruczal, bez zgody zaś krzyżaków, mających tenże wyrok doręczony sobie pod pieczęcią,. nic odmienić..nie może.

- ^ "Tym sposobem Władysław przez płochego i klamliwego cęsarza oszukiwany, mysléé począł o rozpoczęeiu.: wojny pruskićj. Znajdował sie właśnie. w Rlobuqhu mieście wielko-polskićm, gdy posłowie od Zy-310

EHbiota z piérwszego: małżeństwa. syna Jana s. Piley,. livló; gdy zaś powtórnie mówić usiłował, daleko wiecl szy: jeszcze hałas powstał, jedni mu pięściami grozié, inni szabel debywać: poczęli, eo król postrzeghsry., z obawy większego jakiego niebezpieczeństwa, przeniósł sie z senatorami. do wyższego zamku, jak wieedj obronnego. S krzyku i wrzawy tych co. w zamku zostali, dworzanie królewscy i senatorscy, mający gospo dy w mieście, lękając się o'panów swoich, zbrojnie na zamek wbiegli, i. nastąpiłaby niczawodnie rzeź stra: saliwa, gdyby zawczasu mostu.nie zwiedziono i wie przecięto im wstępu. Szlachta i przyjaciele oskarżonych, którzy wrzawę w zamka wszczęli, postrzepłszy siające gromady zbrejuyeh: na podzamezu, co predzéj zaburzenie przyllumili, tudzież wysławszy do króla à senatorów posła, dla siebie. i dla oskarżonych o przehaezenie prosili. Nie wprzódy tego daja z zamku zstą» pienó, aż. po uczynienia zgody między królem i oskar. żonymi, ha co iém łatwićj król zezwolił, iż wieść przyniesiono, że królowa Elżbiela, która zacięcie bie skupa prześladowała, z suchot 12 maja umarła. ' >

Naradzano się połćm nad edpowiedzią, jaką dać należało posłom czeskim, którzy Zygmunta króla rzynie skiego i węgierskiego poniechawszy, dotkliwie jego dumą oburzeni, Władysławowi Jagielle koronę czeską oddawali. Król trzymając się najścielej. olivzad-. ku rzymskiego, wstręt miał do odszczepieńców Cze, chów i ich korony, jako bezboinéj; to było główną przyczyną, dla któréj przyjąć jéj uie.chciał; w innym wszakże. razie,. chętnioby to uczynił z gniewu:przeciw. Zygmuntowi, gdyby Czesi s prawej drogi byk nie zeszli. Jednakże, aby Zygmunt nie był zupełnie woł-. nym od obawy, postanowiono Czechów. obojętną odpowiedzią w niejakiej nadziei utrzymywać, nie więc stanowczego nie wyrzekłszy,. kazano im na powrót odjechać, tak „iż posłowie zadnej pesności. nie: przyniesli.

Sprawy pruskie dręczyły umysł W ladysława,: któ. ry szukał. sposobów, aby wyrok. ogłoszony. we Wrocławiu, zdawał się być zgwalcony przez krzyzaków, nie przez niego, i żeby tym sposobem miał słuszniejszy powód niedotrzymania go w innych warunkach, między którómi wyraźnie zastrzeżono, aby krzyżacy 42,500 czerw. złotych, czystego złóta, w dniu ś. Je: rzego królowi Władysławowi wypłacili..: Do. przyję. cia tych pićniędzy, w myśl wyroku. polubownege, posłał pełnomocników Janusza s Kościelca: wojewor de inowrocławskiego i Zbigniewa z Oleśnicy, którzy gdy do Torunia przybyli i dopomnieli się u krzyżaków zaliczenia rzeczonych pieniędzy, ci oświadczyli, 2e dia niedostalku złota sróbrem uiścić się byli gotowi, | posłowie więc odpowiedzieli, że tym sposobem obala: ja wyrok polubowny; gdy zaś krzyżacy złota nic dawaB, z niczém wrócili do króla, który s tego zdarzeniu zgwałconego wyroku ucieszony, jaż wtenczas myśleć począł o wypowiedzeniu im wojny, pewny dostąpić les311 hroni; jawnie przeciw Zygmuntowi powstało.: Byłó

Qcennu, wiedząc o tém, że Czesi raz odsiąpiwszy prawdziwej wiary, upędzają się za nowościami, Że starodawne i świątobliwe obrządki znioslszy; rzuraja się do prawideł zakazanych, przybył do Czechi postepkami swojémi tylu zwolenników obojéj płei pociągnął ku sobie, iż wkrótce zbiegly sie do niego ogromne rzesze. Wszyscy według nauki nowego prac wodawcy w pół nadzy chodzili, nadał on im nazwa: nie Adamitów, siebie zaś Adamem i synem Bożym być utrzymywał. Zwolenników swoich do cudzolóziwa, do spólnego pożycia, do dziennych i nocnych schadzek, tudzież do wielożeństwa,za uprzednićm wszakże swojém pozwoleniem, upoważniał. Brzydząc się ich wyuzdanémi zabobogami wódz Żyżka + Zbrojnie przeciw nim wystąpił, którzy podobnież, na rozmaite wypadki losu, wyspę na rzece Luzińcu obwarowali; ateli Zylka Wy spe obległ, zbroduiczy zbór, chociaż i sam bezbozny, co do nogi wytępił, dwóch tylko przy życiu zachował, aby z nich wybadał tajemnicę czczych zabohonów. Z radością Jednak i śmićchem ci Jeńcy, 1 nie tylko katusze, ale i śmierć ponieśli. —

Gdy wódz Żyżka jah zwyciężca. po Czechach szaleje, Zygmunt król rzymski i węgierski, zebrawszy z Niemców wojsko, z Wrocławia w ostatnich dniach czerwca wyruszył przez Świdnicę i Kłocko, którędy najbliższą miał drogę; udał się oblegać Prage sioliee czeską, sądząc, iz to miasto zdebywszy lub opa-, nowawszy, cale królestwo łatwo posiędzie. Pr zeezuli tę burzę już dawno Prażąnie, a więc Jana Żyżkę do siebie za wielką nagrodę wezwali i wręczyli mu rząd nad całóm wojskiem. "Ten zbliżającego się Zygmunta przyjął s takićm lekceważeniem, że bram miasta we dnie i w nocy zamykać nie kazał; i urągając sie; nieraz przez trębacza nieprzyjaciela wzywał, aby do eiwarléj stolicy wkroczył. Czeste też wycieczki na eblegających czynił, wielkie straty między nimi szćrzył, jeńców do miasta uprowadzał. Na tém nie koniec, zamek wyszehradzki, który Czenko burgrabia; podwójną. zdradą zniesławiony, ujęty nadzieją nagrody Zygmuntowi poddał, podemknąwszy bliżćj działa; calémi siłami dobywać począł, gromiąc cesarskich na kazdém miejscu. Zygmunt więc, po półtora-miesięczném bezskątecznóm oblężeniu Pragi, po wielkiéj stracie w niemieckich posiłkach, śród wrzawy żołdaetwa wołającego o zapłatę, przystapil do obrzędu koronacji na króla ezeskiego. Spełnił ją Konrad Westfalezyk arcybiskup pragski. (1) Wyjeżdżając zabrał z sobą goźdź, którym przybito Chrystusa, włócznię, relikwie świętych, korony królewskie i skarby swoich poprzedników. Nic ważnego niesprawiwszy, oblezenie podniósł, i z wojskiem, lieZnémi klęskami, uszczuplonem z Czech wystąpił. Wódz Żyżka zamek wyszehradzki natarczywićj dobywał, lecz taka z obiedwu stron była wytrwałość, iż żołnierze składający zamkową załogę, przywiedzeni do ostateczne312 go miedostatku, $cierwem końskićm żywić się musieli. Zawarto 'patóm rozejm z dowódzeą zamkowym, htáry zobowiązał. się. twierdzę. poddać, jeśli do pewnego czasu odsieczy nie otrzyma, na co: zakładników dana. — «,W Bolsca Władysław wyjechawszy z Łęczycy (1) przybył. do. Wolborza, dokąd. posłowie czescy znowu się za, nim udali, a mianowicie. dwaj.najznabomitsi między panami królestwa 1 dwaj przedniejsi: mieszczanie pragscy,. (?), s którymi byli Piotr Anglik i Jan zwany. Kardynał, najolirzydliwsi hersztowie. i nauczyciele: odszczepięństwa „.Cl. z niesjychnną pracą usiłowali

L 1 LI t u 4 M 1 R [o4 l | k313 skłonić Władysława: „ahy królestwo, na które dobro-,, walnie jest wzywany, klóre oddaje się w Jego rządy, przyjął; bo jeżeli prosby ich odrzuei, łękać się należy, aby po zuiszezeniu sąsiedniego i pobratymczego państwa, wnet i Polska nie doznała przewagi nieprzyjaciół; gdyż te obiedwie najzaeniejsze korony, jeszcze nie wystarczą na zaspokojenie nienasyconej chciwości Zygmunta i Niemców. BProszą wszakże, aby, jeżeli do królestwa czeskiego przybędzie, w rzeczach wiary, co właśnie Zygmunta przeciw nim uzbroiło, i w obrzędach, Żadnej im przeszkody hie czynił. Takie były przełożenia posłów. Władysław naradziwszy się z niewielu, którzy go otaczali, odpowiedział: „że w rzeczy tak waZnéj i trudnej, nie może natychmiast dać im stanowezćj odprawy, nie zniosłszy sie z Aleksandtem-Witoldem i senatorami swojego hrále-. stwa; dodął, że tym końcem poszle do Litwy, dla porozumienia się z nim w tym względzie, albo dla zaproszenia go, aby gdziekolwiek na granicy, zjechał się s królem, w celu usinéj narady. "Tym sposobem Czechów odprawiono i mianowano posłów królewskich da Witołda. Z nimi pojechali i dwaj czescy,314 aby co prędzej i dokładniej rzecz tak wielkićj wagi załatwić. Dwaj inni wyprawieni do Niepołomic, miejsca samotnego wśród lasów, jedynie poświęconego łowom, a to siej przyczyny, Ze jeśliby zatrzymano ich w mieście ludnóm, obecność ich przerwaluby obrzędy kościelne, gdyż papież Marcin rzucił klątwę: 3 wy:

łączył ze społeczeństwa wiernych, ovaz zabronił. spełniania wszelkich świętości w tym: narodzie,:do którego ktokolwiek. s tych odszczepieńców: przybędzie, lub w obcowanie: z nim wstąpi.

Tymczasem - pod zamkiem. wyszohnadzkim, w nadziei poddania się, trwał rozejm. Zygmunt:przerażony miebezpieezetistwem: utraty warownéj: twierdzy, nierównie. silniejsze niż piérwé] wojsko. s Czechów jeszcze dla siebie wiernych, s Polaków, Węgrów i Niemców: zgromadza, aby zamek od oblężenia uwok nić, lub przynajmniej przedrzeć sie. do środku tzapać sami obreńców jego opalrzyé.. Prażanie dowiedziawszy się o tak sagrazajacym powrócie: króla Zygmunta „ podzamcze chodnńikami podziemnómi podkopują, doły - deskami przykrywszy, cienko piaskiem. posypuja, aby tóm łatwićj nieostróżnego nieprzyjaciela oszue kac. Gdy oddział królewski podstepowat, Prazanie z miasta pol chorągwianmii avyszli $ w miejscu przygotowanych zasadzek szyki sprawili.: Zygmuntowscy gardząc szczupłą 'ich liezbg.,.ze wściekłością à 22 pedem. -nacierająci: w głębokie. rowy ' na łeb. le cą, Czesi na strwożonńych /i zmieszanych wpadłszy,.

wielką liczbę wycieli, tak; iż w tym dniu znakomile nad: niejirzyjacielem odnieśli zwyeieztwo: "Pe klęsce, Zygmunt cofnąć się przymuszony, dal rozkaz de odwrotu. W tćj bilwie wielu znakomitych. mężów z wojska cesarskiego poległo, s Polaków Andrzej B linki. "Toporczyk i-książe smdleński, który. przez Ale- ^- ksandra-Witolda s księstwa i żamku smoleńskiego wyzały, do Zygmuała ueieilezy y w _-dborzie j Jego przeby- ' Jani Żyżka złamawszy i odpedziwsay najezdników, osiągnąwszy sławne zwycięzlwo, rzucil się do wytepiania. pozostałych ' zakładów chrześcijańskich, jakoż wiele. klasztorów i:kościółów pożarem zniszczywszy i zburzywszy, potrzeci raz podstąpił pod Pilzno miasto warowne, lect znowu je opuścił, raczej kusząc się, "i2 poczynając: oblężenie. ' Sąsiednie Pilznu miasto, którego mieszkańcy: napróżno Titości blagali, razem 8 kapłanami okropniewymordowawszy, podpalił. Pod Rab zamek niedobvty:późnidj podstąpił, i gdy się nieóstróżnie do-murów zbliża, pociskiem” nieprzyjaciel skim ugodzony, drugie oko stracił, tak, Że zaślepie- - ni Czesi, już 'odtad znajdowali: sic pod sządem zupelnie ślepego wodza. - Chociaż jednak pozbawiony obódwu oczi, ani prac ' obozowych;' ani starań około rzećży wojennéj byńajmnićj hie zaniechał, lecz s tém wojskiem, klóre wówizas' miał przy sobie, Berne; pdzie była załoga! Zygniuità] zdobył, zhipil i podpalit; mieszkańców okrutnie wyrznat." Pomkuąwszy sląd obóz Brod-niemiecki opanował, Kutno zaś + wiele. innygeh. miast, bo lud. zgrozą przejęly, wszędzie sie poddawał, w. rząd swój i władzę przyjął. Królestwoó315 czeskie wewnetrznémi burzami szarpane, pokoju nie miało. Władysław Jagiełło wyjechawszy z Wolborza, wschodnią część swojego królestwa, całą Ruś aż do morza Czarnego, gdzie Dniepr i Dniestr sławne rzeki sarmackie ujścia swe mają, zwiedził. Powróciwszy s tćj podróży, zatrzymał się w Niepołomicach,316 dokąd wszystkim wysokim urzędnikom koronnym zygromadzić się rozkazał, już bowiem i jego i czescy posłowie z Litwy od Alelisandra- Witolda wrócili. Gdzie po dojrzałej namowie z radą swoją, w ten sposób posłom czeskim odpowiedział..,, Niepodoba się nam, ani chcemy królestwa czeskiego, wewnelrznémi zawichrzeniami wstrząśnionego i pełnego hersztów. odszczepieństwa, przyjmować, zwłaszcza, iż Zygmunt król rzymski i węgierski, już jest na króla czeskiego koronowany i koronę przodków z sobą do Węgier wywiózł. (Co: do mnie przestaje, przy błogosławieństwie nieba na wlasném królestwie, cudzego nie pragnę, ani po nie sięgam. S tą odprawą posłowie czescy smutni do domu odeszli. Co chociaż Czechów dotknęlo, wszakże Jan Żyżka tą drogą do najwyższej władzy dążąc, stalecznie utrzymywał: iż szczęściem by.

lo, że Czesi króla nie mieli, przystało bowiem lu< | dziom wolnym nie znać nad sobą pana. W istocie władza jego teraz nieograniczona, musiałaby osłabnąć przy królu.

S Polski król Władysław wyruszywszy do Litwy, święta Bożego narodzenia odbył w Trokach. Rok 1494 zaczął odłowów, któremi bawiąc sie, prawie ealą Li. twę zjeździł. Znijdował się wówczas z bratem Wi: tołdem pod Mereczem, gdy ciż sami posłowie czescy; którzy niedawno w Niepołomicach byli, do króla 1 Witolda wracają,317 błagając: pokornie Władysława, iż gdy sam zaenéj korony czeskićj postanowił nié. przyjąć, aby przynajmniéj Witołdowi pozwolił nad nimi panować. Gdy król tego nie odmawiał, udawszy się do Witołda, złożyli mu bogate dary od swojego narodu i prosili, aby królestwa czeskiego, które w broń, konie i żołnierza zamożne, dostatkami potężne, niegdyś przez cesarzów rzymskich z wielką chwałą i imienia swojego świetnością było rządzone, nie odrzucał, lecz panowanie nad nićm objął i sam do kraju przybył. "Ta była tresé poselstwa. Aleksander Witołd niepewny co przedsięwziąść, na inny czas, 'a mianowicie, na blizko przyszły zjazd lubelski odpowiedź swoję odłożył. Władysław zaś przez zapusty w Litwie zabawiwszy,318 na Ratno, Tur, Lubomlę;

Ghełm; Krasnystaw. (posłów czeskich, których. 2 sobą z Litwy prowadził, aby na zjazd, lubelski..i,ma odpo: więdź Witolda. egekali,. do Niepołomic.qdesławszy) ' do Krakowa, stolicy królestwa powrócił, (1).,, Frydryk margrabia brandeliurgski przez Sędziwo-. ja Ostroroga wojewadę poznańskiego A. wlasnych posłów; staral sie.o;poslabiepie królewny Jadwigi.synowi jego pajstarszemu Frydrykawt. Bvól za przyzwoleniem Witołda, zgodził sie na. wydanie córki swojćj margrabiemu w małżeństwo, i'przyjąwszy. gę za zięcia, rozkazał, aby.w. miesiącu maju odwiędził swoję narzeczoną 5 który, gdy w czasie nazmaezonynr z ojeem w ozdobnym orszaku: przybył, (2) z obudwómą rozpoczęto. układy:.o zjednoczenie i wcielenie nazawsze obiedwóch Marchjt przed i za-odrzańskiej do kró. Jestwa polskiego, tudzież,. aby jeśli król Władysław, piezęsławiwszy potomka płci męzkićj,. ze świata zejdzie, Frydryk zięć. królewski, po nim na państwo nastąpił i Marehiją, która: przedtém do Polski należała, tym sposobem. nazad do korony wrócił; jeżeli.zaś Wła; dysław umićrając, zostawi potomka płci męzkićj, HFrydryk przestając, na swojćj Marchji, w posagu otrzyma -100,000 czerw. zlot. ze skarbu koronnego.. Po daniu. na to z obiu str on. listów i zapisów.; zaręczyny s.królewsą odbyto.319 Żądano, poźniej po. margrabiy aby na: wojnę pruską, którą tego latà'zámferzal sobie król prowadzić; z ćbowiązku powinow aetwa, przysłał | mu: posiłki: w wojsku; ten' liczne przyczyny, dla jakich | uczynić Lego. w tym roku nie mópl, przelo2y wszy, wyje: dnał.. u teścia synowskiego, (o eo + Zygmint:nalegał) jees- «ze jednoroczny s.krzyżakami rozejin. Tymczasem pesyrzekał dołożyć wszelkiego stargnia, aby mistrz zakoma péushiego puddał się królowi bez wojny. Zalntwiwszy lo wszystko nalezycie 3 otrzymawszy od króla. bogate dary,:margrabia odjećbał, Władysław zas nic: w Rrakowie. nie bawiąc, udał: się do Króśna na Rusi.

' Przybył tam do mego: NWilhelm de Lannoy rycerz z Burgund], opatrzony,w Visty zaletne Henryka bari? la angielskiego, -od którego;i dary: królowi Wladyslawowi złóżył: tkaninę jedwahną ze.zlotem, szyszak zę złotą kitą 1 dwa łuki angielskie... Prosil ten życetz, ahy w drodze, którą lądem do Jerozdlimy odbyć przeiłsięwziął, dozwolony miał przechód przez kraje: poluczynił; lecz:nadlo sulłanowi tureelàému, który. svów- <zas széroko nad Azjącpanował:, Jisłami. go swojémi zalecił; ten przez yzgląd. na królą sąsiada:. przez: calf Azją i Syrją, aż do Jerozolimy, Bui'gundczyka prza-.prąwadzić ręzkazał. Ryeerzipowróciwszy: de ajczyzny z ziemi świętej po wykonaniu ślubu; Wladyslawa u obcych królów i książąt, do których tylko wstepował, pochwałami za tę uczynność uwielbiał.320

Wtćm nadszedł czas zjazdu lubelskiego, (1) na którym posłem czeskim, czekającym umyślnie w Niepełomicach, odpowiedzieć miano. Za przybyciem króJa Władysława i Aleksaadra- Witołda, w liezuém zgromadzeniu, następną posłowie wzięli odprawę:,, Nie gedzi się, aby ktokolwiek z dumu panującego w Polsce mial królestwo czeskie przyjmować, dopóki Żyje cesarz Zygmuni dziedzic tej korony, ktorego bez krzywdy, z puścizny przedków wyzuwać nie podobna. Posta rają się: wszakże, aby skoro błędnych zabobonów i od. szczepieństw, w klóre tak bezecnie ponurzeni, i którómi: zarażeni zostali, odsiąpią, i do posłuszeństwa stolicy aposiolskićj wrócą, przebaczenie dla nich za 4o wszystko wyjednać, czego się w.czasie rokoszu przeciw Zygmintowi dopuścili, eraz aby był dla nich takim królem, jakiego. zgodny i spokojny stan tego pai stwa wymagać będzie. Jeśliby atoli cesarz okazał się nieużytym i słusznych warunków. pokoju udzielić wam nie chciał, przyrzekamy, bylebyście do ebrzędów -kościoła rzymskiego i prawej wiary wrócili, że wówczag, ktokolwiek z nas, kogo życzyć będziecie, królestwo wasze w opiekę weźmie, dołeżymy też stara: nia, aby ani Zygmunt, ani żaden inny nieprzyjaciel -uciążliwym dła. was nie był. S tém posłów odprawioho.,

Примечания

310 (место знака в тексте не установлено) gmüunta wrócili, pićrwszy między nimi był biskup krakowski, krół był ciężko nań zagniewanym, Że nie po myśli rzeczy u. Zygmunta poszły, tudzież, że będąc głową: posęłstwa,; obszérniejszéj dozwolił cesarzowi władzy, że nad udzielone sobie upoważnienie i bez wzyłędu na dobro królestwa, zgodził się na nieodzowny. sąd. półubawny. Ale to posłużyło jedynie za pozór gniewe, główną przyczyną nienawiści była królowa Elżbieta, która Jastrzębca i biskupstwa i życia pozbawić ehciała i ku temu króla w tajemnych rozmowach we dnie i w nocy podżegała tak dalece, iż biskup skądinąd niewinny i ojczyznę kochający, o mało dostojeństwa i Życia nie postradał. Miała królowa chegc podnieść zacność swojego potomka, wyjednala, że go król hrabią mianował, oraz pewną ilość wsi szłachechich w ziemi przemyślskićj, dla zwiększenia tóm jego powagi. i wpływu, do Laneuta przypisać i wieczystym darem oddać mu rozkazał. Czema biskup jako rzeczy nieprzyzwoitéj i w królestwie pełskióm niezwyczanej, oparł sie tak stanowezo, że go ani prośbą, ani datkiem,. ani. postrachem, skłonić nie można hyło do wyciśnienia na liście królewskim na. hrabiowstwo, pieczęci koronnej, bez czego sam list nie miał, zadnéj wagi. Królowa zalém niewygasla nienawiścią - palala przeciw Jastrzeheowi, gniew tez królewski za jéj podszeptami niemnićj był eiężki, a więc położona mu pozew.na blisko przyszły sejm łęczycki, na któ-. ryni mial odpowiadać za to, iż sprawy: rzeczypospolitej, u cesarza Zygmunta szkodliwie prowadził. Pozwano też dwóch jego iewarzyszów, Zbigdiewa z Brzezia marszałka koronnego i Jana s Tuliszkowa kaszte. lana kaliskiego dla pozoru tylko, że. biskup s tej, a nie zinnéj przyczyny..był ścigany. Zjechali się na ten sejm. krewni i powinowaei oskarżonych, których nie mała była liczbą, a gdy i król Władysław zwiedziwszy Polskę: do Łęczycy przybył, wytoczono. naprzód. sprawę pozwanych. Oskarżeni stawili się w żałobie i Izami załani, golowi czci swojéj bronić prze królem.i senatem. Wysląpił oskarżyciel królewski, który gdy mówić zaczął, głos jego s takićm szemraniem i wrzawą obecni przyjęli, iż ga słyszęć Mie podobna

311 (место знака в тексте не установлено) go orężem „' czego. niesprawiedliwość zazdr ośmych | osiągnąć nie pozwalala. |
- "Tymczagem -królestwo ezeskie: wziąwszy się do jeszeze Wiele miast w Czechach;:ktdire:w wiérno: ści dla niego wytrwały, ale Jan nazwany Żyżka, je dne z nich mocą zdobył i okrutme złapiwszy w pe. rzynę obrócił; inne dobrowolnie: się podüaly lub. przynaglone były orężem do przyjęcia bezbożności: odszeze: pieńców. Pilzno najwięcej, go zatrudńiło,' bo pod té miastem dwakroć- zwyciężony, obóż slráeiivszy'; ód oble2enià odstąpić bv! musiał. ' Zebrawszy nakoinieć rozpierzchłych Żołnierzy z: ucieczki; aby miał ja: kiekolwiek miejsce uzbrojone, w: którćmby.się mójł w razie potrzeby schronić, 'pajjórek nad: rzeką Lu: zińcem zewsząd wedą otoczony na obóz wybrał, w'Rtó: rym jak kto gdzie swój szalas mnieścił, tim dom sbudowac mu kazał, co sprawiło; 2e' iniejscé mieć dawno puste i próżne, 'póstać "twierdzy przybrało”, oil góry leżącej teraz' w Syrji, w zienii: święlćj, TwBorein je: nazwał;. skąd. wycieézhi: ezyüil i krwawó ścigał tyeli wszystkich; co sie albo: strony Zygmumila trzymali, 'ałbo szli za nauką kościoła: rzymskiego. Pod sharbiego, którego cesarz dla czuwiinia nad sprawanii czeskićnii z Jedną chór dgwis jazdy: był wyprawił, napadłszy w nocy, do ueiéezki zmusił, 'wyzüwszy go s ni i oręża. Tyui sposobierm Żyłki: przyszedł 'dó T potęgi; że znowu stanął na ezefe"j gróżnegó” wójska. "
Lecz okóło tego ezasu riowe. i dałeko bezecniej!. sze odszczepieństwo wzmógło się w Czeeliach, wpro: wadzóne przez Jakiegóś Pikarda; ' człowieka. niegodzi: wego i zbródhiczego j^ któy z Belfilin' od: brzegów -

312 (место знака в тексте не установлено) TUW daiu 28 lipca 1420 r, Ob, Aschbach & 3, str. 81.
| (1) Sejm łęczycki” w 1420 r. rozpoczął” się dnia 25 lipca, wprowadzono, na nu sprawę Wojciecha: Jastrzebca, Zbigniewa, z. Brzezia, 1; Jannaea s.'Tuliszkowa, s pozornego pewodu. szkodliwie | odbytego w marcu. tegoz roku poselstwa u Zygmunta, rzeczywiścię zaś z naprawy królowej, pragnącej zemścić się na Wojciechu Jasrzębich; "kióry | z miejsca swojego jako kanelei, nie chciał przyłożyć pikczęni do przywileju wyjedaasego.u: króla. Władysława na gądgość, hrabiowską dla jej syna. Długosz zdaje gię namieniać, żę Jan Granowski miał być hrabią na Jarosławiu, (ob. ks. 11, str 426.) Stiyjkowski wyraźnić mówi: że matka chciała bó widziec podaiesionym.' na. hrabstwo. Jaresbawskie (ob. 'str. 515 wyd. królewieck.) „Sjapczyński;,w wiadomości o. miescie Jarosławiu toż samo mówi, (str. n) lubo sam przytacza dwa przywileje wydane przez Spytka' na Tarnowie, jeden w roku 1413, (str. 21) drugi w r. 1431, (st. 92): w oliud wir zaś- -Spytka nazywa siebie pdzómi jürasttwskim, a 'wikd Jarosław gie; wychodził z jego. dziedzictwa, Jan Geanowski posiadać go. nie mógł, sprawiedliwie, przeto pisze Wapowski, (str. 442) że na Łancucie a nie na Jarosławiu chcidł go król Władysław Jagiełło hrabią uczynić.

313 (место знака в тексте не установлено) Hinko Wallenstein, Haleszka z Wrzeszczowa, oraz mieszczanie/Symoii i 'Taniożka,.Ob. Długosza ks, Ii, str: 482.!;

314 Hinko Wallenstein i Symon rajca pragski. Ob. tamże str;

315 (место знака в тексте не установлено) | (I) Ób. wyżćj str. 156 w przypisie.

316 Podług Długosza, (ks, 11, str. 435) król stanął w Niepołomicach dnia 11 listopada. W tymże 1420 roku był sejm w Krakowie, na którym uchwalonó prawa znane pod nazwaniem Statutów warteńskich, dla tego, że w Warcie dnia 28 października 1423 zostały ogłoszone i do wykonania podane; na swojém miejscu obszérnié) o nich powiemy,

317 Król z Witołdem byli wówczas w Oranach nad Mereczanką. Posłowie czescy mieli posłuchanie - 2 lutego 1421. Ob, Długo-. sza ks, 11, str. 436.

318 Wyjechał król z Oran 8 lutego. Ob. Długosza ks. H, str. 437.
.) 16 i marca. tamie.

319 Wnet po wielkićj-nocy, która w tym roku przypadała 23 mar.. (9) W indęxie. rękopiśmiennym kodexu, Dogiela,. znajdują się wymienione zapisy przedślubne, pod rokiem 1421. po.

320 O Gilbercie. de, Lanney i jego padrüzath, ołiacz,wiadomoád w "książce: Rozbiory dzieł i t, d. przez autora Bibliograficznych ksiąg dwoje. Poznań 1844, od str. 342 do 431. -(VY Dnia 15 sierpuja. Dług. ks. 11, str, 438, czynić nie chcieli, wlenczas wyszle wojsko posiłkowe dla wytepienia czczych zabobonów w tym narodzie, pod. warunkiem, ażeby po jego zholdowaniu, Zygmunt swoje wojsko wzajemnie do Prus wyprawił, skąd wygnawszy krzyżaków, cokolwiek na tym nieprzyjacielu zdobyłem zostanie, prócz Pomorza, ziemi! chełmińskićj i michałowskićj, jako niezaprzeczonych własności korony polskićj, w równy dział między zwyciezców poszło. Wszakże, gdy wiary. Władysławowi: nigdy nie dotrzymałeś,,. gdy wielokrótnie ciężko przez ciebie był skrzywdzony, król nasz oświadcza teraz, 2e inaezéj wojsk posilhowyeh do Czech nie poszle, aż wtenczas, kiedy mu Szląsk sposobem zastawy w dzierżawę puścisz.ć Na to przełożenie posłów, Zygmunt nazajutwz dopiéro odpowiedział: „„wynurzywszy naprzód: wdzięczność, Że król Władysław jak przyjaciel i sprzymierzeniec, okazuje tak życzliwy względem niego umysł i posiłki na poskromienie zbuntowanych Czechów, przyrzeka; wzajemnie, gotów jest przeciw zakonowi krzyżackiemu być mu pomocnym; a chociaż Szlasha: