Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Книга третья. Часть 6 из 10: оригинал

Книга третья. Часть 6 из 10. С. 397-416. Польский текст издания 1847 года.

przez Drohobycz, Sambor inne wyższe okolice;krókestwa, u podnóża gór nrpackieh deines; do: Samlewać i "praysiadz, i iz ją za "królową mieć! będziemy, że podobnież musieliśmy hołdować i przysiądz Witoldowi, mieć go za prawdziwego opiekuna młodej królowej na przypadek: waszdgo: zgmu, a przéeża przyjechal stamtąd do Niepołomic, gdzie zaledwie 7 dni zabawiwszy, na Ruś. wyruszył. 1 przez + całą jesień kraj ten objężdżając, ledwo w listopadzie w Krakowie stanął, gdzie już uprzednio na dzień ś. Elżbiety,293 wszystkim senatorom koronnym być obecnymi przy koronacji królowej rozkazał. MHtórzy gdy się gromadnie zebrali, Sędziwoj z Ostroroga z wielu innymi panami żwawo opierał sie, aby niewiasta niegodna takiego stopnia, koronowaną być miaja; przemogla jednak królewska ku.nićj miłość i Elż. bieta uroczystym obrzędem, w głównym kościele kra-.

. kowskim, przez Jana Rzeszowskiego arcybiskupa Jwowskiego królewską koroną uwieńczoną zestała. Arcybiskup gnieznieüshi znajdował się wówczas na soborze 'konstancjeńskim; lękając się przeto aby Iwowski nie przywłaszczył sobie prawa koronowania kró-. dów, wyjednał od soboru prymasowstwo nad wszystkimi biskupami polskimi. | | Władysław. siódmego dnia po koronacji, (1) zostawiwszy królową w Krakowie, udał sie do Litwy. Dzień Bożego Narodzenia święcił. w Grodnie; zabawiwszy się łowami, na zapusty294 przybył do Jedlnéj irazemje s królową Elżbietą najweseléj spędził. Odesławszy ją do ' Krakowa, sam pojechał doKalisza w Wielkopolsce, gdzie przez wielkanoc295 zabawiwszy, do Brześcia kujawskiego drogę zwrócił, tam królowa go znalazła, z nią więc razem Wisłę na łodziach pr zebył, ziemię dobrzyńską zwiedził, później przybywszy do Gniezna, Mikołaja arcybiskupa gnieźnieńskiego, Lashara poznańskiego, Jakóba płockiego, Jana Rropidlo kujawskiego biskupów, oraz Jana s Tuliszkowa kasztelana kaliskiego, posłów swoich, wracających z: soboru konstancjeiiskiego, wyszedłszy na przeciwko nim, razem s krółową przyjmował, z wielką czcią, łaskawością i pocie. cha ze szczęśliwego powrotu, którzy ponieważ błagali aby w obec całego senatu wolno im było zdać sprawę ze swoich czynności na soborze, zgodnie. z ich

„prośbą, sejm dla. wszystkich panów koronnych, żwołał na dzień ś. Jakuba apostoła296; na który i sam Wielkopelskę zwiedziwszy, w dniu. Pizaaegonym stanął, roku 1448.. |

' Okolo tego czasu Aleksander Witold,; powziąwszy podejrzenie na Bolesława Swidrygielle, brata stryjecznego, Ze zdradę przeciwko niemu knował, że z'Rusmami, klórym. dla greckiego obrządku, jakim i sam był napojony, widocznie sprzyjając, tajemne miewał zmowy, schwytawszy go, zamknął w Krzemieńcu warownéj twierdzy podolskićj, straż nad jego o- 'sobą i nad zamkiem Konradowi Frankenbergowi297 mężowi rycerskiego stanu poruczył; ten Świdrygiełde swobodnidj, niż ma jeńca przystało, utrzymywał, "Rusinów sprzyjających mu bez żadućj obawy zdrady, ' na rozmowy wpuszezal, co miało ten skutek, Ze Ra- ' sini porozumiawszy' się ze Swidrygiellg, w nocy, ' z największą cichością' drabiny przystawiwszy, za- "mek opanowali, Konrada dowódzee, który na piérw- 'SZa wrzawę, uzbrojony tareza i mieczem na nieprzyjaciół natart, zabili; Swidrygiello za$ uwolniony do "Węgier, do Zygmunia cesarza uciekł, i tam ukrywał się czas niejakiś, lehajae się potęgi Witołda. ' Niemile było -królowi "Władysławowi; to braterskie | tnlactwo, 3 3, więc "posłów do Witolda wyprawił, którzyby u niego przebaczenie i wolność powrotu dła S widrygielly wyjednali; ten ulegając we Wszystkiém królowi polskiemu, wygnatica tego do łaski przyjał, Brańsk i Nowogródek siewierski, zamki między Dnieprem i Donem ku Oltarzom Aleksaüdia wielRiego położone, puścił mi dzierżawą. |

Około tego czasu Anna małżonka Aleksandra Witolda, w Trokach życia dokonała, w miesiącu sierpniu, po Której mąż krótką wziąwszy żałobę, na ézártytà miesiącu poślubił niewiastę osobliwéj pieości Juljannę, wdowę po Janie książęciu Koraczewp Anna córka książęcia smoleńskiego Swiatoslawa, urodzona

. Tym czasem król Władysław. rozwiązawszy sejm łęczychi, udał się do Wielony nad Niemnem, na powtórny. zjazd z Michałem mistrzem zakonu.pruskiego;. zachodziły bowieni wielkie spory o granicę, które król.na jednaniu kończyć wolał. W tej drodze do Litwy, towarzyszyła mu królowa Elżbieta i znaczna część polskich biskupów i senatorów, przyłączyli się bowiem do orszaku królewskiego: arcy: bip skup gnieznieński, biskupi: krakowski i. kujawski, wojewodowie: krakowski i poznański, oraz wielu innych znakomitszych mężów. Przybywającego króla spotkał w drodze Witołd w Dorsuniszkach, gdzie też s królową i znakomitszymi senatorami, przeprawiwszy się na łodziach przez Niemen, stanął. Potem królową w Kownie zostawiwszv, ofoezony $wielnym orszakiem dworzan, lądem i wodą do Wielony: przybył, dokąd i Michał wielki mistrz zakonu 47 paź-' dziernika zdążył. Pracowano tu nad pokojem, lecz. wszystkie układy były bezskuteczne, gdyż Michał niemiecką chytrością chciał króla podejść, czóm Alek: sander Witołd rozgniewany, zapytał: dla czego raezéj wojną i orężem Prus nie dochodzimy? wszakże rycerskiemi przewagami, nie przez podstępne rokowania i bezskuteczne zjazdy, zwykły sie państwa i kraje nabywać i utrzyniywać,298 |

Po rózerwaniu zjazd, Władysław królową i i panów koronnych: do Polski odesławszy, sam pozostał s w Litwie. Naprzód w okolicach Trok i Mereeza, bawił się łowami, potóm przebywszy Niemen zap

$cil sie do Węgier, gdzie, jak; mu « i iono,. miała znajdować się ogromna d trem jedne to leży xij) król w y iście z Wilna " " ipsis HIS. de M" ma grabi brandeburskiego pisanym, £ghl się na nięsprawiedliwość w, mie strza, nieomieszkał przy tém uwiadomić o okrucienstwie, którego $wieo dopuścił stę komtur tucholski ' nad kupcami polskimi; a mianówi- «ie że wielu z niah pondainawszy ręce 3 nogi' popić, muych powieszać kązał, (Raczyński, kodex str, 231.).. Tegoż. dpis, Jagiełło wyprawił dworzanina swojego Materna Baudissena do książąt duchownych' i świeckich ' s przełożeniem całego przewodu zerwanych układów wieloüskieli; (Raczynski str. 924Y podobnys 'list' do dalszych książąt, przes ienpgp dworzańiną Jwbna de Wrala. wysłał. | (Racz. str. 226.) Pisma o których. mówimy, są jednęstajnego brzmienis, zdaje się Że król rożesłał' je z Wilna przez licznych dwoTzad, swoich po cdléj. Europie: ' "Ze svwojdj 'strony,' w. „inistrz mra dniu 6. listppadą 1418: w Malborgw, wziął świadectwo: od posłów niektórych książąt rzeszy, znajdujących się obecnie. pod Wielon że układy zerwane zostały z winy Jagiełły i Witołda, (Raczyński kodex str. 228): Nakoniec szlachta i mieszozanie pruscy, których również knól uwiadomił listem,.o odrzucenia: pokoju ' przez w..mai-

Blisko granie prüskich; komtur rastenburgski ostrze: żony, że "Władysław połuje wsasiedztwie, sadzae, iż na: darza się zręczność, zapewnienia zakonowi nieobliczowych. korzysci, umyślił na króla zastawié sidła. Osobiseie więc dla lepszego utajenia zdrady, pod pozorem poselstwa, s trzema tylko towarzyszami wyje chał dla dotarcia, ile jazdy król miał przy sobie, lecz o dzień drogi stamtąd, 500 zbrojnych jezdzców na zasadzce ukrył. Nie uniknąłby Władysław | nazajutrz tego.podstępu, gdyby. wnet po odjechaniu komtura o ze sfawionych sidłach nie był uprzedżony, i następnej nocy, nieubiegł dwanaście mil doj Jeziora Mete zwanego; tylko tym nagłym powrotem umknął od jawnego niebezpieczeństwa.299 A.więc dłużej tu nie bawiąc z "Litwy do korony powrócił i i zwykłym obyczajem zapusty: w, Jedlnie przepędził, dokąd przyniesiono mu wiadomość, 2e zbuntowani. mieszczanie wrocławscy ^wpadlszy na ratusz, sześciu główniejszych rajców śmiercią zgładzili, jednego zaś z gminu, który magieiralowi sprzyjał, z okna ratuszowego strącono. Za powód. zaburzenia podawano, że urząd niezwykłemi i ciężkiemi podojkami, mieszkańców. gnębił,.bngacae sie. Aupieziwem sharbu pospolitego. (f | -: |.... W Litwie także,. nowa: i uiespodziana wojaa! s Tatarami wybuchnęła.. Po śniierci bowiem:sultana Saledina.eara. przękopskiego,. który, we. wszystkicki wyprawach: Witołdowi pomagał, Kerembenla kastąpi= wszy po ojcu, gdy przez wojsko fatarakie carem. obi vrolany: został,.poesal. być Litwie: niechętnym.:Sklo+ nilo, to Witolda, iż jednego: s Tatarów:litewakich poddanych: swoich; Betsabule na najwyższą dostojność wyniósl, carem. mianował iz wojskiem przeciwko nie« przyjéeielewi wyprawił..Kerembenda. ciagnacemu przeciwko sdhie spółzawodaikowi: dzielnie cnoło stawi; Betsebula w bitwie pokonany, ujęty, dał gardło, wszak: że Keremberda niedługo. potém od Zarenfedy: hratd swego zpładzeny, życie i państwo.utriicil. Zarenfeda ohjawszy rządy w Przekopie, z. Witoldem pokój i przyjaźń zawarł,, oświadczył sie. posiłkować go wó wszystkich wojnach i szanował jak ojca. (!)

"Król Władysław z Jedinej do' Sandomierza, sta- - mtąd do Korczyną przybył, kedy znalazl gp goniec D: listem » Zygmunta: o OEGAFZA, który. xapraszal aby się300 na Spifu zjechali, dla narad 'w arcy-wainych przedmiotach, zapowiadając, Ze to miało być s pożytkiem korony polskićj. Władysław, «la którego ka2da podeóż była pożądaną, chętnie na wezwanie jego przyzwoWŁ: Kitka dui w Korczynie spędziwszy, do Sądecza a. później do Lubowli, (1) miasta ziemi spiskićj przyjechał, gdzie nie cesarza Zygniuńta, jak się mawia: nd, (?) lecz znalazł dwóch biskupów Jakólia spółetani: skiego. i Ferdynanda łukieskiego, (3) w poselstwie ód..słolicy apostolskićj, przez Marcina papieża, z namówy i nakładem krzyżaków wypruwionych, którzy ekeieli wybadać umysł królewski o warnnkach. po Koju; głównie atóli: o to im chodziło, aby pod poro rem układów, z Węgier do Prus otrzymali wolny przejazd prostą drogą. Na co gdy kvól zezwolił i przez Polskę. podejmowani jego. nakładem, do Torvupią. przybyli; olmzali że otwarcie sprawie wielkiego mistrza:à zakonu sprzyjająć dary się ze prawa i. (1) Długosz ks. IL 'stri (396, pisze, de v Lubowii sanat 19 marca 1419.

' (3) "Katona t. 12. str. 311, pódaje w wątpliwość twierdzenie Długosza. iz.w dym szadie Zygmunt: wzywał Jagielle, aby sit '2 nim osobiście widział; dla tego że Zygmunt po długiej nieobecności, dopiero 6 lutego 1419 w Presburgu stanął; lecz do!9 marca. aż madto miał czasu przybyć do Lubow Zbija też wątpliwość Katony list Władysława -Jegiełły do w. mistrza” s Korczyn — Quia 15 marpa.J419 x. pisany, w; którym. go.uwiadamia, Że: zapro szony.. jest przez” Zygmunta, aby przybył na dzień 26 tegoż mie sica, do gjemj spiskieje.. Ob, Raczyńskiego kodex dyplom. 'str. 211. zapisy krzyżackie znajdujące się. na zamku:malltontkim, na. rozkaz legatów do Torunia. wiezien.; woźnica, a niesiony iprzez swatwolne konie, wpadł do jesiera Melná:Z:wozém,.i;pewno atonąłby. Z końmi. i. wstyplkier | mi rzeczami;:gdyby go blisey rybacy nie ocalili. Mia; moto za: złą wróżkę i dowód. niewątpliwćj: hnzyżaące Kiej niesprawiedliwości. Jeilnak; legaci.apoptolsey- te zanekle listy przejrzawszy. i.odezytawszy,. hez żądne: go względu na prawa korony., przekupieni; jak por wszechnie twierdzono, wielhiémi piénigdzmi,. głośną rzecz zakonu wychwalając.i uporczywie jéj braniąc, oémiclili się. nawet do papieża pisać.,, że. król: polski niesprawiedliwie krzyżaków w ich:własyśj ziemi, nA? pestuje..- Tá. zuchwałość i. nieumigrkowaaie.. mgr emo króla oburzyly,.ostro więc „do. Marcina. papieża ich opisał „.:za..ce surowo. przez ajęą. ś. n es d i dla złagodzenia króla z. Rieder. odwołani. 1).:

14 ur Y + t F ' ^ 4.. "S d i; een 1.4 [d R (d à "34, + en uS, 1 AK - LEJ

(1) Dogiel w Kodexie dyplomatycznym t..4, str. 97 umieścił list Marcina V. papieża następnej treści: Doszły do stolicy apostolskiej od Władysława i" Witołda skargt na Jakóba biskupa spor letańskiego 1 Ferdynanda łukieskiego,' £e: mając sobie porüc£ene roztrząśnienić zatargów międży Polską i'Litwą zjednóćj j x zakonem z drugiéj strony, na dmiu '£$ maja r. 1419 w Poraniu,-$wiadectiwo przeciwne sprawiedliwości wydali; które:co--do 'słowa de, listu.papieżkiego wciągnięto. "Rzeczywiścić i dwaj biskupi włoscy twiets dzą: i£ po naleZytéiti^ przejrzeniu wszystkich: pokładanych przed.eo7 bą zapisów, począwszy od wezwanie.krzyżaków przez książąt mazowieckich, aś do Swié£ych: układów: przez pośrednictwo cesarża Zy-

0 898 d valuve: po odjeździe poblów zo Spin, -drzeeze: hawszy dni kiłkw na cesarza ypniunta: 1:13 misst. Spizskith zwiedziwszy, przez Wolinóiv, Bardijów.i Krośno, w' wielki piątek (1): do Przemyśla na: Rusi przybył, wyprawiwszy z drogi posłów (2) z: veymówka, że naznaczonego dnia mehybil..: Zypnmnt składał się: nie: zdrówiem i: włusgych goiiebw do Władysława: wysłał, sby nieebeoność jego wsprawiedliwili, orążę złagodziłi i'üswWiádezyli Że w każdym innym czasie, w kałdóm tniejscu x gdzie "Władysław wskaże, zjechać'się z nim gółów” będzie. "Tymczaseni | 'krób dieco 'w. Przemy: stu: "zablawiwszy, udał się ku Sandkowf, dokąd. druy góniec Ańdrzćj. - Balicki (3) do niego ód: Zygmun: tu przybył: z wsili prósbg zjechania się! w Hoszys Gacli;, kaskornitém mieście Wegierskism: Dlugo opie»

goż jak pibewej: "lekceważenia: zć strony:Zygmimta; lecz gdy goniec czcią i życiem swojém reezyl, że ceIT jego pwbtjusze, hie wchodzili bynajmniej w roebióp pism służąyeh Polsce. i Litwie.s i. tylka na jednostnonnem deniesieniu krzy» üsckiém sad swój oparli:; ninjejszóm. postanowieniem ezynność, ich uehyle, ize. ta.wniózem: sę kodzię. Władysławowi i Witoldowi nie może, jawnie. opłasta...Dan we Florencji 24 sierpnia. 41419 r,) Porówn. u 'Voigi'a t. 7; sth. 339, do 348.obszerny, chociaż pełęn uprzbdzenia wywiśc „całego rokowania, gunejąszów, papiezkich, _. i ała, przebycia! pnandwe Karpat: i. prayjnzdni geizer Stropków do Węgier. Stanął król na miejscu dnia

- 44 maja, lecz Zygmunta powtórnie nie znalazł, co nie- "wymównie Władysława obraźiło, lak,: i tęsknóm -.«zekiwaniem. znużony, siem, dni wytrwawszy,. pelen 'guievwu,zahiérál.sie już do powrotu, gdy: Zygnnmt

"niespodzianić nadjechał. | Ośm dni Władysław z nim

_przepędził „ Gesarz, opoźniony swój przyjazd na chorą- | be składał; byli: tu. i; posłowie krzyżaków pruskich, 'alé? w Żaden sposób skłonić sie nie dali do iżnania w obecności Władysława, za rozjemcę zatar gów między. koroną 8 zakonem, cesarza. Zygmunta,. bądź. Ję-. 'kając się osobistego wpływu, bądź, eo. podobniéjsza do prawdy, okazywali pozorną tylko 'nieufnost ku Zygmintowi, - aby poźnićj. tćm łatwićj Wa. -dysława oszukać. - Król polski. rozumiejąc, iż szęzćrze' 1 bez zdrady postępowano, na cesarza Zygübutita, jak na ostatecznego rozjemcę w całćj sprawie pru udid przyzwolił (X. krzyżacy. zaś. wezwani aby pg-.

t,. 07 €, sw w Ob. u: | Dogiela v wt: Pn stre (m. zapis: 2 T». „1419 moje 8 'w Koszycach wydany, w którym król polski zobowiązał sie: meod- "10whie - przyjąć. polubowny "wyrok Zygmunta. w sprawie s krryzakami; Raezyński. powtórnie. tenże 'zapiś' ogłosił. w. Kódexie< dyplom. „Litwy. str. -242;. przyłączył. nadto następny list; objaśmający dd- 'kIadnie. ówezesne: stosunki:.., Wielebaemu w Chrystusie: ażcuj. kstq- -dzu Janowi'i z Bożej łaski. biskupowi ikujawskiemu., tświecosomu «książęciu cpelskiemu; brata naszemu:najmilszemi., Wielebny;w Ghnydébniek: żdali. się: nh śąd: cesarza; upórnie tegsu. odmówili Bosgniewany sia eich, jak się wówczas zdaTR, TESTTP bycia. naszego do Koszyc "T gdzieśmy zjechali s się P najjaśniejszym bod. RT. b książęciem, panem, Zyg muntem królem rzymskim i węgierskim, Pbratein najmilszym, było naszém uajgorętszóm: życzeniem śpiesznie odjechać i do krajáw naszych wizócić., etoli król. Zygmum. z.dnia pa „dzień, ciągle pas utrzymywał i odjeżdżać -nam nie pozwalał, nakoniec w niedzielę d. 21 maja, gdy ostatecznie mieliśmy go poZejusc, doszła wiadomość, że. komtur toruński, (Ulryk Zenger) wj- „prawiony przez mistrza pruskiego na zjazd koszydki,:był już w drodzę,,a więc tenże 'brąt nasz, astrzeżony e jego zbliżaniu sie, prosił nas jeszcze odjazd wstrzymać i dla miłości pokoju, tudzież dla wzajemnego stron obiedwóch pożytki, na przybycie komtura zścze- "ka, Przyzwalając ría. jego prośbę; zostaliśmy na iniejścu, nakoniec X komiur-.w, poniedziałek: d. 22. maje- wjechał de Koszyn, którego tenże brat, nasz ujrzawszy, zapytał; czy był dostatecznie umocoweny przez w. mistrza do ugody i do przyjęcia sądu "polubownego, tak jak to z naszćj strony przyrżeczono? 'Komtür- odpowiedział e. podobnego umocowania nić miel, że nawet nie wiedział, aby misJe być potrzebnem., Na to. rzekł król do niego: I.owsząm;, wię: działeś, gdyż będąc u nas w Skaliczu, (miasto węgierskie pa po grabiczu Moraw): $ poruczenia naszego ostrzegli cię o tém 'oświe: wehi książęta: bud ii na Bizego; Rempold (Henryk TX) hu Z ogole i Jan hrabia Oettiogen. Komtur oświadczył, że wówczas tego nie uważał i o co chodziło dostatecznie nie zrozumiał, Iecz jeśliby był 'ostrzeżdtły choć > w samój bramie miasta, 'wnet' nie wjeżdżając do Koszyc: wróoilby: do w. mistrza. po żądane pełnomecniciwo, £o.i natychmiast ueeyaic pragnie.: Pozdawszy -tę. gotowość. kaminra,,przy-.szelił do nes brat nasz. d. 23 maja: wewterek i.oznajańk,. Że gdy: -kómtur władzy dostdtecsnéj na sąd polubowny mie posiada,. o'.do jedésk: zachodziły wielokrotne: wzajemne. rokowania. umyślił. więc "wyprawić do w. misírza walne” poselstwo, złożone s Przemka ksią” -żędid epewbkiegó i Jana. hrabi v. Octingen, końceni- skłonienia go 'za'sąd polubowny!; nadto: postanowił, przez wzgląd na. nas, rychło wálo, Zygniént, eświadezyb się:hyś. sprzymierzeń- «et. Władysława,:w. wygnaniu nienawistacgo nareda s całych Prus; pod.tym jednym warunkiem, aby zwyciężywsży.i słarisży krzyżaków,,:: ohiidwa: równo pestrza, i. namówić.do » poddani się jego rakowi w /takicj roroigglosci, w jakiéj i my obiecaliśmy go przyjąć, po czém według słuszności nas rozsądzi; w razie zaś, jeśliby w. mistrz pa sqd pó- ]ubowny: nie przysał, DAtenezas usprawiedliwi - się praed nim;ae wszystkiego, I otwarcie zapowié, że obecnie z nami się sprzymię- | rzył, że przy nas stać „będzie, osobą i siłami swojémi wojnę, mu wypowié i w granice Polski wejdzie, gdzie naszego i wojsk naszych przybyćia oczekiwać nie śmieszka; własnym z4ś wigievskim zasię- | pam. natychmiast po. sebie zbcojdie,: wyrustpé.: romkaze.. A Ze s4Azimy, iż brat nasz najmilszy, król rzymski i, węgierski, zbliżając | się do granic pruskich stanie u waś w Raciążu i i postanowi tam zabawić dla znoszenia się i rokowania z mistrzem pruskim, przéto wielebność waszę uprzejmie prosimy i żądamy, 'abyśqie wnet: po orzymainiu niniejaaego; wszystkie mieszkania. nale£ycje urządzić, dostateczną liczbę gońców przed jego przybyciem opatrzyć i dla sławy naszego i waszego imienia, ż największem, ile tylko można "uszanowaniem, przyjąć go'zechcieli:' Po wszystkich: bowiem ziémniach, zamkach, miastach i dworach neszyćh., nadąliśmy anu nsjznpełniejszą władzę rządzenia,' rozkażywania, działama, pragoac, aby. go dziesięćkroć więcej, niż nas. samych, urzędnicy i poddani nasi szanowali, a to dla zjednania wdzięczności i łaski naszej, ktd- -rą hojnie wszelkie trudy i' nakłady nagrodzimy. Dan w'Koszycźch | we środę, dnia 44 maja 1819 r > Veigt: to. 7, dtr. 230. przy wodgi list posłów Zygmuuta, ksiażęcia opawskiego i hrabi Oettingen, -s Torunia d. 13 czerwęa 1419 re w którym donoszą swojemu królowi, że "mistrz pruski | nie zgadza się na pojedyńczy jego wyrok, lecz odwołuje sią do spólnego -sądu króla rzymskiego, papieża, kardynafów i dalszych, książą.. chrzgśoyjąciękicha | 0a

"dzielili 'się Prus; w ten sposób;:śżby rzeka 'Pasarga' stanowiła: obastronną. granicę s: inostepine łato -przezmaczene na: wyprawę wejębną; którćj éowanzyszyć osobiscie Zygnumt.preyesékal |. Zdawał stę;po- |.Stepowaé najszezérzéj, mówił s takim zapałem, oblicze jego malowało tak groźną niechęć, wszystkie slowa i czyny tehnęły tak nieedzowném postanowienieij, 12 wierzono, że Prusy już były podbite: Włady. sław mewémi abielnicami Zygmunta zludzony, ze stawiwszy - przy | nim Zbigniewa z Brzezia” mavwat dal, sam do kraju wróciwsży, najtroskliwićj zajil sie przygotowoniem okoła przyjęcia. jah najzaszozylnićj. "mającego przybyć s tak liezném wojskiem cesarza, 1 około przeprowadzenia go ' do Prus pr zez Polske ze „wszystkićmi siłami.. Z ygmunt chcąc okazać, że nieza wodnie. „przybędzie, Grzegorza. Hohenlohe biskupa pa-301 gdy skreól: Władysłkw. rozumiał; hez ńajmniejszegoś odkłada,. gniewom zapalony: + hezezeltóm klamstineso Aspgmunta: gardage, szlachtę do brony pewolal. Male: polekim - ehoraywlom; w Molborzu:,:, wielkepolskiei w Gzeewieńsku zebrać. się.: rozkazgł, - dokad i'brate Alelsandra 'Witpłda: 'drielaymi- hafcami fitewshieníi.ma dzień: $) Magdalewy (1) na pomóc wezwal; Sans przeświadczywszy.się. o: wszelhiéj.gotowoásci do wojny, ze:Lwowa 'stolicy: Rusi wyjechał; na górę:Swietokrzyską, którą i'Łysą zowią, wstąpił, dokąd do nie. gó: Herkapater i Stefim Brózowiez (3) w: poselstwie od Zygmanta przybyłi,. aby. odprowadzić króla: od.:za« mierzanćj: wojny, radzącją nainiy. dogodniejszy czas odłożyć.: Cesarz.znoisu. przée nich.1:pamoc i:ebeci ność: swoję;obiecywał, oświadczał:przytóm, że wszele hiege: dolozy: stárania,, caly król: polski: i..bez.'wojny — Prusy. ewładał.:' Władysław posłom:. odpowiedział: że- całe królestwo pod chorągwie powoławszy, zaatechać przedsięwziętćj wyprawy”.pie' mode. | Ozichlé więć ie -zbywszy,; som udał: gie: do: Wolborza ź wojskiem,- które się tama słomadziłp do: Gaczwies: słań,; gdzie Miteld 2 innémi: posiłkami czekał,; prze stile Ws ściągnął: Liezne- rto $ojowailióm eu AN BRA UO?

o0 6i] ao: mM ni M "Walth. v Lud NO 22 lica, | + BR, (2), Katona. t. 12 atr, 323 p poprawia red przepitywaczm Diu.

goszowego, który zapewne | z 'Jec ego nazwiska dwa zrobił; pó”

'słem Zygeńiłnia był! Piótr' sn Hedi Mae i Brezéhézé sółłział 'zhiskt wola ch kółeorskich: AMagisten Wanánsicorum)urv lec usi + idge prawym: brzegieni tćj.rzeki, pełne najszczęślitwszć etuchy, już do Będzina wioski. mazowiecliżejj, o' jeden dzień dzogi od; granic nieprzyjacielskich:odlegléj dotarly, gdy niespodziani& nowy: posel.eeanrza Zygmaata: Bórtlamiićj, Kapra:$iskup.. medioleński, mąż. rzad. kiego: światła i: nierkaiejszćj: wymowy, do króla VVladysława przyjechał. "Ireść pesblstwà. bylà następna:. AL krzyżacy prusey, czemu: przedłóm zacięcie opierali się, już przyjmują, aby Zygmant król rzymski i węgierskà o wezysthiém,.co było. powodem ' do wojen iaiędzy nimi a koroną polską, estatecznie wyrokował; eesarz mà niewątpliwą riadzieję,. że bez dobycśa orc ża i bez strasznego krwi chrześcijańskiej rezlewu, pokój stanąć: może. ^Prosi ga,:aby wejme wstrzymił i nie wahał, się zdać za sąd przyjaznego. i sprzymierzonego: króli,: który,; Że 'nh jeiro stronę korzystnie wyp dnie, spodziśwać się może; uczynić to.pówinien, gdyż wiadomo, że jako pari chrześcijański, okylia najcięższą krzywdą zniewolońy, wojnę nad pokój z narodami chrześcijańskićmń zwykł prześsładać. Razem z posłem bylii | pelnoemocniéy piusey;: którzy:o-toż samo,, pragnąc: od wrócić wojnę, z wielkiémi. zabiegámi błagali, przy” rzehajge, iż:we wszystkićm; zachowają się: pódłag | wyroku cesarza Zygmunta. Nikt nie myślał, aby król Władysław po tylu kłamstwach, po tylu czynach pełnych obłudy ze strony Zygmunta, zechciał jeszcze przyehylié: się doj jego życzeń; zwłaszcza, że miał. już wszelką gażowość „do. boju, 2e był otoczony tak potezném 4 świetnóm wojskiem. i2 nie tylko

Примечания

293 19 Kstópada. -
- (1) 25 listopada,

294 21 lutego.

295 11 kwietnia,

296 25 lipca. |

297 Wspomnieliśmy o nim wyżej, jako o pełnomocniku w. ksieżnćj Anny Witołdowej. Ob. str. 345. | z niewiadomego imienia córki Jwana Algimuntowicza książęcia Olszańskiego, była drugą Żoną Witołda, ob. o niej Narbuta t. 6. śtr. 561; umarła r; 1418 dnia 4^ sierpnia, i pogrzebiona w kościelę kaledyaluytm | wileńskim. Myli się Narbut twierdząc 'w t, 7, nia sir. 465 w dodatkach, że kościołek ś. Annny jest miejscem jej wieczystego spoczynku, gdyż między przywilejami kapituły wileńskiej, znajduje się zapis Witołda w Trokach r. 1430 października 24,.to jest: na sześć dni przed jego zgonem sporządzony, w którym odkazyjąc.biskupowi. wileńskiemu, i jego vasiępcam Jhumeń (dziś miasto powiątowe gub. miüskiéj) $ przyległościami, wkłada na nich prócz innych, obowiązek opłacania po 20 kop. groszy rządcy oltarża 'ś. Michała. j,cayl obok grobu zmarléj małżonki nsszéj, gdzie ś dla. siebie grób obićramy, (Reeioii: pro tempore sltéris sameti ar» changeli, sive penes sepvjehrwnn,, consortis nostrae, Annae defunctae, ubi et nostri: sepulchtum corporis eligimus.) Ob. Tkps papierowy, należący do kapituły wileńskiej str: 5) Dałsze szczegóły 'o Annie Witełdowej. u Narbytta t, 6.381. Powtórna małżonka Witolda była Juljanna księżniczka Olszańska. Pierwszy jej mąż skądinąd nieznany, miał dzielnicę swoję na Karaczewie, dziś w gub. Orłowskiej, zaślubiona w listopad, 1418.' Ob. Dług. ks. LI str. 393.
Dzg& T.I. 51

298 Władysław: Jagiełło zwołał; sejm walny na dzień 25 lica
1418 w Łęczycy. Sian rycerski tej. ziemi zebrawszy się W. rzeczoném mieście w czerwcu, postanowił uchwały, według których
t. 2000s dzić miano sprawy „gardłowe, spadkowe i stasunki włościan z właścicielami. Jan Wincenty, Bandtkie (z wielka stratą nauk zm. 11. lutego 1846) po rez pićrwszy wydał tę uchwałę łączycką z rekopismu. w wyborném dziele: Jas Polonicum na str. 194 do 198. Niewiadomo czy te postanowienia król potwierdził, bo nię znajdują się w zbiorze praw ogłoszonym przez Konarskiego. Nie tu miej» ' $ce wchodzić w szczegółowy ich rozbiór, to wszakże pewna, że wiele mądrych ustaw obejmują. Król 24 lipca przybył do Łęczycy, dokąd w wielkićj, liczbie zjechali się biskupi i pićrwsi urzędnicy, koronni; wytoczono znowu nasejm sprawę Jana Falkenberga,. lubo jakeśmy. już wyżej widzieli, zjazd gnieźnieński, gardząc po- Í twarzą przedajüego mnicha, postanowił puścić ją.w niepamięć, lecz w Łęczycy gromadniejsze zebranie sejmowe, czulej krzywdę narodu przyjęło i żal tak dalece je uniosł, że sejmujący prosili króla, aby pisał do papieża i soboru, domagojąc się spalenia autora razem z jego obelżywem. dziełem; (Długosz ks. 11 str. 392) zapewne wyrok soborowy: zapadły wtej sprawie d. 4 czerwca 1417 roku, który Długosz (ks. 1l str. 387) w całości umieścił, zdał się im być.nader pobłażliwym. S tegoż sejmu wyprawił król do Witołda Macieja z Łabiszyna wojewodę brzesko-kujawskiego, Piotra Szafrańca. podkomorzego krakowskiego i notarjusza swego Marcina z Goworzyna, dla przejednania go dla. Świdrygiełły. Z Łęczycy po zakończeniu sejmu, na dzień 15 sierpnia przybył król do - Przedborza i zabawiwszy w lubelskićm, około 29 września udał: się do. Litwy, aby mógł. stanąć przed 7 października 1418 w Wielonie, gdzie umówiony był zjazd z w. mistrzem zakonu, Od czasu bowiem wyprawienia listu do Zygmunta cesarza d. 2$ grudnia
1416 r., w którym król 'polski żalił się na dumę Michała Küchmeister, zdawało się, że wszelkie stosunki s krzyżakami zerwane
być były powinny, przecięż udało się Zygmuntowi skłonić Jagiełłę do przedłużenia rozejmu, co zaswiadczył zapisem swcim wydanym. w Konstancji d. 14 maja 1417, (Ob. Voigt, t. T. st. 304 n, 3.) a z drugićj 'strony mistrz inflancki Sifert Lander von;Spanheim czynnie starał się o toż samo u Witołda. Już pod koniec roku stosunki zdawaly'siq być przyjaźniejsze; Michal: Küchmeister uży- ' wal pośrednictwa królowej Elżbiety, w otrzymaniu wolności ' dla kupców toruńskich, ' których starosta dobrzyński był uwięził, wetując niesprawiedliwe przytrzymanie mieszkańców królestwa przez komturów pruskich, co nie tylko wyjednał, lecz i upewniony został przez króla kstem pisanym z Medyki d. 29 października 1417, Że jedyném jego życzeniem jest rozejmu dochować i trwały pokoj z zakonem zawrzeć. (Ob. ten list w Kodexie dyplom. Raczynske st. 214.) W następnym 1418 r. ucieczka Swidrygielly, (24 marca) nakazywała Jagielle i Witołdowi czuwać nad odwróceniem wewnętrznych zaburzeń, jeśliby ten książe wsparty przez krzyżaków chciał wtargnąć na Ruś lub do Litwy, s tych powodów król starał się w. mistrza łagodzić, jakoż w liście pisanym do: niego sPoznania 11 lipca 1418, dziękuje mu w wyrazach pełnych uprzejmości, ze Chebdę ze Złotnik podczaszego kujawskiego, Bartolda — ' £ Wolemina, Geralda ze Zbisławia i Mikołaja s Kożemina, którzy dobra swoje w Prusiech leżące za dozwoleniem królewskiem przedać chcieli, łaskawie przyjął, a razem prosi, aby w téj mierze i na dal względów im swoich nie ubliżył. (Raczyński kodex dyplom. str. 218) Tymczasem sobór konstancjeński i świeżo obrany p" ' pie? Marcin V., troszcząc się o uspokojenie chrześcijaństwa, zachecali obiedwie strony do zgody; w. mistrz przesłał królowi i Ww tołdowi otrzymane w tym przedmiocie listy papiezkie, Jagiełło z Sandomierza 9 września 1418, odpowiadając mu oświadczył: że już jest w drodze, dla układów, które odbyć się mają we dwatygodnie po $ Mic hale (13 października) w Wielonie, wzywa pO. za” tem, aby na czas. naznaczony przybył. (R aczyński "str. 219) Wszakże i ten zjazd był daremny, krzyżacy domagali się 'koniec?- nie, aby ostateczny wyrok.w rzeczach spornych zostawić pspieżowie Który, jak sam Voigt. przyznaje, (t. T, str. 312) ujęty szczodrabliwością zakonu, bezwarunkowo mu sprzyjał, ze strony polskiéj żądano poprzestać. na wyroku cesarza, Zygmunta. Uidsdy więc nie do: strza, zebrawszy się w Elblągu, zapewne z natchnienia krzyżaków, w pokornéj odpowiedzi z dnia 8 grudnia 1418 przekłądali Jagielle; iż według ich zdania warunki ' podawane przez sakon były umiarkowane sprawiedliwe. (Raczyński str. 23.): Oprócz wymienionych: tu piśm w tym przedmiacie, Yoigy (t. 7 st 331) przywodzi niektóre tune, le | sty królewskie, a mianowicie do miast pomorskich s Trok 26 pazdziernika 1418, który widzieć drukowany ' u Kotzebue. - (Preussens altere Geschichte: t. 3. str. 437) Voigt (t. t. str. 332). namienia, Ze JagieHo powziął był wwegas, myśl wielką, w nadzwyczaj. ne "następstwa obfitą, a mianowicie aby wszędłszy | w przymierze skrólem duńskim, zakon krzyżacki 8 Prus wyrugować l przenieść, na wyspę Cynr, gdzie jego przewagi mogłyby rzeczywiście sprawę chrześcijaństwa dźwignąć. Zobaczymy że w sto lat. poźniej Polacy pragndli tęż samę myśl do skutku. doprowadzić. Obszerny list pisany w „tój mierze przez wójta Nowej-marchji Sandera Machwitz do W. mistrza, d. 30 października 1418 znajdujący sie w tajnóm archiwum królewieckiém, szkoda że dotąd nieogloszony, mógłby bowiem rzv- "eic światło na ten ważny szczegół. Porówn. Asclibacha t, 2 str. 257 do 266., gdzie ten historyk zbija uprzedzenia Voigta.

299 Historycy Prusey mileza o tém zdarzeniu; Kotzebue t. 3. str. 189. sprawiedliwie uważa, iż bez przekonywających dowodów, niepodobna zakonu o tak wielką zbrodnią obwiniać. Potówn. Długosza ks. 1I, st. 394, U;
. (1) Działo się m 18; lipca M..Ob. Sommer Silica rum rerum scriptores t, 2, Ste 310.

300 (место знака в тексте не установлено) Ob. Narbuta t. 6. str m, który o ile — dizódhà dezwolily, dokładnie powyższe szczegóły wyjaśnił. '"Porówn. Ka: samzina. t,.5. str. 117 i 120, tudzieś: przypisy 213 ian bd 81 182 w drogiej księdze wyd. 1842 r..
! (3) Długosz ks. ll. str. 395..pićrwszego z nich. zowie Jakó-: bem de Camplo, drugiego Ferdynandem de Hispania, gmunta zawartych, przekonali się, że cala: wina zerwania pokoju spała na. Władysława i.Witołda,.. Owoż Pąpie uwiadomiony, Że -
: (1) Wielkanoc w tym roku. przypadała, w dniu 16 kwietnia. —X ' (3) Zbigniewa a Brzezia marszałka. kironnego i Ząwiszę z Olebie. Długosz hs, 41,:str. 399... -'..: ŁO: (3) Długość tamió, Porótn,'6 him” Niesieckiego t, 1, str, 95
" d Yos: słubsie: ojcze eświeconyy.hracja naaz najmilkay.; Luba: od dnp,pray-

301 (место знака в тексте не установлено) 'sauskiego i kanclerza, oraz Jana z Herdek hrabiego, jeko' poprzedników swego: p przjjazdu, aby wszystko przy- „gotowali, przed bliską wojną,. do Polski przysłał, Ktézy: więcej: dwóch. miesięcy: W Krakowie. elrawiwszy, źnudzeni ' dłogićm oczekiwaniem, nazad dó Węgier ol jechali, i wleriezas dopiero podstęp Zygmunta, stał się - | jawnym, albowiem. i Zbigniew marszałek. koronny, poseł królewski 'od' niego powrócił, à oznajmił, że żadnéj jui nadziei o wyprawie Zygmunta mieć nie mi dna,. 2 żę wszystko czynił | na stronę. krzyżacką,, aby -zwłóką swoją, pajwiększą. część lata. starłszy, krzyża ków od grożącej im w tym'roku' wojny: zastenił.: Co