Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Книга третья. Часть 4 из 10: оригинал

Книга третья. Часть 4 из 10. С. 357-376. Польский текст издания 1847 года.

zwłoki, przez. wzgląd na króla. polskiego, przyrzekł Węgrom sześcioletni rozejm i posłów do Węgier dla stwierdzenia tych układów, razem z posłami królewskimi'wyprawik: Ci w: powrócie: swoim. gdy nad Dunaj przybyli i przeprawili się przez tę rzekę, jeden z posłów królewskich przez: Wołoszczyznę, prostó'do Polski, do króla swojego udał się, dragi to jest Ormianin, wziąwszy się na lewo, przez Multany pojechał do Węgier s tym zamiarem, aby listy na bez-.pieczny przejazd od Węgrów dla posłów tureckich, nad granicą na nie oczekujących, wyprawił, lecz Pipin rzadzea temezwarski. wziąwszy go za szpiega i wyzuwszy ze wszystkiego, do więzienia wtracil. "Ten postępek tak dalece króla Władysława oburzył, że już nigdy potém, mimo usilnych prosb przez Węgrów zanoszonych, s cesarzem tureckim w ich sprawie znosić się nie chciał. Turek zaś rozjątrzony nicgodziwym "postępkiem z posłem krółewskim, nie przestał potężnemi wycieczkami Węgier pustoszyéi trapić264.

^: Nie mniejsza w tych czasach dotknęła klęska i nieszczęście ludzi sławiańskiego Języka w królestwie <czeskićm, w środku Niemiec położonćm, którzy o- "błędem jakimś obłąkani, chwyciwszy się nierozu- ' mu jednego szalonego i zuchwałego człowicka, z gościńca prostćj i prawdziwćj pobożności, od kościoła rzymskiego który jest głową i przybytkiem chrześcijańskićj wiary, niegodziwie zboczyli. Albowiem

Jan zwany Hus, co gęś w języku tego narodu znaczy, od którego późnićj odszczepieństwo husyckićm zwane poszło, przybrawszy do pomocy Hieronyma, także rodem Czecha, tudzież Jahobella i Piotra Misnijczyków, rodem Niemców, ale w języku czeskim biegłych, przewrólne i bluźnierskie, niejakiego Jana Wiklefa Anglika zasady, z Oxfordu, akademji augielskićj przy- "niesione, naprzód w Pradze stolicy czeskiej między doktorami i mistrzami, potém między ludem, posiadał bowiem niepospolity dar wymowy, rozsiewać począł, które tak głęboko wkorzeniły się w nierozumnym narodzie, Ze żadną siłą, Zadném przekonaniem, aż do moich czasów wytepié się nie dały i królestwo skądinąd zaene, w mężów i broń zamozne, do zguby przywiodły. "Tak szkodliwego i nieszezesnego odszczepieństwa przyczyną było spółzawodnictwo akademików praskich, którzy składali się z Czechów i Niemców, ludzi językiem i obyczajami z sobą różnych. Spór bowiem wyniknął o to, kto miał rządzić szkołą główną. Niemey przewyższali liczbą, a więc rząd i pićrwszeństwo w akademji posiadali, stąd powstała między nimi nienawiść, i Czesi odtąd szukać poczeli środka, aby Niemców s tego pićrwszeństwa i zwierzehności wyzuć. Jan Hus wystąpił w dej mierze jako przewodnik. Pićrwszy odważył się obce i zakazane Jana Wiklefa nauki wnieść do szkoły i wziąść za przedmiot rozbioru; niemieccy więc doktorowie i mistrze, raczćj pozorną niż prawdziwą nauką pokonani, uczeńszym rządu;akademji ustąpić byś li zmuszeni.. 'Tćm powodzeniem Jan Hus nadęty, wzbił się w pychę,» wystąpił. na jaw i w stolicy biędne zasady - w; kazaniach rozsiewać począł; co gdy mu - przez Zbigniewa arcybiskupa > praskiego wzbronioném. zostało; wyniosł:się za miasto i wzgardziwszy pasterską powagą, w. rodzinném swojém gnieździe (1) kazać poezął. Arcybiskup ująć go i do więzienia wtrącić zalecił, skąd przez niedbalstwo straży ucickłszy, jawnie wystąpił i ziomków swoich o pomoc błagać począł. Waołał, że Praga nie czeską, ale niemiecką jest stolicą, że cudzoziemcy główną szkołą krajową rządzą, że Czesi ledwo trzecią część miasta posiadają, że wszystko w ręce niemieckie przeszło, że krajowey jak nikczemi niewolnicy im służą, że tylko więzy i tym podobne uciski ich czekają, że po stracie wolności i samo życie wśród mak i pastwienia się okrutnie im wydrą, 2e chytrością zrugują ich nieznacznie z własnego miasta i królestwa, które przodhowie przewagami > swojemi nabyli i pomnożyli, że czas jest nahoniee, aby przestali cierpieć te zniewagi, czas aby pomni na dawne meztwo, na wolność, nad którą nic ludzie pięknićjszego nie maja, wzięli się do oręża, stolicę i siebie samych wyzwolili, Niemców ze swojego miasła wygnali, i majątki ich złupili; aby raz nakoniee wolni Czesi, w wolućm mieście, odetchnąć mogli. "Takiemi lub tym podobnemi skargami podnieceni, rzuciwszy się do broni na ra-265 tysz wpadli, w straszliwóm zagieszaniu radnych lrupesi 'kladą / gmin nmientieeki w calém mieście żelazem ścigają, którego znaezna część. poległa, reszta z największą 'skwapliwością. edbiegiszy mająśków, za bramy. mriusta wyrzueena, w: ucieczce ocalenia szuka. U- 'czńiowie.1-misirzowie niemieecy z gmachów. szkoły głównej w kształcie zamku zbudowanej, dzielny odpór stawią; i gdy zaburzenie nieco umilkło, wziąwszy 'od króla Wacława list ochronny, s Pragi,.z całym -parodem swoim, chronią się do Lipska, miasta.saskieg9, gdzie nową założyli.akademją. "Tym sposobem "Praga stolica Czech, budowlami rządowemi, pry- -walnemi i łudaością sławna, teraz prawie w pustynią bp ciężko podupadła.: Tymezasem Hus nie préinowal, ale i iw r jawnych:4:w pekątnych Kazasiach nowe i niedorzeczne zasady Wiklefa Anglika Czechóm: wrezal, i nie: tylko lud "miejski, Jecz i wieśniaków zwabionych nowością.rzeczy, „zewsząd tłumnie zbiegających się du stoliey, uwodail. Odszczepieństwo wkrótce tak, wzrosło, że otoczony -30,000 ludzi. i królowi, Wacławowi i arcybiskupowi - Zingniewowi począł być groźnym... Aleki król Wa-, dłżśw próżnowaniu i zbylkem' oddany, nurzając się Sw ziykłeg:rożpuście., mmeświadomy «o począć w ta- -kićm wsłeząśnieniu królestwa, niezdolny. nic skate-: ezmegó przedsiewzijse, 'ód wszyslkieh dla haniebaych - abyczajów 'odstąpiony, zambkaą wszy się w zamku, pełen skup Zbigniew w rozpustnym i i niedołężnym królu żadnéj nadziei nie widząc, owszem postrzegłszy, i iz wszyst ko w przepaść runie, udał. się do Zygmunta rzymskiego i węgierskiego króla, brąta Wacława, dla ubla- | gania Ww.obecném nieszczęściu pomocy; wszakże smutkiem znękany, wśród. drogi, w Presburgu rozstał się ze swiatem (1. Zygmunt mianował po nim na godność. arcybiskupią Albika rodem Czecha; w naucelekarskiéj arcy-biegłego, ale najeheiwszego. Z ludzi, któTY troshliwszy o zbiór pieniędzy niż o utrzymanie wiary, dozwolił bez przeszkody szerzyć się i wkorzeniać. husyckiemu, odszczepieństwu; a. gdy nie długo -.potćm umarł,; nastąpił po nim Konrad Westfalezyk (2), który podobnież, nie tylko szaleństwa nierozumnego pospólstwa nie poskromił, ale sam je niegodziwie i bezboznie pochwalając, wpadł w husyckie obłąkanie; które. ną czóm mianowieśe polegało, przełożymy tu niektóre zasady, albo. raczćj truciznę. téj nauki, typ: końcem, aby spółziomkowie moi, nigdy tą haniebną zaraza: zmazać się nie. dali, aby nauczyli się ją rozezpawać,i i poznawszy troskliwie. unikać. „Kościoł rzymski. „równym. być wszystkim. innym biskupim kościołom utrzymują, mieizy kapłanami żadnej różnicy nie

(1) Dnia 28 wrzesnia:.14], - Ob. Bellum. Hussiticum Zacha-266 przypuszczają, duchówni nie godnościami, ale zasługą życia przewyższać siebie powinni.: Dusze po wyjściu najświętsze ciało Chrystusowe utworzyć 4.poed-abiema.postącjami: ciała.1 krwi udzielać mogą, równie dzieciom jak darosłym;; dosyć w utworzeniu sdkramentu, aby kapłan słowa. postąnowione wyrzekł; wzywać przyczyny świętych już. 2.Chrystusem' w niebie królujących, rzecz próżna:i bezakuteczosz: śpićwanie luli odmawianie pacierzy kanonicznych daremnie czas tylko zabiéra; Żaden dziań od pracy wolny być nie powinien, wyjąwszy. ten; który. piedzielą. zowią; uroenysłości ko- ' ściejne. zupelnie adrzuecić należy.; posty. od kościoła ustanowione Żadnej. nie-mają zasługi..

Takie były bluźnierczego olczapieńca i ijego zwołenników bezbołne szałeństwa, wbrew ś: kościołowi rzym skiemu. i. postanowieniom. ojoów ść. przeciwne, przez Donatystów, Arjanów i dalszych kacerzów w Grecji i.w.innych krajach. dawniejszych wieków wymyślone, lecz zawsze na tylu pewsaechnych soborach, na iylu zgromadzenjach. świętych ojeów, tylu wyrokami, zbawieunie ' i wcześnie stłumione, które Jan Wiklef Anglik267 a po nim Jan Husi Hieronim Czesi, s początku dla popisania się z dowcipem, później obłąkany Jud usidliwszy, kierowani pychą, na nowo wskrzesili i jakby z niedo- - gasléj i popiołem przysutéj iskierki pożar wśród' nieszczęśliwych i głupich Czechów rozdęli, co późnićj tyle klęsk, tyle nędzy na nich. ściągnęło, iż Żadne królestwo | w cal Europie mie było tak skołatane. O+ wieczna kwitnącego państwa ozdoba runęła, Mora: wy' bewiem i Szląsk wnet się 'od Czech odetwały, sami w eałćm chrześcijaństwie jak hezbożnicy lekceważeni i wzgardzeni; ze wszelkiego społeczeństwa pobożnych, ze wszelkich stosunków, że zgrozą jak bezeeni i prawa borkiemu wiarołoimni wyłączeni, przez miejaki ezas postronnym 'Kkrółom. słeżyb.

Zygmunt król rzymski i węgierski, brat króla Wacława, usiłował wschudzące naprzód a potém jóż dojrzałe odszezepieństwo wykorżzenić; a więc Jan Hus i Hieronim twórcy tych błędów, powagą sebotu koństanejeńskiego w nich przekonani, na stosie jak odszczepieńcy Żywcem spaleni; ich popioły i kości, aby przez łudzi uwiedzionych jak. relikwie czezonemi nie były, vozmieeiono i' wrzucone do konstancjeńskiego jeziora268. Niewątpliwie wszystkoby najpomyślnićj poszło, gdyby eesarz Zygmunt, wnet po zgonie brata swego Wacława, który. 55 laia w Wydzdanych zbytkach i gnusności - Czechami rządził, wkroczył był do królestwa czeskiego; czego Zofia wdowa” zmarłego króla,' usilnie pragnęła (1) Lecz Zygmunt wpla: Łany w wojnę z Ottomanami, nie mógł' tego speł: nić, gdyż "Furey Bulgarja i Rascją, sławiańskie króléstiva, zgübnym najazdem podówczas, nękali i już; Ko ronie węgierskiej zagrażali. Tą niezbędną a hiebezpieczną wyprawą król Żygmunt zatradniony, sprawy czeskie: odłożyć musiał, królową zaś Zofją czczćmi obie tnicami pr zybycia swojego ludzit; która gdy” dla > zawodnych przyrzeczeń, małą nadzieję W Zygmuncie pokładafa; wziętemi ze skarbu królewskiego 'pieiiadzini zaciężnych zebrawszy, zamek praski i miasto; które 'mniejszćm zowią, załogą uzbroiła; Zdenkowi z Wartemberga rząd nad wojskiem poruczony. Odszezepieńcy widząc lmoá na siebie przygotowaną, ze swojéj też strony 40,000 wojowników ściągnęli i od” dali nad: nimi dowództwo Janowi zwanemu Ziszka, co ziaczy jednooki,. niegdyá bowiem oko w bitwie utracił. Był te mąż: dzielnéj ręki, w wojnach pruskich pod królem Władysławem wyéwiezony, w rzemiesle wojenném biegły, lecz pózniéj, znieslawil sie bczeceństwem odszczepieństwa. "Objąwszy rząd tak potężnego” wojska, naprzód zamek Wyszebrad najechał i Pilzno opanował, wszystkie klasztory zakonników, które mu na drodze leżały, z dzikići269 okrnciejstwem złupił, spalił i zburzył, a między innegni iten, który. się królodworskim nazywał, 9 milę, od Pragi odległy, gdzie. - zwłaki świeżo zmarłego Waclawa byly zlozone; odszczepieńcy, wyrzuciwszy je z trunny, naprzód z urąganiem włóczyli go ziemi, nakoniec eisneli do blizkiej rzeki Moldawy, Skad je póiniéj. rybak królewski nazwiskiem Muszka,. przez miłość ku panu swojemu tajemnie: dobywszy, w. ogrodzie domu swojego pochował. Stamtąd Ziszka, podstąpił. z obozem: pod _ stolicę. w miejscu mniejszą częścią zwaném; stoczywszy kilka bitew z załogą królowéj, czwartego dnia miasto zdobył270, okrutnie je zrabował i zwaliskami napełnił, ratusz spalił, klasztory i kościoły zburzył, relikwie świętych. ze, złata i sróbra odar lszy, na wzgardę wyrzucić. i nogami:deptaé kazał, a szczególnićj śś. Wacława, Wita i Ludmili patronów. królestwa, osobliwie w tym narodzie czczonych... Wszystkie święte i świeękie zabytki. niegodziwy zbrodniarz poniszczył. Wyszedłszy później w głąb kraju, miasta, już lo przemocą, już dobrowolnie opanował i przeklęta wiarę swoję mieszkańców przyjmować zmusił, opornych z ealego majątku wyz utych, wymyślugini katuszami i męczarniami dręczył. "Tak wielkie nieszczęście niesłychanie, wzrosło, gdy Konrad Westfalczyk, arcybiskup praski, oderwawszy się od kościoła na. stronę. odszczepieńców, przeszedł, czy to uczynił ze strachu, czy z szaleństwa, sądzić trudno; dosyć, że głupi motłoch więcej | jeszcze utwieńdził się w śwoich błędach i jawniejszych niegodziweści przeciwko prawdziwej wierze dopuszczać się ośmielił; większa” część bowiem mężczyzn i niewiast, powtarzając owe słowa s _ księgi rodzaju (4): rośnijcie t mnóżcie się i napełniajcie ziemię, łącząc się z soba bez Zadnego wzgledu na pokrewieństwo, naksztalt bydląt spółkowali. Zwolennicy téj rozpusty zwani byli Pikardami, a większa część tego królestwa mogła być sprawiedliwie poczytaną za otwarty zamtuz. Do tak bezecnego i niegodziwego zgromadzenia, WSZysey odluzeni, zbrodniarze i najniegodziwsi ludzie, jakby do steku wszelkiej złości zewsząd napływali, tak wyuzdana była wolność grzeszenia, tak na wszólką niegodziwość Czesi byli rozpasani.

Cesarz Zygmunt znajdował się wówczas nie daleko od Stolicznego Białogrodu w Rascji, niegdyś Me. zji, nad zbiegiem Sawy i Dunaju,, z inocném woj. skiem pieszém i jezdném, w zamiarze Walezénia s. Turkami, którzy za rzeką położyli sie obozeni. Zygmunt postrzegłszy,' iż siłom nieprzyjacielskim nie sprosta, że przeprawić wojska na drugi. brzeg rzeki, bez wielkiégo niebezpieczeństwa, nie potrafi, zwątpiwszy, o sobie do Budy wrécil.. Obawiali się wówczas Czesi, aby Zygmunt s tćmże samém wojskiem nie wtargnął | do ich kraju, dla owładańia braterskićm i dziadowskićm królestwem jak sam n_ umyślnie yriesé | x.-271 o tém rozgłosić był kazał, którą Czesi. strwo£eni, namiestników Zygmunta.przysłanych dla rządu krajem przyjęli, zamek Wyszehrad oddali, porządek w, Pradze, wygnawszy obcych odązczepieńców, z różnych. miejsc przybyłych, we właściwe karby ujeli, chów, Zygmunt drogę wstecz na Wrocław obrócił, gdzie gdy czas marnie trwoni, Czesi poznali, 2e siły jego nie hyły tak stanowcze, zyskawszy więc na zwłoce, nowe zgromadzenia, nowe uchwały stanówią i Zygmunta stopniami leheewazyé poczynają, ale 0teka później.

Gdy sohor jeszcze odbywał się w Konstancji pod | przewodnictwem Jana XXIII papieża rzymskiego; eesarz Zygmunt aby siły całego chrześcijaństwa: na Turków. mógł obrócić, najmocnićj usiłował przytłumić zgubne odszczepieństwo dwóch 'pseudo-papieżów: rzymskich, s których jeden ukrywając się w jakimś zakątku. Włoch, drugi w królestwie aragońskićm w Hiszpanji przez dumę. utrzymania się na stolicy - papiezkićj, chrześcijaństwem wichrzyli. Anioł de Corrario, który Włachy trzymał, Grzegorzem XII. zwany, ulegając pówadze soboru, zrzekł sie przez pełnomocnika swego godności papiezkićj i wrócił znowu do zgromadzenia: kardynałów; lecz s. Piotrem de Lana, którego wspierał król aragoński, większa zachodziła tradność i cesarz musiał naprzód jeździć do Francji, potém do Hiszpanji, aby zaciętą wojnę, która między królami angielskim i francuzhim (!) wybuehnela,. ugasić. - Towarzyszyli w podróży cesarzowi Mikołaj arcybiskup golenia i dwaj drudzy prajowie kró-272 lewscy, którzy liczhą i świetnością jazdy: innych prze-. wyiszal.. Aż do Barcelony Zygmunt dojechał, od króla aragońskiego gościnałe i wdzięcznie przyjęty, nie mógł atóli Zaduemi dowodami przekenać Piotra de Luna, aby wyrzekł się pseudo pápieztwa i jedność w kościele Chryslusowym przywrócił, a. więc króła aragońskiego skłonił, aby upartego i zuchwałego ezłowieka opuścił, aby z innymi chrześcijańskimi książętami, wspólnie działał i do soboru konstancjeńskiego. przystąpił, na co wszystko kedl aragoński bez trudaości przyzwolil. Piotr de Luna od wszystkich zas niedbany, schronił się do pewnego - warównego zamku w Aragonji w diecezji tortozkićj. i. tam. przez pew. Ry czas:papieża udając, ze smulku umarł. Załatwiwszy pomyślnie tę ważną sprawę, Zygmunt w powrócie przez Francją udał się do Paryża dla uezybienia pokoji między walczącymi królami i dla. skłonienia ich do wyprawy przeciw niewiernym Turkom.:Mikolaj arcybiskup gnieźnieński przyjmując dóktorów i mistrzów szkoły głównej paryzkićj: ze zwykłym sobie przepychem, zaprosił na wspaniałą ucztę,, ma której podochociwszy gęstemi pełnemi, jeden z nich pokazał paszkwil: przez mnicha Jana Falkenberga, na króla Władysława. dla przypodobania się krzyżakony praskiny -ełożony. Arcybiskup przywiozłszy z sobą ten paszkwil na sobor, wyjednał potępienie mnicha Falkenberga.na dożywotne więzienie273, lecz ten um-

Ld hnawsry: z zamknięcia, w nadziei znacznej nagrody, do wielkiego. mistrza krzyżackiego dó Malborga przybył, wszakże gdy..mu tylko dwa: czerwane złóte dane, oburzony, w.eczach mistrza pieniądze ze wigar- (at 07 00 01 a b, la:

be we wtorek zapustny d. 3 marca 1416 roku, jeden ze znajduie jących się ha miéj doktorów szkóły głównej: paryzkićj, pokazał paszkwil przeciw królowi. i narodowi polskiemu,. ułożany. z: najirdwy. krzyżaków, przez mistrza Teologii Java Falkenberg. dominikana s klasztoru kamińskiego na Pomorzu. (Długosz.1] ks. str. 376) Był to mnich niespokojnćj. głowy, jeszcze od r. 1405 w Krako-, wie, ze swoich. kłótni teologicznych:z - Mateuszem Krakowczykiem x pomorzaninem, biskupem wormaceńskim. dobrze sgnany, (Ob. Widą na ziemię raycił i grożąc ręką oraz: niewdzięciność. mu wyrzucając z gniewem s komnaty wypadł, co tak. „wielkiego mistrza rozjątrzyło, iż chciał go kazać w Wiśle ulopić, jakoż zginglby niezawodnie, gdyby za pomocą "Torunianów nie umknął z rąk krzyżaka. Późnićj schroniwszy się do Kamienia miasta pomorskie-.

go, ułożył satyrę przeciwko mistrzowi i krzyżakom daleko od. piérwszéj zjadliwsza, w której wady i oby: czaje krzyżaków wytykał, zowiąc ich zgubnémi wrzo-. dami chrześcijaństwa i okrutniejszymi nad pogan, króla zaś Władysława: świetaćmi pochwałami pod niebiosa wynosił, tudzież aby to szkódliwe zgromadzenie, zbiegów syrijskich, grobu Bożego odstepeów, ca łemu świalu obrzydłych, s krajów swoich wypędził, lieznémi powodami zachęcał.. '

Gdy Zygmuut król rzymśki i węgierski we Francji i Hiszpanji nad zgodą i jednością chrześcijaństwa pracuje, Jan papież przewodniczący soborowi postrzegłszy, że przeciwnicy jego zarzucając mu zbrednie, zamyślają złożyć ze stolicy, przy pomocy Fryderyka arcyksięcia austrijackiego, przebrany umknąć | przedsięwzjął, i gdy już kilka dni miał drogi, z ucieczki zwróconego, wtracono do więzienia i oddano. pod straż Iwubi. pałatinowi Renu, wkrótce potém' wyrokiem wyzuty z godności papieskićj; na jego miejsce wybrano Mareina V. z rodu Ursinów, Rzymiahińa, który z wymowy, nauki i wysokiego rozumu, zdawał sie być wszystkim mojpożytecznicjszym dia elintescijafe stwa (i).

(1) Ferdy mand. 1 zwany y Sprawiedliwy król aragoński i i syoybjski.zjechat się z Zygmuntem dnia 18 września 1415 w Perpignan, dokąd pod koniec tegoż miesiąca przybył i Piotr de Luna, poszący imib Benedykta XIII. Żadne prośby nie mogły go skłonić - do zrzeczenia się dobrowolnie papieztwa; widzac nieodzawee ' postanowiente panujących zmuszenia go do tego kroku, opuścił tajemnie miejsce układów około 13 listopada i i zamknął się w małej twiere dzy nadmorskiej zwanej Collioure, o kilka mil od Perpignan; skąd w trwodze o osobiste bezpieczeństwo d, 16 listopada zbiegł de Peniscola, zamku leżącego w górach, nie daleko Walencji w diecezji tortosańskiej ('Tortosa), i zagrażał klątwą tym wszystkim, któ. rzy mu pósłuszeństwo wypowiedzieli. Aby tak zacięty upor przeł łamać i pokój w kościele przywrócić, pełnańocnicy panujących a

;..JNa początku roku następnego,. to jest 4413 król Władysław Jagiello większą część simy w Litwie spędziwszy; do korony.wrócil,, lióremu: ksólow a Auna w. Jedlnie dragę. zahisgla, „gdzie. z: nię' wesoło zapusły przepędził,274 polćm udał. się do. Saudamierza i Kornicy,. stamtąd, przez Tuchów.,.Rresno, Jasło, Łańcut, Jarosław,. Drzemyśl,. do. Lwowa stoJicy Rusi. przybył, tam wielkonecne. święta odprawiwszy, do Sanoku w maju wstąpił, skąd znowu de Lwowa275, wróciwszyyprzez Gliniany i Busk udał się do Trebowli276 miasta i zamku podolskiego, połeżo- „nego na wysokićj górze; s "Trehowli skierowawszy ku południowi, przez Buczacz i. Halicz, (gdzie Dniestr: przebył) daléj przez Kołomyję had Prutem leżącą, do Sniatynia przyjechał (i). Jest to miasto ruskie na granicy wołoskićj leżące. -Dwojaka dzisiaj jest Wołoszczyzna, jedna się zowie muliańską od rzeki., która te okolice ' slrapia i ta Jest wschodnia, rozciąga się między Dunajem i Dniestrem aż do morza Czarnego, druga na zachód za nią leży, do. Węgier przytyka, zwała się niegdyś. Dącją; wsławiły tę ziemię rzymskie277 wyprawy 'obiewivie Wołoszczyzny "leżą na léwym | brzegu Dunhjw.: Rzymianie niegdyś osady ttt wysyloi dla poskromienia. Sarmalów i Scytów,.aby siat wolnie za JWenaj. nie: wpadałi. | Język mieszkańców:

jest i. dzisiaj” rzymski, ale po większej części lak-'zepsuty, iż dia Włocha 'słał się zupełńie nieżrozumia- - łym. ^ Tureh przeciwny brzeg Bunajn, niemal zupełi nie zholdówawszy pograniczną Wołechom Bulgaryja, trzymał i sąsiednich Wołochów trwożył to byłą powodem, że Afeliśiider wojewoda mullański xwgtpiwszy^o- Właśnych siłach uciekł się do pomocy Wła dysłiwa Jagiełły; jakoż ż żoną i'znamieńilszymi ho jarami swego kraju do Sniatynia przybywszy, poddał się zupełnie władzy "królewskićj i przypuszczony do uroczystego spełnienia obrzędu, przysięgę sia wierność. wykonał,: z zachowaniem tych: wszystkich zwy:

ezajów jakie u nas. hotdem nazywiją. "Wtenczas za szczęściem króla Wiadyilàwa, po przyłączeniu | Mul-: tan, które 20,000; jazdy na nieprzyjaciół wystawić | niopg, państwó: połskie rozciągało się aż do ujseit Dunaju. i^ Dniestru. "Mutant tm wojskiem; ż daleko większenii silàmi 'tureckicini; przy ponioey Polaków;

za-ojców naszych:pamięci walcząc, wielkię zwycięztwa nad nieprzyjacielém ódnosili'; ^ ale: o: téfn nii właści: wém miejscu obszerniej powiemy: ZEE

Około tegoż czasu posłowie cesarza greckiego 7; | patriarchy konstantynopolitańskiego przybyli do króla t278

Wiadyslawa do Sniatynia.,. z następną prośbą: iż gdy Turczyn podbiwszy Tracją, juz Carograd prawie obleg!, błagają aby jeśli nie wojskiem lub pieniadzmi, | tedy przynajmoaićj zbożem, nieszezęśliwema miastu do-. pomógł i ulitowal się. nad niedołą tej kwitnącej, nie-. gdyś i starożytnej slolicy. Eról Władysław: tkoięty témi prośbami, rozkazał s Podola. zwieść zboże do portu królestwa. swojego Kaezybéj zwanego,.nad brzegiem czaruego. morza leżącego, niemal po.środku między ujściem rzek Dniestru i Dniepru; tam kilka okrętów greekich (ćm zbożem naładowawszy, ucieszonych - posłów skutkiem prosb zaniesionych, do Konstałynopola odprawil..

Załatwiwszy pomyślnie rzeczy w Soiatyniu z Ale-. ksandrem wojewodą multaüskim i odesławszy królową Annę do Erakowa, sam udał się wgłąb Rusi, zwiedził Kamieniec, miasto s położenia swego najobronniejsze, siamiąd przez Smotrycz, Krzemieniec, Rajsko, Sadowce, Turzyn, Kobryń, Myto; Wolkowysk, Ejszyszki do Trok w Litwie przybył. W połowie prawie drogi, o trzeciej godzinie, tak wielkie było zaćmienie słońca, iż ptaki objęte nagłą ciemnością na ziemię spadały (|). Król wpadłszy.w głębokie zdumienie, gdy czarna. pomroka drogę tamowała, musiał zatrzymać się eliwil kilka na środku gościńca.

Sy: sie król Władysław. do 'Trok. zbliżał Aleksander279

Примечания

264 Porówn. Katona t. 12 str. 223 i Długosza ks. 11 str, 361.

265 (место знака в тексте не установлено) - (1) W Husińcu, trwogi, aby się komukolwiek nie naraził, bezczynnie oczekiwał wypadku tych wielkich zdarzeń. — Arcybiriae.'Theobaldi Junioris str, 11 w zbiorze dziejopisów. czeskich Markwarda Frehera.!

266 (место знака в тексте не установлено) Konrad Westfalezyk dziekan wyszehradzki kupił od Albi- 'ka "ncyBiskupsowo y |, które w rząd objął r, 1413) stycznia 18 (amie z ciała, natychmiast 'albo na wieczną karę skazane, albo nieśmiertelńćj dostępują szczęśliwości; czysca nigdzie niema, modlitwy. po umarłych są daremne i próżnym wymysłem chciwego' duchowieństwa; obrazy Bozkie i świętych poniszczyć należy; święcenie wody i wierzby śmiechu warte; zakony Żebracze szatani wymyślili; kapłani powinni być ubogimi i żyć tylko jałmużną; opowiadanie slowa Bożego każdemu Ina być pozwolone; Żaden grzech śmier telny, choćby dla uniknienia większego nieszczęścia, cierpiany być nie powinien, kto się go dopuści taki nigdy Zadnéj kościelne) godności piastować niema, i nikt być mu posłusznym nie jest obowigzanym; bierzmowanie krzyżmem przez biskupów spełniane ^ i ostatnie pomazanie, nie należą wcale do sakramentów kościelnych; spowićdź uszna jest balamuctwem ' » dosyć aby każdy w komnacie swojéj grzechy wyznał przed Bogiem; chrzest wodą - rzeczną, bez dodania ' olejów dostateczny; smelarzów użytek niepotrzebny i b tylko dla zysku wymyślony, bo rzecz obojętna, jaka ziemia okrywa zwłoki ludzkie; "kościołem: Bożym nieograniczonym jest świat cały, ci którzy kościoły, klasztory, kaplice Budują, jakby. w: nieh opieka Bozka obeeniejsza' być miała, majestat stwórcy ścieśniają; ka-. płańskie ornaty, ozdoby, pokrycia.oltarzów, korporały, kielichy,.patény; i tym podobne sprzęty, żadnego. nie mają znaczenia; kapłani w każdóm miejscu i-czasie

267 Urodzony 1334 umarł 1385 dnia 20 grudnia. Ob. Mi chaud. Biographie universelle t..50 str. 487.

268 Jan Hus urodził się 1373 r. w miasteczku Hussinecz, nie daleko Prachsticza w Czechach, w.1389 udał się na nauki do szkoły głównej praskiej, w 1396 otrzymał stopień mistrza i: sosiał nauczycielem filozofji i: tealogji; gdy rozszerzane przezeń błędy wielu zbłąkały, pozwano go na sobor w Konstancji, dokąd udał się ubezpieczony glejiem cesarza Zygmunta; wszakże wkrótee po przybyciu wtrącono go do więzienia 28 listopada 1414 r. a po siedmiomiesięcznych ugręczeniach spalono.na stosie dnia 6 lipca 1415. Ob wiadomość Aschbacha o głównych źrzódłach i pismach do historji soboru konstancjeńskiego, na czele tomu 2 Dziejów ceearza Zygmunta, i w tywże tomie str. 19 do 36 tudzież 96 do
131, gdzie autor wybornie wystawił obraz życia Husa i podał treść jego nauki.

269 (место знака в тексте не установлено) Wacław jakeśmy już widzieli umarł 16 sierpnia 1419: re wdowa jego Zofja] księżniczka bawarska żyła; do 'r. 1425,

270 Dnia 30 września 1418. Ob, Bellum Hussit. str. 72. a. 1.i SE 7 TT

271 (место знака в тексте не установлено) Rozdział 1. w, 28, i według zwyczaju zwierzchność rajców nad sobą uznali. Wkrótce potem Zygmunt aż, do Brünu miasta mor awskiego przybył, Prażanie strwożeni tćm zbliżeniem się cesarza, nieomieszkali posłów wyprawić na. jego spotkanie, aby zagniewanego pana przebłagać i przebaczenie winy wyjednać; ci do Brünu do Zygmunta przybywszy, na kolanach o zapomnienie przestępstw prosili, przyrzekając wszelkie posłuszeństwo,. byleby chciał stolicę czeską odwiedzić. Ze
zwolił na to cesarz pod waruukiem, aby łańcuchy zelazne, któr emi miasto uzbraja się wewnątrz, z ulic pozdejmowali, oraz aby. mających się przysłać urzę
dników ze wszelką uległością przyjęli. Przerażane
miasto wnet „usłuchało rozkazu. tak potężnego króla, i gdyby wówczas + będąc już niemal na progu Czech,
sam osobiście pr osto do Pragi zjechał, zaiste mogloby. to, królestwo” i do uznania prawéj wladzy i i do wskrzeszenia obrządku wiary. powrócié,. laki był wpływ | i powaga Zygmunta s powodu przedsiębranćj wyprawy na "Tur 'ków, i odbytych podróży po Niemczech, Francji,. Hiszpanji końcem wytępienia tego zyubnego odszczepieństwa; 3 tą powagą byłby więcej dokazał, niż późnićj ogromném wylezeniem wojenném i srogim szczękiem oręża, wszakże na nieszczęście Cze-

272 (место знака в тексте не установлено) Między Henrykiem V. panującym: w Anglji od r, 1413 i Karolem VI. który królował we Francji od 1380, obadwa |pomari | w r. 1422. | |

273 Podgzas uczty wyprawionéj w Paryżu przez Mikołaja Trą- szniewsk. hist. lit. polsk. t. 3 str. 134),. później obroną bezecne. go pisma Jana Petit professora paryzkiego, który utrzy mywał, £ że, każdemu wolno jesttyrana zabić, osławiony. Ob: Biographie univers.
de Michaud t. 33 str, 481) Owoż dawszy się użyć kreyżakom, wystąpił z, jadowitą odezwą do wszystkich książąt chrześcijańskich,
w której Władysława Jagiełłę w najczarniejszą barwę ' przystroił, "
bałwochwałczym oszustem ' i zwodzicielem swojego ludu nazwał, Polaków jako 'hordę odszczepieńców wystawił..oraz usiłował prze. konać:. że niezém gkutęczniej. zbawienia dostąpić. nie motna, jak przez zbrojnę wytępienie narodu polskiego, z jego rządem i całym panującym domem. (Ob; Voigta t. 7 str. 301) Wiszniewski w przypisie 92 na str. 136 t. 3, przytacza początek i koniec rękopismu Fałkenberga i wskazuje Źźrzódła w których o nim są wzmianki, jednak ta niegodziwa ramota przez nikogo na jaw ogłoszona nie została. Kotzebue (Preussens aeltere Gesch. t. 3 str. 419) utraymaje, ze chociaż dotąd z Montfaucona Bibliotheca bibliothecarum t. 1 str. 613 rozumiano, iż ten rękopis znajdował się w jednym tylko księga- | zbiorze berneńskim, przecięż. odpis jego dochowało tajne. archiwum
w Królewcu w foliancie pod lit. Gi Voigt przytacza wielką: liczbę listów s Konstancji w tym przedmiocie przez prokuratora zakonu wówczas pisanych, kiedy arcybiskup Mikołaj Trąba i pełnomocnicy polscy wytoczyli s Falkenbergiem sprawę przed soborem. Voigt stara się krzyżaków uniewinnić, wszakże Aschbach w t. 9 str. 318 oskarza go o stronność i uprzedzenie. Warto byłoby aby który s Polaków uczących się w Królewcu, wziął za przedmiot historycznego wypracowania rzecz o Falkenbergu do 'czego obfite źrzódla znajdują się w tajném archiwum krzyżackiem. "Długosz wks.
31 str. 390 wspomina, że w r. 1418 król Władysław rozkazał paszkwil Falkenberga wytłumaczyć na język polski i czytać na 7jezdzie panów koronnych -odbytym, w Gnieźnie. Rada postanowiła wzgardzić tém klamliwém pismem; dla języka, odszukanie tego tłumaczenia byłoby arcy ważnem. soboru konstancjeńskiego, zebrawszy się w Narbounie d. 13 gru- — dnia 1415 uchwalili 12 postanowień znanych pod nazwaniem narboriskiego konkordatu, Zygmunt pod koniec roku, z Hiszpanji wyjechał, święta Bożego narodzenia odbył w Awinjonie, w czwartym zaś tygodniu miesiąca lutego 1416 roku stanął w Paryżu. Ob. Aschbach t. 2 str. 131—150. Myli się Długosz ks. 11 str. 375 gdy mówi, Ze Zygmunt zwiedził Barcelonę, podobnież nie właściwie zgon Piotra de Luna w 1416 oznacza, żył bowiem aż do 17 listopada 1424 r. ciągle zamknięty w Peniscola, gdzie umarł ośmdziesięcioletni. Marcin V, obrany 11 listopada 1417,
CN

274 Do 12 lutego 1415.

275 Zubrzycki Dionizy w Kronice miasta Lwowa na str. 81, przywodzi nadany przez Jagiełłę przywilej, temu miastu na grunta, podczas bytności królewskićj we Lwowie d. 8 moja 1415.

276 Długosz ks. 11 str. 367 pisze, że król uroczystość wniebowstąpienia Pańskiego, 9 maja odbył w "Trębowli.

277 (место знака в тексте не установлено) Długosz tamże, naznatza przyjazd królewski na zielonę świątki, 19 maja.

278 (место знака в тексте не установлено) Manuela Paleologa. Sed d

279 (место знака в тексте не установлено) Według - Długosza ks, 11 str. 367 to zaćmienie słońca miało przypaść 6 czerwca 1415 r. BT
' (2) Sifert Lander. von Spanheim,' umarł przed 11 kwietnia 1434. Ob. Napierskiego Index t. 2 str. 351, ale wtenczas był jeszcze mistrzem inflanckim Dietrich Tork, gdyż Napierski wypisuje treść 'zawartćj z nim w 'l'rokach -d. 15 czerwca 1415 r. u-. mowy, mocą któréj w imieniu wlasném i Michała Kuchmeister | w. mistrza krzyżackiego, zobowiązują się odbyć zjazd w Słońsku i zawrzeć pokój, bez względu na to, co'w tej mierze sobór konstan-