Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Книга первая. Часть 5 из 6: оригинал

Книга первая. Часть 5 из 6. С. 81-100. Польский текст издания 1847 года.

dziś m$ Turuntus | Dźwiną owes ja; są. także D i A dis: się pod Zalro1. pP, próez bazanqx się w Litwie, szczególnićj iapojem krajowym jest miód i piwo,68 twini wielkie zyski ciągną. Gdy na wojnę wycho-. dzą, dwadzieścia tysięcy jazdy slawią 1 starają się jak najozdobnićj wystąpić. Ciurów, wozów i sprzęlów ilość nierównie większa, dla tego obozy ich szeroko zatłoczone ogromnych. wojsk, mają pozór. Do wojny są poehopni, na pićrwsze;skinienie lisiaZecia winzakże. do. najazdów niż ni stawić się bez żołdu; wsza do porządnych wypraw zdatniejsi. | Ak do. południa lud jest Urzezwy, w rannych: godzinach narády i i sprawy swoje odbywa, dalszą część dnia na biesiadach i przy puharach: trawi, niekiedy naweł uczty w późną noc przeciąga. Szczególna n nich zaleta gestómi, pełucmi pubarami biesiadnika przyjmować, do których prośbą i upominkami tak przynaglają, że gość częstokroć władzy nóg i rozumu pozbywszy, lo co wypił za biesiadnym stołem wyrzuca. "Fa jedna wada; ten narod kazi. Cały kraj pełny jest niewolników, którzy role uprawiają i załalwiają domowe posługi. Niewiasty szczególnićj Urudnią się przędzą welniàua i thaniem płócien, niemnićj kobierce któremi ściany zdobią wyrabiają dziwnie pięknie i misternie.. Lecz na ten raz dosyć już mówiliśmy o położeniu ziemi i obyczajach ludu, dalsze-wiadomosei, na swojóm miejscu podamy. Gdy król Władysław cały swój. ród, Litwę, Źmndź 1 wielką część Sarmacji do prawdziwej wiary nawrócil, oraz wileńskie i miednickic „biskupstwo w kraju założył, wnet przystąpił do wewnętrznego "- rządzenia wielliego księstwa. Mieszkaney naddźwinsey niedosyć byli spokojni, pociągnął więc przeciw

J da, | zącą się, ludność ry, zwiedził Luck stolicę vw olynia „Nad lą calą stroną imieniem kodjowa69 mywano, przebrany do Krakowa przybył, tajemne miewala schadzki. Potwatrz z "początku zalała wiare, lecz późnićj okazała się być płonną, gdy Jaśko z Tęczyna wziął na siebie obri onę Królowej; j; nakónice za wdaniem się panów, Jadwiga pojednana z Włądysławem, Gniewosz który ją fałszywie o cudZolóziwo oskarżał, na ulralę ezei sądzony, wlazłszy pod ławę

E i lam jak pies szczekając, (jest lo największy stopień bańby) 10 co bezczelnie na królową skłamał, odwołał70.... Około tego czasu, Zyg rmunt margrabia brandeburgski, o którym wspomnieliśmy wyżćj że był z Węgier rugowany, pogodziwszy się z Elżbietą królową węgierską, za zgodą powszechną na powrót z Czech przybywszy, na początku wiosny w Bialogrodzie stołecznym, przez Dionizego arcybiskupa strygońskiego ukoronowany został (2. Wkrótce potém Elżbiela Marją oblubienicą królewską przez niektórych panów spiskowych pałających nicubłaganą ku nićj uienawiścią uwięziona, i w pewnym warownym zamku nad brzegiem morza iHyrijskiego pod strażą trzymana byla, aż dopóki król Zygmunt mszcząc się tój znie-71

"E libiete zgł: ziwszy "wprzód ja oblubienice z murów zamku Wszy, o orez du, Król lzy:

Około tego czasu Wacław król czeski poślubił Zofją córkę książęcia bawarskiego. Wesele odbyło nie ściągnęli na siebie ostatecznej zagłady72 Przypadkiem przechodził kapłan do chorego niosąc najświęlszy sakrament, wlém kupa żydów zabicga mu droge i naprzód obelżywemi wyrazami go krzywdzi, potćm w błoto wtraca..i kamieniami nań ciska. Chrześcijanie oburzeni tą niegodziwością ua żydów hapadają, i pastwią się, najstraszliwszą r rzeź między nimi roznosząc, uakoniec podpalają ich; amieszkąnia. -. Około tegoż czasu Konrad ' Züllner misltvz:pruski zszedł ze swiata, wybrany na jego miejsee Konrad Wallenrod73. d i Urban papież przypadkową śmiercią zginął s następcą jego został Bonifaey który późnićj obchodził w Rzymie jubileusz, przy wielkim pobożnych pły

W Polsce Bodżęta arcybikup gmieźnicński z rodu Szcligów życie zakończył74; gdy po nim Jan zwany Hiropidło, minąwszy króla Władysława i kanoników, z łaski Bonilacego na stolicę gnieźnieńską był posunięty, na kujawską zaś mianowany został Men-75 ryk książe lignicki, król chcąc Jana Kropidlo ukarac, pozwólił Henrykowi to biskupstwo objąć; kościół zaś 16 gnieźnieński i i dobra arcybiskupie oddane w rząd oni: i'archidiakonowi, który nie uląkł się Zaów vi 'klątw papiezkich.

Kropidło wolą gnduy. wpadł + dół się u pruskich krzyżaków, aż dopóki Dobrogost ze znakomilego w Polsce rodu Nałęczów pochodzący, I Władysława na arcybiskupa gnieźnieńzóny iw waZném poselstwie do papieża aee polozoném; poznańskie zaś król Wladal "inüemu '! "Dobrogostowi Nowodworskiemu odmolGdy! król "Władysław urządzeniem spraw polskich bylzájety, Litwę poczęły szarpać wewnętrzne jój ksiądg zatargi76. Dwa były w tym kraju stronnictwa, które różnica wiary i obrzędów stworzyła. Litwini trzymali się wyznania rzymskiego, Rusini obrządek greeki zachowali, z nimi Witold jednoż rozumiał. Książe Skirgiełło, który z ramienia królewskiego był przełożonym nad Litwą, wziął w obronę wyznanie rzymskie, stąd wzajemna nienawiść wzrasłać poczęła. Stało sie, Ze Slirgiello tajemnie na Witolda zasadzki knował aby go jakimkolwick środkiem ze świata zgładzić; co skoro Witołd przeniknął, gdy olwarią sila od nichezpieczeństwa uchylić się nie mógł, a przytem widział króla Władysława sobie niechętnym z powodu rozmaitych podejrzeń, zamłi Brześć, KRamieniec i Grodno załogami swojemi uzbroiwszy, unikając nieuchronnego niebezpieczeństwa, z Litwy uslapil i udał się do książąt mazowieckich. Wszakże gdy ci lekajae się króla ozięble go przyjęli, przeniósł się do krzyżaków pruskich, których w. mistrz gościnnie i łaskawie go podejmował; gdy zaś przyczyny swojego tułaciwa przełożył i o pomoc do objęcia Litwy prosil, mistrz i zakon dobrą dali mu otuche, atoli obawiajae się potęgi królewskićj i nieśmicjąc nie plocho poezynaé, długo go usiebie trzymali; Witold tymczasem wyuczył się niemieckiego języka. Po dlugićm jednak oczekiwaniu posiłków, postrzegłszy że go tylko obietnicami łudzą, przez tajemnych posłów pojednał się z królem Władysławem i otrzymał od niego nadzieję rzadu nad Litwą a razem przyrzeczenie, że Skirgielle namiestnietwo zostanie odjęte. Tymczasem Władysław obawiając się aby z tych zatargów między Litwinami i Rusinami wielkie księstwo ' mie przyszło w jakie niebezpieczeństwo, wysłał Miko- "aja Moskorzowskiego podkanclerzego koronnego z.działami i kilku chorągwiami jazdy, na rząd zamkiem i "miastem wileńskićm, po odjęciu władzy Skirgiciłe.. „Witełd łaską królewską oémielony, dowiedziawszy się nadto, że jego przeciwnik zwierzchność postradal, Jurborg i dwa inne zamki, do których ufność krzyZaków wolny mu wstęp otworzyła, (załogę zakonu pezabijawszy albo z wałów posirgcawszy) złupił i spat Jil, a po spłądrowaniu téj części Pruss która się od Ragnity ciągnie, z jeńcami i zdobyczą do Litwy „przybył. Lecz gdy tu mnićj był miłym niż się spoalziewał; i król Władysław klóry mu rząd najwyższy był przyrzekł, obietnicy nie dotrzymał, przedsięwziął wstępną siłą działać i zamek wileński zdradą ubiedz. Była wtenczas pora zimowa; na zamka miało odbyć się wesele siostry Witolda; korzystając z tej zręczności opanowania zamku, przygolował wiele wozów w których zbrojnych ukrywszy, zwie- 'rzyną zwierzehu przysłonił i siostrze na zamku -niieszkającśj w darze posłał. Niewątpliwie byłby tą ehytrością swego dohazal, lecz gdy już wozy przed "bramą stały, zdrada się wydała. Stąd Witołd więk 'szy jeszcze” gniew króla Władysława na siebie ściągoal, którego lękając się z Żoną i blizkimi swoimi znowu do Pruss uciekl, gdzie od mistrza zakonu zamki Bitterweder, Naugarde i Metemburg w darze wziąwszy, z nich ciągłemi najazdami Litwę- przez całe dwa lata trapil i. przy pomocy mistrza pruskiego wielu kleshami Litwinów znękał. Lecz nietylko z Pruss Witold Litwę mszczył, ale lakże z Brześcia, Kamieńca i Grodna, które zamki w Litwie własnym żołnierzem osadzone trzymał. Témi klęskami Litwy doiknięty król Władysław, zebrawszy wojsko z Polaków, Litwinów też wczwawszy do obozu, Brześć opasał i dziesiątego dnia od początku oblężenia zdobył. Wnet większą część wojska polskiego, dla niedostatku żywności i pastwisk, działo się to bowiem w miesiącu lutym, nazad do Polski odesłał, a chociaż jeszcze wszystko śniegiem i lodem było pokryte, jednakże z pozosłałemi hufcami pod Kamieniec podstąpił, i za pićrwszém zbliżeniem się zamek opanował. Do Grodna slamłąd przeniosłszy sie, więcćj miał pracy i oblezenie trudniejsze, albowiem rzeka Niemen przystępu do twierdzy broniła, zbliżająca się przytćm wiosna rozpuściwszy śniegi i lody utrudnila przeprawę; wszakże Władysław przebył rzekę pod samym zamkiem i obóz swój załoczył. Witold także nie próżnował, tknięty niebezpieczeństwóm znacznćj i warownéáj twierdzy, po htóréj stracie jużby mu nic w ojezystéj Litwie me zostało, z wielkióm wojskiem krzyżackićm na przeciwnym brzegu rzeki podobnież obóz położył i slaral się do zamku przedrzeć, aby swoim broniącym sie pomoc przynieść. Dla dokazania czego, od namiołów swoich az do zamku Żelazny łańcuch vozciągnął, i do niego uwiązawszy łodzie chciał z tratew most zbudować, leez ta praca była daremną, bo żołnierze; derlewes, „wielkie, drzewa i inne narzędzia; które, i, łańcuch i most już zaczęty W tołdowych. strzegących go pon arezywiéj zamku dobywać po- " watpiwszy o sobie, z wojskiem ściół św. Krzyża założyła i i postaakonnicy: po sławiańsku nocne i dzienne nàbó eństwo” śpiewali, i msze św. odprawiali; w całćj Eur opie, oprócz greckiego i łacińskiego języka, żaden inny, nić ma tego zaszczytu; sławiańska tylko mowa.cieszy się tą wolnością.77

Król Władysław rzeczy jakkolwiek nlatwiwszy, wkrótce potóm do Polski wrócił. Po jego z Litwy oddaleniu się, Witold o nowćj wojnie zamyślać poezal, wielki zaś mistrz pruskiego zakonu78, widząc jak potężnego króla obraził, nicufny we własne siły, posłów po całych Niemczech, Auglji, i Francji rozesłał, aby te zamożne królestwa do wojny na Liiwinów pobudzić, mistrzowi też inflanckiemu79 na czas naznaczony, ze wszystkiemi siłami na pomoc sobie stanąć zalecił. Z Francji i Niemiec wielkie wojska pod pozorem obrony zakonu pruskicgo, i gorliwości o rozszerzenie wiary, lądem przybyły, z Anglii ogromna piechota pod dowództwem Książęcia Lankastra slarszego syna króla angielskiego Henryka, na okrętach do portu gdańskiego zawinęła. Całe Prussy wrzały przygotowaniem do wejny, a gdy już wszy-. stko zdawało się być do wystąpienia w pole skończene. i żołnierz zachodni dłuższćj zwłoki był nięcierpliwy, irzema wojskami mistrz pruskiego zakonu do Litwy wkroczył. Jedném zloZoném z Anglików, F raneuzów i. Niemców sam dowodził, drugićm mistrz inflancki; trzecie nakoniec było pod sprawą Witolda. Ostatnich dni czerwca nieprzyjaciel stanął pod Kow- | uem, gdzie aby długą drogą wojsko znużone wytchnęło, dano kiłka dni spoczynku, które na obfitych uczłach śród wesołych puharów żeszły. Wnet obóz „pomknięty pod Troki; za piérwszém natarciem za- - mek zdobyty i razem z miastem zrabowany i spalony; stamiąd udano sie pod stolicę kraju Wilno (1).

Naprzód oblegać i szturmować poczęto do zamku krzywym zwanego, którego w imieniu królewskiem załoga z Litwinów i Rusinów złożona strzegła, między nimi znajdowało się wielu którzy uczyniwszy spisek aby Witołdowi dopomódz, zamek podpalili. Było. w nim 44,000 ludzi, ci miotajae groty i kamienie doskonale się bronili, ale postrzeglszy, że podpalony zamek gore, nagłóm otoczeni niebezpieczeństwem, by i sami w tym pożarze nie zginęli, wypadłszy z zam-- ku przebili się na otwarte połe przez środek nieprzyjacielskich zawad; wszakże wielu od. miecza wrogów poległo, wielu gwaliowny ogień pochłonął; wtenczas

(1) Voigt. t. 5 str. 543 z listów W, -Komtura do króla rzym=- skiego, naznacza dzień podstąpienia pod Wilno 4 września, brat królewski Kazimierz80 wpadł w ręce oblegających, którzy uciąwszy mu głowę i utliwiwszy ją na włóczni wystawili na widok, dla przerażenia trwogą załogi znajdującej się na zamku wyższym, zniewalajae ją groźnómi postrachami do dobrowolnego poddania, jeżeli nie chcą szturmem wzięci, doznać ostatniego nieszczęścia. Na zamku z Mikołajem Moskorzowskim podkanclerzym koronnym, była silna polska załoga, która nieulękniona srogiemi groźbami krzyZacehiemi, gotowa była do oporu. Gdy więc mistrz zakonu nie widział żadnćj nadziei układów i owszem jątrzono go obelgami i zniewagą, wpadlszy w wściekłość wszystkie wojenne narzędzia, wszystkie burzące działa zatoczyć rozkazał; tak niemi potężnie ściany wyższego zamku łamał, Ze na rzut strzały, wszystko w zwaliskach z ziemią zrównaném zostało. Polacy będący na zamku, chociaż gwałtownie na umyśle zasmuceni, jeden drugiemu jednak serca dodawał, i postanowili wytrwać do upadłego. Z niesłychaną zatém szybkością, z mocnych lilod ściany i blanki wznoszą, z za których i zamku bronią i pnących się krzyżaków z wysokości pociskami i kamieniami odpierają, gromią i zabijają. Zacieta wrzała walka, wielu z obu stron ' poległo, tu meztwo Mikołaja Moskorzowskiego zajaśniało. Książe Shirgiello ze swoją załogą, mższego zamku położonego tam gdzie Wilia z Wilną się łączy i w którym znajduje się główny kościół św. Stanisława, bronił z wielką walecznością, częste wyu ac cieczki - na stanowiska nieprzyjaciół czynił i zawsze krwią ich zbroczony zwycięzko wracał; książe zaś Narymund, w jednej wycieczce od Witolda schwylany, na wysokićm drzewie za nogi powieszony, strzałami z łuku został zabity. Trzy miesiące ciągnęło się tó oblężenie z wiełką wojska pruskiego klęską, aż na-, koniec mistrz zakonu (1), zrozpaczawszy o zdobyciu tych zamków, obóz zwinąwszy, znaczną część Litwy spustoszywszy, krwawe mordy między ludem wiejskim szerząc, bez różnicy dzieci i dorosłych zabijając nazad. do Pruss powrócił. Po którego odejściu takie były kupy pobitych pod obudwóma zamkami, że psy i. wiłki przywykłe do szarpania trupów ladzhich, potém podróżnych napadaly i rozdzieraly.! Zginął podczas tego oblężenia Algard hrabia Hohenslein i: wielu' innych znakomitych rycerzy niemieckich, francuzkich i angielskich; jako też wielu komturów pruskieb. ' Z Litwinów Towciwil brat Witołda kulą działową z. zamku zabity: Takie zaszły wypadki tego roku w Litwie81. '

Na Szłąsku też były niepokoje, albowiem Wacław król rzymski i czeski rozgniewany na książęcia Opolskiego; Że raczej j królowi polskiemu «iz jemu ulegał, rozpoczął z nim wojnę przez Prokopa margrabię moa). Na téj wyprawie mistrz pruski Konrad Zillner nie znaj awshiego i książęcia na Opawie82. Ziemia opolska okrulnie została spustoszona. Wszakże i Władyslaw Opolski opieszałym nie był w pomszczeniu się swojćj krzywdy, zaciągnąwszy z Polski posiłki, Opawian, Morawów i Czechów wielkich szkod nabawił i wszystkie gościńce łotrowstwem napełnił. Bartosz też Wissemburg z Wacławem Hugwiczem miasto Oleśnicę ubiegli i wszystkie posiadłości Konrada książęcia Oleśnickiego spuszloszyli. Wrocławianie między sobą zalargi mieli, słowem cały Szlasli większym niż kiedykolwick płonął domowej wojny pozarem. Tymczasem król Władysław pragnąc zachwiany slan rzeczy w ojczyznie swojéj podźwignąć, oręże, działa, kusze, sukna w wielkićj ilości przygotowawszy, udał się z tóm wszystkiem do Litwy83. Przybywszy do Wilna żołnierzom, którzy mężnie oblężenie wytrzymali upominki rozdał, i zamki naprawić rozkazał, gdy zaś lu bawi Mikołaj Moskorzowski dowództwo dobrowolnie złożył, mianował na jego miejsce dzielnego męża Jaśka Oleśnickiego ze szlachetnego w Polsce gniazda Dębno, i obadwa zamki w rząd mu podał, usunąwszy brata Shirgielle, który dla okrucieństwa w powszechném był obrzydzeniu. Dla zachowania przyzwoitości posłał go. na rządzenie Kijowem stolicą Rusi (1). Tak załatwiwszy rzeczy w Litwie Władysław Jagiełło do Polski wrócił, do wielniu zimy, za piérwszém hłyśnieniem wioi84 z Witołdem znowu zbrojnie Liajezd2uja,: w nadziei, Ze przez jakąkolwiek zdralzańek wileński opanują. Nie tajno im bowiem €' Skirgiełło między swoimi ciężko był nienawidziany. Jaśko aloli starosta królewski, przed zbliZeniem się nieprzyjaciół, wszystko przysposobił do wytrzymania oblężenia; miasto Wilno aby nieprzyjaciołom nie służyło za schronienie umyślnie spalił. Zamek za okopami i rowem kobyleniami otoczył, dla sprawienia wrogom większych trudności. Na piérwszy widok nieprzyjaciela Jaśko z kilku hufcami jazdy z zamku wypada i mężnie się z nimi potyka, lecz gdy liczba przemaga, cofa się ze swoimi na miejsce bezpieczniejsze i murów dzielnie broni. Witold z mistrzem zakonu zawiedziony w nadziei opanowania zamku, gdy od jeńców dowiedział się o nieobecności Skirgielly, któremu rząd odebrano, nie mogąc w zdradzie żadnćj już mieć otuchy, kilka dni strawiwszy na oblężeniu rzucił się na Wiłkomierz i Nowogrodek zameezhi Shirgielly, a chociaż w nich były załogi z Polaków, chociaż broniono z wielkićm meztwem ich, wszakże przemagajaca ilość nieprzyjaciół i dział. sprawily, że zdobytemi zostały85. Wielu z Polaków na tych zamkach wziętych, przez siédm Jat w Elblągu pruskim w ciężkićj przebyło niewoli; zamki złupiono i podpalono, wojsko zląd nazad do Prus zwrócono; ale Witold uprosiwszy u Konrada w. mistrza o pozwolenie sobie tych wojsk które były pod dowództwem Mark warta w. komtura zakonu, dwa razy tego lata ZmudZ najeżdżał, Miedniki i Welszę spalił, włości

Примечания

68 (место знака в тексте не установлено) o rzywoźne. Pszczoły po wszysłSae; luja, a więc z miodów i wosków Lipz

69 (место знака в тексте не установлено) z (ks. 10 str. 118) utrzymuje że Władysław $wieta Bożego narodzenia odbył w Wilnie, według przywilejn zaś daineg siążęriu Teodorowi Daniłowiczowi na Ostrów, 10 listopada znajbył powinien -v' Łucku. Ob. Zródla do dziejów pól- "ilno, 1843, tF str. 145. Tu należy poprawić rok z 1386.
tymi roku. 22 marca | znajdował się król w Mereczu, niu wydał przywilej na prawo magdeburgskie dla
OB, izbiór. dawnych dyplomatów i aktów miast WilVilno. 1843. str. 1.

70 Zdaje się że przy tćj zgodzie Jadwiga zapewuiła mężowi następstwo korony po sobie 1387 grudnia 3. Ob. Wisza. pomniki hist. 1 liter. t, 4 str 91.

71 (место знака в тексте не установлено) Katona poprawując Długosza, okazał słowami przywileju wydanego przez Zygmunta. że koronował go nic Dionizy arcybiskup strygoński, który wtenczas już nie żył, ale Benedykt biskup wespriunski. Działo się to 31 marca 1387 r. Ob. Katona t. M. str. 188. wństwom "przez. czas' jój małoletności. Piérn Mikołaj: Gary MN cala jej pos
srogóścią otw arty bunt iy ród Horwatów, któiskup” zagrze! ski "Postanowiono oCh i weżwać nd tron króla neapoliył równie jak ostatńi król ól wegier-? Pod pozorem pielgrzymki do Rzymu, dat się skrycie do Neapolu i wręczył Karowżywająte'go do: Wegier. W r. 1385. września 3. w jedysidey po koronacji Jadwigi, wylądował Karol w Zeng porercbiu, « skąd Elibiéte lud że edi dla tr: y eh rózr ruchów przybył; królowa zdawała się wierzyć szczerości jego zamiarów, zblizajacemu się do stolicy razem z córką Marja zajechała drogę i powitawszy go, jak obrońcę wprowadziła na zamek, „Obwołany prie stronników swoich namiestnikićm królestwa. zgromadził: sejm iw Budzie. na którym stany uchwality wezwać królową, aby dobrowolnie; koronę złożyła. Ulegając nieodwrótnéj komeczności, Elżbieta pozornie skłania się do tego kroku i Karol śród czułych zaręczeń, że ją szanować jak matkę, Marją zaś jak siostrę kochać będzie, w Białogrodzie stołecznym ostatniego dnia grudnia 1385. ohrzad koronacji spełnia. Wróciwszy do Budy razem z wdową i córką swego poprzednika w zamku królewskim mieszkał, i gdy sprawami kraju zajęty gotuje się odeprzeć wtarguienie do Węgier Zygmunta, tymczasem Elżbieta kierowana radami palatina Mikołaja. Gara, który pod pozorem pożegnania królowych w licznym orszaku przyjaciół na zamek przybył, namawia wielkiego cześnika swojego dworu Błażeja Forgacza, człowieka równéj siły jak świałości, aby pomścił się jej krzywdy. Tym końcem 7 lutego 1386 r., zaprasza do swoich komnat Karola, donosząc, że otrzymawszy od Zyginunta ważne pisma, życzyłaby się z nim względem odpowiedzi naradzić. Wchodzącego z uprzejmością wita, rozmowę aż do zachodu słońca przeciąga; za danym przez nią znakićm ukazali się Mikołaj Gara i Błażej Fovgacz. "Ten ostatni cZakaném tak gwałtownie Karola w głowę uderza, że mu natychmiast oko wysadził. Śmiertelnie ugodzony miał jednak dosyć przytomności i siły, że dobywszy szabli zabójcę kilkakrotnie ranił. Forgacz skrwawionym orężem olwićra sobie drogę przez tłum przerażonej straży włoskićj, Karol z trudnością dostał się do swoich pokojów, gdzie Mikołaj. Gara wnet go uwięził i na Wyszogrod odwieźć rozkazał; tam w siedmnaście dui, nie bez podejrzenia trucizny, 24 lutego w 40. roku życia umarł. Stronnicy jego wnet uciekli do Kroacji, kędy Janusz Horwat był banem. Marja czyli raczćj w jej imieniu Elżbicta, znowu od 8. lutego rządy objęła. Wkrótce głosić poczeto, że Horwatowie w Kroacji o powstaniu zamyślają, lecz Gara lekceważąc te zamachy i sądzą: że obecność królowej łatwo je zni-
: go » niebacznym,: katy m ra. bez najmniej - goo: ee ujęrńą głowę wrzucili, ółmartwe ze zgrozy i ja 1, | ywodza przed Janusza który: wtiącił je naprzód do więzienia w zamku zwanym óźniej, oddał, pod straż Jana z Paliszny w twierdzy nowyPo: półrocznych: niesłychanych męczarniach, gdy Wenejánie pragnąc wyrwać je z rąk ciemiężców, wyprawili na brzegi Dalracji sękręty.; pod: Sprawą Jana Barbadigo, który podpłynąwszy pod vy pasał, Aen zamek i groził jego zdohyciem, oblężeńcy | królowe Elbiéte udusić w oczach Marji i | martwe zwłoki
dw; zamońłówaniu Karola (9. lutego 1387.) śmiertelne szczatki Elżbićty Pogrzebioné: zostały w Jadrze. Marja ledwo w pięć mie-
- sięcy później, (w półowie czerwca) za ezyaném staraniem Wenecjanów wolność odzyskała. (Ob. Aschb. t, I. str. 17—45., Katona t, IL.: str. 62. 106. 121—198.)

72 Koch w tablicach genealogicznych (LXXXIH) małźżcistwo Wacława z Zofją córką Jana ks.. bawarskiego z Munich kładzie w r. 1400.

73 Um. 20 sierpnia 1390 r.

74 Bodżęta umarł 26, grudnia 1389, r,
) Wapowski błądzi. Jeden tylko Dobrogost był biskupem, przez papieża Urbana VI. dnia 3 czerwca 1385, na olicę otwierdzony. Później w r. 1394 marca 27 za Bonifa" wstawienie się Władysława JagieHy postąpił na arcyeźnieńskie; umarł 1402 r. września 14. Bużeński Stan ław w Rps. Vitae archiepiscoporum Gnesnensium,

75 (место знака в тексте не установлено) Urban VI. um. 15 paźdz. 1389. Klemens antipapa żył do. 16 wr,es. 1394. Bonifacy IX, obr. 2 listop. 1389 um, 1 paźdz. 1404.

76 Porówn, Narbutta t. 5, str. 431 dd,

77 (место знака в тексте не установлено) . W. tym roku wielkanoc przypadła w dniu 3 kwietnia, a więć Jadwiga wyruszyła z Krakowa dnia 8 tegoż miesiąca.. (2) Katona t. 11. str. 238. te wyprawę Jadwigi na Rus podaje w wątpliwość; s lecz bez żadnej zasady. Przed rokiem 1390, jeśżióze znaczna” część zamków znajdowała się w ręku załóg wę” gierskich. Duchowni i szlachta uznawali zwierzehność Marji siostry
Jadwigi i wyjednywali od niej przywileje. Prócz tych które Felix 40jko wspomina, (Zbiór deklaracji, not i t. d. 1173 na str. 215) znajdują się w księgach metryki koronnej dwa nadania: jedno zr. 1382 lutego 10 w Budzie, dla Żony i siostry żołnierza Waśka zwanego Broda, na wies Kuropatniki w powiecie lwowskim, (Ob. księge 55. pod zn. RRR. str 264) drugie z r. 1384 kwietnia 3 dla biskupa przemyślskiego Eryka i jego następców na pięć majętności królewskich, przedtém do zamków sanockiego i przemyślskiego należących, zwanych: Bresen, Domaret, Ranna, Cyrgów i Radymysna. (Ks. 80 pod zn. Z. O. str 153). Mogą znaleźć się późniejsze jeszcze przywileje przez królów węgierskich czynione, ale te żaduego znaczenia nie mają, bo nikt za nićmi do rzeczywistćj posiadłości nie przyszedł.

78 Porown. Voigt t. 5 str. 541. Narbutt t. 5 str. 446.

79 Niepewna, czy wtenczas rządził jeszcze Inflantami Robin v. Elz, czy już Weunemar v. Brüggenoye zmarły w jesieni 1401.

80 Korygiełło, wodził nią marszałek zakonu Engelhard,,Rabe.. Ob. Voigt. t r str, 542. Według Długosza ks. 10 str. 129, nieprzyjaciel odspił z pod zamku 1 października., |

81 Narbuu t. 5. str. 456.

82 Prokop był bratem stryjecznym króla czeskiego, synem zaś Jana Henryka Luxcmburyskiego z Małgorzaty księżniczki tropawskiéj, umarł 24 września 1405.

83 Dlugosz ks. 10 str. 131 podróż królewską do Litwy kładnie w miesiącu listopadzie, mie użyczony ym mi przez hr. Konstantego TyszXi 1 ejimującym skazówke do kodexv dy plomatycznego Doihre wymimion pod rokiem 1391, Litterae Vladisłai reiae] nadatiie kościołowi katedralnomu ma54391.dnia 25 maja w Lidzie przez króla " pod, obowiązkiem odprawiania co dzień MSZY, za króla: „za oświeconego książęcia Kazimierza czył” YKorggietio y. przez teutońskich krzyżaków z Pruss wr.1390 zabitego;' Za::Alerandra czyli Wigunta, za Bolestawa czyli Swi4 gielię braci naszych rodzonych, Jako świadkowie wymienie n w tym, zapisie: Michał czyli Minigalo, Stanisław czyli Pebsehtis, Śldnisthw zyli Gastóld, Prandota podsędek sandomirski, Piotr czyli Petudk,, i Piotr Penansek (Pieniążek). Kopja tego nadania znajduje się w dwóch księgach kapitulnych o krórych juzesmy wspomnieli, w pargaminowéj na str. 23 w papierowej na str, ].

84 Konrad.v. Wiallenrode obr. 12 marca 1391 umarł 25 lipca 1393.

85 Porówn. Narbuua t 5 st. 468 dd. s
a) Porówn, Narbutta t. 5. str 474 w nocie.