Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Книга вторая. Часть 4 из 10: оригинал

Книга вторая. Часть 4 из 10. С. 166-185. Польский текст издания 1847 года.

wicedj praey dla załogi Bolesława Swidrygielly wewnątrz będącćj, która wszakże postrzegłszy że żołnierze królewscy ustawiają działa i narzędzia burzącc do szturmu potrzebne, natychmiast zamek królowi poddała. "Toż i inne twierdze uczyniły, a więc rychło całe Podole koronie przywrócone134.

Gdy się to nad Dniestrem na Rusi działo, mistrz zakonu pruskiego spostrzeglszy że Aleksander Witold nie chciał spełnić warunków w Raciążu zawartych, ani oddać Zmudzi dawnićj do Litwy nalezaecj, wtargnął z wojskiem do tego kraju i srodze go pustoszył. Witold nie próżnował śród tego niebezpieczeństwa, ale wszystko w około krzyżaków niszczył, obóz ich częstemi i niespodzianemi podjazdami trwożył, że zaś siłami sprostać im nie mógł, nie odważył się stoczyć walnej bitwy; łecz tym czasem przez rączych gońców króla Władysława o posiłki prosił, który spostrzeglszy w jahém Litwa znajdowała się niebezpieczeństwie, wnet kilka hufców polskieh Witołdowi w pomoc posłał, które skoro na miejscu stanęły, już śmielszy całóm wojskiem natrzeć na obóz zamierzał, wszakże ei ostrzeżeni o przybyciu polskiego posiłkowego żołnierza,: nagle. „zwinąwszy,. ohóz QW GLMFAUN odaelężkie klęski w v następnych dwudziestu "tach m ezyly- Pepe jak to obszernićj i szezegó-. W tym roku dla utwierdzeTaciążu przeszłego lata zawartych, król go, nie kżywał, utrzymując że Kazizwany, już to krzyżakom był przyKról Władysław przeciwnie twierdził: że Pomorze jest rodzimą częścią jego państwa, że nie chce ani dawnemu tylułowi, ani prawom królestwa które mu służą do całego Pomorza, opuszczeniem tytulu, ubliżyć. "Te spory sprawiły, iż rozjechano się z Gniewkowa z umysłami z obu stron zajątrzonemi. Inny potćm zjazd odbył wielki mistrz Konrad z wielkim książęciem Witołdem, nad Niemnem w miejseu rzeczonóm Salin, gdzie o posiadanie Źmudzi zaszły tak żwawe spory, iż Markwart komtur brandeburgski i komtur sehónbergshi dumą niemiecką nadęci, Aleksandra Witolda obelgami znieważyli, jeden nazwał go synem nieuczciwej malki, a drugi wiarołomeą. Tę obelpe, folgując czasowi, zniosł Witołd cierpliwie, zjazd rozchwiał się bez utwierdzenia pokoju135.

Późnićj Witołd był wielkiemi wojnami przez zakon pruski nękany; ciężkie z obustron klęski, które krzyżaków tćm mnićj dotykały, Że coraz świeże z Niemiec posiłki iczołnierzzaciężny przybywał, Litwini zaś i Źmudzini: najwaleczniejszych ^ wojowników swoich" wotych bitwach potracili. "Temi nieszczęściami zmuszony "Witold „pokój z krzyżakami zawarł, pod warunkiem: iż ze Zmudzi ustąpi i ten kraj mistrzowii zakonowi pruskiemu w dzierzenie poda. Skoro atoli" Źmudzini o tym niespodziewanym układzie wieść pewną otrzymali. wielki I po całćj: ziemi i smulek, str aPu lo W: tołda' więć posłów wyprawują zaklinając aby: ich) Mórzy mu zawsze wier nymi bylis

Aree że we wszyslgemi dopomagali, że ina przyb lenie jego: osóby- i panowania gotowi są przelać s az inajątkii Życie” na wszelkie nieeczeństwa» 'narazić.: Tak oni na twarz padłszy Bl najpokornićj błagali. Witołd zaledwo sam

"e "mógł się powściągnąć, lecz po zawar ciu, uroezystym obrzędem przymier za, musiał warunki jego spełnić; rozkazał przeto Zmudzinom aby już odląd brżyżakom ulegali; ich praw słuchali i na zakladników/i-oddalim najzacniejszą' swoję młodzież. Gdy więc Źmudzini rozkazem Witolda przymuszeni to spełnili, krzyżacy aby panowanie swoje nad tą ziemia utrwalić, zbudowali dwa zamki w miejscach ku temu właściwych, jeden nad rzeką Niewiaza, drugi nad Dubisą przy ujściu jéj do Niemna. Takim sposobem w téj stronie pokój przywrócono136.

Aleksander Witołd zabezpieczywszy się od zachodu, skierował wszelkie usiłowania na nękanie Rusi względem Litwy na południo-wschód leżącej, która dziś jest najważniejszą częścią państwa moskiewskiego; aby ile na zachodzie po oderwaniu Zmudzi stracił, tyle na wschodzie lepszą i żyźniejszą krainą granice państwa swego rozszerzyć. Zgromadziwszy więc wojsko z Polaków, Litwinów i podległćj sobie Rusi, wlargnal w kraj nieprzyjacielski zaniechawszy oblężenia zamków aż do rzeki Uhry (którą Rha Ptolomensz zowie i która połączona z Olą, razem z nią Wołgę nurlami swojemi zasiliwszy, wpada do morza kaspijskiego), zagony posunął; nad jćj brzegami zatrzymał się nieco, azali nie wywabawi nieprzyjaciela do boju. Spostrzegłszy wszakże, że się ten w twierdzach zamkuął i Żadnego mu oporu nie slawi, z niezmierną zdobyczą jeńców, Wrzód i innych dostatków do Litwy wrócił, łupy między żołnierzy rozdzielił, aby ich miał na przyszłość ochotniejszymi do wszelkich wojen i niebezpieczeństw137.

Gdy w téj części Sarmacji, kędy niegdyś starożytność ołtarze Aleksandrowi wielkiemu i Cezarowi Augustowi święciła, Aleksander Witołd z wielliem meztwem walczy, w Krakowie schwytano i śmiercią ukarano: żyda;' który był sądownie przekonany o roibienie fałszywych pieniędzy: z wielką rzeczypospolitćj szkodą. Mało co potém na wszyslkich Żydów rzu-,Ciłoisię: pospólstwo > krakowskie śród największego wzburzenia s tego powodu, iż dziecię chrześcijańskie:vókrutnie zamordowali, i na kapłana niosącego ciało Pańskie do chorego kamieniami ciskali. Gdy kaźnodzicja kościoła s. Barbary w kazaniu żal swój had: tóny' iwynarzył; jakby za danym znakiem, lud bie-; i > domy żydowskie: niszczy, ich samych i s! Av'kiedy Mikołaj Moskorzowski sta10s ede hufcem zbrojnych z zamku zbieglszy, już nieco ten tnmult był poskromił, na odgłos dzwouw źwołającego magistrat na ratusz, pospólstwo rozumiejąc Że-'to' był nowy znak do wytępiania żydów, ze strasznym rykiem powtórnie na nich napada i nierównie' stoższych ' jeszcze dopuszcza się gwałtów. zabójstwa plei obojćj; domy pożar pochłojs Którego wielka część miasta spłonęła, z żydów wrszezupłćj liczbie, tylko tych przy Życiu zachowa- -u0 "którzy oświadczyli gotowość przyjęcia wiary. Tak ten rok 1406 pamiętny był klęską żydowską (1). W tymże czasie Janusz książe mazowiceki koSem lágosz (ks. ścioł parafialny w mieście Warszawie nad brzegiem Wisły polozoném, opatrzywszy mnogiemi i bogatémi duchownemi godnościami, z wielką pobożnością na kollegiatę zamienił. |

Krzyżacy ś. Jana, zamek Drahim zdradą ubiegli, król więc Władysław wyprawił do mistrza tego zakonu posłów, dopominając się powrotu tej niesłusznie zajeléj twierdzy, lub jeśliby pragnął ją zatrzymać, winien był uznać zwierzchność korony polskićj. Obadwa te przełożenia odrzucono; starosla zatem wielkopolski odebrał rozkaz wojsko zgromadzić i krzyżaków z zamku wyrugować; spełnił to pomyślnie, bo we eztéry dni Drahimia dobył i załogę królewską wprowadził138.

W tym także czasie królowa Anna oczerniona była o cudzołóztwo z trzema dworzanami. Jeden z nich schwytany, więziony był jakiś czas na zamku Iwowskim, dwaj inni ucieczką uniknęli nicheczpieczeńslwa, wszakże wkrólce wyjawiła się niewinność królowej; oskarżyciele hańbą okryci, musicli kłamiiwą potwarz odwołać. Tę obelpe królowej, zapadnienie bez żadnćj przyczyny Wielkiej izby na zamku krakowsliem, zdawało się przepowiadać139. " " D 4

+ Władysław, Jagiciło 'sprawy domowe należycie prn i biet msiecol dz Ulrykiem Junzbiegiem: i li Niemna rozstrz asal skargi

CS krzyżaków „Ka: krzywdy pograniczne,. zalili się bowiem; /Ze granice ieh ciągle są przekraczane, łubo sami zbyt daleko je posuńęli. Te spory Żywo popierano 3. acz: widocznóm więc już wtenczas było, iż zakon. onie tak żądał zabezpieczenia na przyszłość od -nadużyć) jakoraczćj szukał pozoru do zerwania pokójus: ten:zjazd.-2atém był zupełnie bezskutecznym (1). iPo-skończenia zjazdu” kowieńskiego Aleksander Witold:zebrawszy- potężne wojsko i otrzymawszy od "króla" Władysława 4,000: kyryśników, inni kopijni- "kami ich: zowią y:od mistrza. pruskiego jedne. chorągiew ed Komtni'a Markwaria, (Pola- / tym: Re M gri | M Starodub i Brańsk doźwolenia stryjecznego brala Witołda trzymał, do Moskwy uciekł, lecz Wilołd bynajmnićj niestrwożony tą jego zdradą, przeszedłszy rzekę Uhrę; aż do Oki zwycięzkie znaki pombknął, i gdy już przez tę rzekę, w uiewstrzymanym biegu powodzeń, przeprawę gotuje i był o trzy dni drogi tylko od moskiewskićj stolicy, wielki książe Bazyli zięć Witolda, mąż córki jego Anaslazji140, przerażony grożącóm niebczpieczeństwem, posłów do niego wyprawia z prośbą: aby Oki nie przechodził, cokolwiek zaś na Rusi zdobył, niech zostanie pod jego rządami; Oka stanowić będzie na przyszłość granicę między dwóma wiclkiemi księstwami. Witołd i tém poselstwem i tak rozległóm pomnożeniem państwa swego, bez narażania się na dłuższą wojnę uradowany, natychmiast z posłami Bazylego przymierze zawarł na warunkach które mu oświadczyli. Nie wiele dni na miejscu zabawił, w których nowo zdobyte kraje urządziwszy, i poleciwszy wodzom wojsko orężem i łupem ohciąZone do domu odprowadzić, sam rozstawionemi końmi z największą bystrością pośpieszył do ks. Anastazji (2) małżonki swojéj, którą najezuléj kochał. Po odjechaniu Witolda, wojsko, gdy każdy oddział chciał najpiérwéj odciągać, wpadło w zamieszanie i niepo-141 rządek, i wymijalo się manoweami chociaż bliższemi, ale gdzie osady mieszkających były nader rzadkie. Głosu wodzów słuchać nie chciano. "To było powodem że kiedy na miejscach błotnistych, od ustawicznych dészezów jeszcze bardzićj rozmiękłych, wojsko się sparło, śród bezladuego passowania się między solią, największa część z końmi i wozami, na których była żywność, w bagniskach grzęzła, a potraciwszy konie Żołnierze z jezdnych na pieszych przeszli. Wnet i głód dojmować począł tak dalece, że połowa przeszło żołnierzy z nędzy pogiuela. Nadte Tatarzy, którzy Moskwie na pomoc przybyli, a których wielki książe Bazyli skończywszy wojnę odprawił, odwrót najazdami niepokoili, żołnierzy wychodzących po żywność zabijali, i wojsku witołdowemu rozejść się różnemi gościńcami nie dozwalali, nakoniec na znużone tylu niewczasami całą siłą uderzają; że zaś szyki chrześcijan już: piechota składała, jazda więc, zmniejszą, w ludziach. stralą więcćj im szkodzić mogla; az:dopóki. po: wstępnych utarczkach wręcz walczyć „nie zaczęto, wówczas Litwini górę wzięli, i znaczną liczbę "Tatarów nad Dnicprem wyciąwszy, już spokojniejszy mieli odwrót. Polacy którzy w tóm wojsku walczyli, pozbywszy koni i ciężarów, wrócili ma początku zimy do króla Władysława bawiącegó wówczas w Niepołomicach, od Oki rzeki przeszedłszy około miliona dwóchkroć sto tysięcy kroków y, eo. trzysta mil polskich stanowi; który. użaliwszy się strat. swoich żołnierzy, szkody w tj wyprawie przez nich poniesione, królewską szczodrobliwością wynagrodził142. W tymże czasie w Litwie, dla niezwyezajnyeh dészezów zasiewy pognily i głód srożyć się począł, Władysław Jagiello i prośbami Wilolda, i miłością cierpiącćj ojczyzny wzruszony, rozkazał śpichrze opatrzone w zboże przezornością starostów ziemi kujawskićj, wypróżnić. Dwadzieścia stalków ziarnem. ladownych spławiono w dół Wisły do jeziora warmińskiego, które mieszkańcy okoliczni Haf nazywają, polóm w górę rzeki Pregel mimo Królewca pedzono je przez kanał lappiauski. Długość jego wynosi 16,000 Lroków (4 mile polskie), szerokość dostateczna aby dwa statki wygodnie rozminąć się mogły, ogromną pracą złączony z rzeką Dejną, slaraniem krzyżaków, tak iż wodami tych dwóch rzek zasilany slatki z łatwością przenosi. Przez ten kanał do Dejnei zamku Laukiszek statki polskie przybyły. Stamiąd do Labiau i kurońskićj zatoki, do której Niemen, (Chrones w staroZytności zwany), potrójnóm ujściem wpada. "Tam Niemen główna z rzek Sarmacji, która największą część Litwy skrapia, slalki przyjął: gdy zaś te około Ragnity ostatniego zamku krzyżackiego od Litwy stanęły, mistrz zakonu spedziwszy sterników polskich, gwałtem je zatrzymał; domierzył tę krzywdę pod pozorem że broń dla niewiernych sprowadzały. Obraził ten. krok króla Władysława i byłby natychmiast krzyżakom wojnę wypowiedział, gdyby panowie nie odwiedli go od tego zamiaru, przekładając. czém się leż dal: przekonać, iż łatwo oręż podnieść, ale go według 'woli nie zawsze złożyć można; a więc wyprawil dóstojnych posłów do w. mistrza: Mikołaja Kurówskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego i trzech senatorów, 'sandomirskiego, kaliskiego i nakielskiego kaszlelinów "(0 aby o zatrzymane z zboże opona się zbióże” ale broń przeciwka sobie i aka nowi niewiernym dostarczaną przejął, że to i dla własnego bezpieczeństwa i według przyjętego przez zakon obyczaju; uczynił, i owszem król Władysław Jagiello źle i niesprawiedliwie postępuje, gdy przeciwko chrześcijanom” niewiernych w broń i żywność zapomaga (?). 'Ta^ó elga tćni mocnićj jeszcze Władysława zajątrzyłaj lecz też niemnicj i świeża krzywda, gdy wraz po wy. jeździe posłów, w. mistrz wszystkich kupców litewskich którzy w Ragnicie przebywali, z calego, jaki mieli; zapasu towarów odrzeć kazał; natychmiast więc król Witołdowi zalecił, aby bez żadnej zwłoki Źmudź zbrojnie na siebie zajął. Witold niemieszhajae rozhaz spełnił. Skoro z wojskiem do tćj części kraju wtargnął, mieszkańcy już oddawna krzyżakom nienawistni, na pićrwszy odgłos skwapliwie zbiegli się pod jego chorągwie, zamki przez zakon w miejscach dogodnych dla poskromienia tych stron wzniesione, z niesłychaną hystrością zdobył, zburzył i podpalił, załogi krzyżackie z ealéj Zmudzi z wielką ich klęską wyrzucił i Prusy najeżdżać po nieprzyjacielsku począł143. 'To było początkiem tych krwawych wojen, które późnićj Polacy i Litwini z zakonem krzyZachim i ealémi niemal Niemcami długie lata toczyli. Około tego czasu sobor powszechny odbywał się w Pizie144 dla zniesienia niegodziwego odszczepieństwa, które Grzegorz tego imienia XII. we Włoszech, a Benedykt XIM. w Hiszpanji stolice papiezkie założywszy, z największym uporem podniecali. Królowie wschodnićj Europy, w ich liczbie i Władysław Jagiełło, uznawali papieZa włoskiego, zachodniej zaś hiszpańskiego, tym więc sposobem apostolska stolica niegodnie była szarpana. Zebrani na ten sobór kardynałowie z wielką liczbą katolickich biskupów, na którym Piotr Wysz krakowski i Jan Lubuski bisku” pi znajdowali się w imieniu — królestwa i innych biskupów polskich, dostojność papiezka odjęli obudwóm papieżom odszeżepieńcom145, wybrano zaś Piotra Kreteńczyka, rodem Greka, świątobliwością życia i rozległą nauką w owym czasie sławnego, prawdziwym i prawym papieżem rzymslim, nadano mu imie Aleksandra V. (2) Władysław Jagiełło uwiadómiony o tém przez pismo kardynałów, natychmiast go uznał, odstgpiwszy odszezepieneów, którzy trwali w równie niegodziwym jah bezbożnym uporze odszczepieństwa i przez to stolicą Bariona wichrzyli. Podczas tych wypadków Zygmunl król wegierski bosnijskie królestwo (Liburnów niegdyś było) które mu się wprzódy poddało, późnićj zaś jarzmo zrzuciło, najechał z polezném wojskićm, w którém wielu. znakomitych Polaków służyło, i nanowo je zhołdował (3). ” | | W Litwie po zgonie Jakóba drugiego z porządku biskupa wileńskiego, mianowany został na miejsce

Ski Kanonik katedry krakowskićj, którego szczególna świątobliwość zalecała, len lud nowo nawrócony w wierze kalolickićj stosownemi naukami i przykładami ultwierdzał (!).

Wienezas także królowa Anna powila Władysławowi córkę, którćj na chrzcie dano imie Jadwigi146. Król znajdował się właśnie w Obornikach mieście wielkopolskićm, gdy do niego przybyli od mistrza zakonu pruskiego komtnrowie (toruński i slarogrodzki w poselstwie. "Treść poruczenia ich była następna: aby donieśli że Aleksander Witołd wielki książe litewski, Zmudz niedawno przedtém dobrowolnie krzyżakom zakonu pruskiego odstapiona, zbrojnie odebrał, zamki podobywał, załogę haniebnie pozabijał i wielu żołnierzy Jak jeńców do Litwy zapędził, gdzie ich w srogie więzienie, nad same śmierć okropniejsze, wiracil, Mistrz zakonu ma zamiar tych krzywd pomścić się orężem, prosi zalóm aby król chciał być pamiętnym na przymierze z koroną polską zawarte i niewillal się w te tak sprawiedliwą wojnę, oraz aby Litwinom ani bronią, ani dostalkami nie pomagał i eudzéj sprawy swoją własną nie czynił. Jeżeli zaś postanowił siłami swego królestwa Witołda wspierać, niech to im wręcz oświadczy, krzyżacy dołożą starania aby bezkarnie choćby najpolężniejszy nieprzyjaciel oręża na nich nie dobył. Gdy posłowie poz —147 niemiecką pychą nadęci zuchwalćj odzywali się jakby mówić przed tak wielkim królem przystało, Władydysław wahał. się co miał począć, gdyż ani Wilolda opuścić, ani Polaków w szkodliwą wojnę plątać nie chciał. Odpowiedział więc: że bez rad królestwa nie może dać im obecnie stanowczćj odprawy, ale zwoła 'do Łęczycy na sejm wszystkich panów, a co tam rada koronna uchwali, to wielkiemu mistrzowi zakonu i krzyżakom przez posłów swoich oznajmi. Z tą odpowiedzią homturowie przegrażając się odjechali, tak iż widoezném było, że już wówezas o zaciętćj wojnie z królestwem myslili. WkKrólce poicm kiedy rady koronne gromadnie do Łęczycy zjechały się, uchwalono: 2e gdy wielkie księstwo litewskie, za wołą Władysława Jagielly, wiecznym związkiem do korony połskićj jest wcielone i ten kraj poczytuje s się za nierozdzieluy z królestwem, wszyscy uznają za rzecz sprawiedliwą aby Aleksandra Witolda i Litwę przeciwko mistrzowi zakonu pruskiego całemi siłami królestwa wspierać. Natychmiast przeto z lego sejmu posłowie: arcybiskup gnieznieński, wojewoda sandomirski i kasztelan kaliski do Pruss z odpowiedzią wyprawieni, król zaś Władysław do Rorczyna w Małopolsce wyjechał (i).

Skoro posłowie do Ulryka wielkicgo mistrza za konu, znajdującego się wlenezas w Malborgu przybyli i zapadla na sejmie uchwałę rady koronnćj przed nim opowiedzieli, oraz radzili, aby Litwy i Zmudzi krajów do królestwa polskiego należących, zaniechał i oręża tak potężnego króla na siebie nie ściągnął, że prócz tego, pomnieć mu należało iż łatwićj broń podnieść, niż ją złożyć, że raczćj osobiście zjechać się z krolem Władysławem i Witołdem należało i zobaczyć, azali spory na zasadach słuszności pojednaćby się nie dały: „Na co gdy przystaniesz, Władysław dołoży starania abyś widzenia się z nim nie żałował. Na to Ulryk mistrz zakonu gniewem zapalony odpowiedział: „Ja takie zbiorę wojska że i Litw nom i Po-

Jakom zdołają bezpiecznie sławić czoło i wkrótce na Witołdzie najzawzietszym wrogu zemstę wywrę.ść „Pamiętaj jednak, rzekł arcybiskup aby wienczas kiedy Litwą i Witołdem zajęty będziesz, Polacy z tyłu. nie wpadli i abyś wkrólce nie ujrzał całych Pruss płonących pożarem wojny. Na to Ulryk w największém oburzeniu zawołał: „Zaniecham ja lasami okrytą Litwę, wtargnę zbrojnie do ludnéj Polski a tak i Prusy zabezpieczę od waszego najazdu i wojsko przygotowane na Litwę przeciwko wam obrócę, bo widzę że Władysław Jagiełło i ty sam tego zadacie. Tak mnićj uważne wyrazy arcybiskupa ściągnęły na królestwo polskie srogą wojnę. Z obu stron umysły zawziętością pałały, natychmiast więc po odjechaniu posłów wielki mistrz wojsko gromadzić począł i pićrwszy wojnę zaczyna148. Naprzód ziemię dobrzyńską naszedł, Rypin, Lipno i Dobrzyń miasta té] ziemi. opanowal " wszystkich mieszkańców nawet niedo- | okrutnie pozabijał, złupił, spalił. Zamek I zy po krótkiém oblężenia strzelaniem z dział zburzony, mocą dobył, załogę w pień wylepil, Jakóba Płomińskiego starostę zamku mieczem ściąć rozkazał. Rzuciwszy się potém na pustoszenie wlości, Z barbarzyńskićm okrucieństwem zabijać kazał kto się tylko nawinie, ani wick, ani płeć nikogo nie

E ocaliła; zamek nakoniec obronny Bobrowniki zacząwszy oblegać, dostał go nad wszelką nadzieję przez dobrowolne poddanie, albowiem Warcisław z Golarlowiez, którego król na tę twierdzę z załogą dla obrony posłał, nie będąc do tego kroku niczćm zmuszony, bramy krzyżakom otworzył, oskarżony późnić) o zdradę, długićm więzieniem w Chęcinach, zamku królewskim, był ukarany, inni którzy pod nim służyli ogłoszeni za bezecnych149. Stamiąd obóz przeniesiony pod Zlotorya zamek, klóry po ośmiu dniach ciężkiego dobywania został wzięty, żołnierze w nim hędący po większćj części pozabijani, inni w niewolą uprowadzeni długo w kajdanach zostawali150, bo UIryk otrzymawszy od Witołda jeńców krzyżackich, Polaków na wolność powinien był puścić, lecz danego słowa nie dotrzymał. — Nieprzestajae na tém że dobrzyńską ziemię niemal w pustynią zamienił, przeprawia się przez Wisłę i Bydgoszcz miasto obronne, którego wstępnym bojem tak prędko dobyć nie mogąc, burgrabiego złotem przekupiwszy, opanował151. Szerzylaby się niewątpliwie dalej wściekłość Ulryka, gdyby król Władysław nagłą > wieścią w Maloplsce zastraszony do Wolborza nie przybył, gdzie nie wiele dei ZARA YSZY; gdy siły zbrojne ściągnęły się z całeo ki a (1), przez Łęczycę i Radziejów polężne u Bydgoszczy poprowadził. Do Alcksandra

Witółda pilnych gońców posłał aby z największym pośpiechem od wschodu Prusy najechał. Ulryk Jungingen mistrz zakonu, dowiedziawszy się przez szpiegów Że król z wielką mocą nadciąga, zosławiwszy silną załógę | w Bydgoszczy, skwapliwie jakoby go Kto gonił przeprawił się przez Wisłę. Król Byd. gośźcz w dniu ś. Michała archanioła obległ i wszelkiego rodzaju narzędziami potężnie dobywał, za picr. szym wystrzałem z działa komtur dowódzca zamlu r, którzy na zamku yi poz oświadczeniem: Że wielki c pokój nad wojnę, gotów

4. się dostał, do kogo z prawa wojny naKról „MWiadysaw dla blizkićj je zi-

Примечания

134 Długosz (ks. 10 str. 182) wyprawę Jagiełły na Podole umieścił pod rokiem 1404, tymczasem SŚwidrygiełło w r. 1405 wydał w Kamieńcu przywilej klasztorowi Dominikanów na wieś Zubrowce. (Ob. Zrzódła do dziejów polskich A. Przezdzieckiego i M. Grabowskiego t. 1 str. 155). Widoczna więc, że Jagiełło dopiero w następnym roku Kamieniec odebrał.
Wapowski, omylił, się idąc za Długoszem (ks. 10 str, iestylko że w tym. roku Witołd z krzyżakami nie wojocz „przeciwnie spólnie z nimi, w skutek umowy raciązkiej, omocy.nadesłanego przez Jagiełłę oddziału Polaków, starał ai Źmudzi „panowanie zakonu ustalić. Ob, Narhutta t 6 str,
95 ddzci w: Baczyńskiego kodexie dyplom. lit. układ o odstąpieniu Zmudzi str. 88,

135 O tym zjeździe gniewkowskim tajne archiwum królewieckie Żadnego śladu nie zachowało. Zdaje się że Dlugosz (ks, 10 str. 182) wypadki pogmatwał; umowa o pokoj z Witołdem na wyśpie niemeńskićj Salin była zawartą 12 paźdź. 1398 roku (Ob. Voigt. t. 6 str. 99). Obelgę wyrządzoną Witołdowi przez Markwarta v. Salzbacb, dziejopisowie pruscy odnoszą do zjazdu nad Dubissa w r. 1403 w lipcu; (tamże str. 249) w, mistrz w liście pisanym do Witołda oświadcza swój żał z tego względu. O tytuł pomorskiego, sprzeczka w Gniewkowie miejsca mieć nie mogła, bo sami krzyżacy w transsumpcie umowy raciązkiej, opisując przywieszoną do niéj pieczęć Jagiełły, świadczą że wyrazy. Pomeraniae dominus na niej były wyryte. (Ob. kodex lit. Racz. str. 84). Pieczęć tu opisaną widzieć na tab. IV. załączonej do Statutu lit. Działyń - skiego.

136 Porówn. Voigt t. 6 str. 329 dd.

137 Porówn. Narbutta t. 6 str, 108 dd.,
10 str. 186) zachował nazwisko nierozsądnego "kaznodziei, którego postępek sprawiedliwie potępia. Był to káüonik " svislicki niistrz Budek. Bezecny gwałt na żydach krakowskich doufierzony został. we wtorek wielkonocy 29 marca 1407 roku. "Wapowski' błędnie teu wypadek rokiem wy źćj położył.

138 Porówn. Voigt t. 7. str. 6 Długosz ks. IO str. 185. Starostą wielkopolskim był Tomasz z Wagleszyna herbu Koźlerogi.

139 Długosz (ks. 10 str, 188) dokładnie opisał wszystkie okoliczności tćj potwarzy. Rzucił ją na królową d. 12 października Klemens z Moskorzowa kasztelan wiślicki i starosta krakowski; o uczestnictwo zbrodni pomawiał Jakóba z Kobylan herbu Grzymała, (ten trzy lata w kajdanach przesiedział) Mikołaja Chrząstowskiego herbu Strze 'gomia 1 Andrzeja Tęczyńskiego Toporczyka, którzy ucjeczką r; owali. Jungingen zjechał się w Kownie z królem na dzień 6 | agens 1408. r Ob. Voigt t. 7 str, 15.
j X d. i Wyjechał z Wilna 25 czerwca 1408 r. Porówn. cą "do téj wyprawy Narbutta t. 6 sw. 140 dd.

140 Raczej Zofji. Ob. dwa testamenta w. książęcia Bazylego Dymitrowicza w latach 1423 i 1424 w zbiorze dyplomatów pań - stwa rossijskiego wydanych nakładem hr. Rumiańcowa t 1 str. S0 i 83 Zofja zaręczona z Bazylim w r. 1388, przeżyła męża.

141 (место знака в тексте не установлено) Druga Zona Witołda była Anna, umarła 1418 Ob. Narb. t. 6. str. 561.

142 Długosz (ks. 10 str. 190) pisze, że żołnierze na dzień $. Marcina t. j. 11 hstopada 1408 do króla przybyli.
. (Mikołaja z Michałowa, Janusza z Tuliszkowa i Wincentego z Granowa.
- (2) Porówn. Narbutta t. 6 str. 161 który zabranie zboża posuwa do roku 1409, ale na to niema żadnego dowodu, aby zbo- 'że na wiosnę posłane być miało i owszem ze słów Długosza (ks. 10 str. 190) wnosić należy że je spławiono w jesieni.

143 Porówn. Narbutta t. 6 str, 157.

144 Zwołany został ten sobor na dzień 25 marca 1409 rokus Ob. Fleury hist, eccles. i, 20 stre 522,

145 Wyrok ogłoszony został we środę 5 czerwca 1409. Ob. łamie str. 5392, „ (2) Piotr. Filargos obrany we środę 26 czerwca 1409 umarł w sobotę 3 maja 1410. Ob. lamie str. 531—556.. (3) Wyprawa Zygmunta do Bosnji rozpoczęła się w r. 1406 skończona pod koniec 1408. Porówn. Aschb. t. 1 sir. 228 dd. Długosz (ks. 10 str. 194) wymienia zuakomitych wojowników polskich, którzy Zygmuntowi w podbiciu Bosnji pomagali: Zawiszę Czarnego z Rożnowa,. pq. Jana Warszewskiego, Domarata z Kobylan, Zawiszę Oleśnickiego,
Skarbka z Góry i Jaua Farurcja z Garbowa.

146 Jadwiga urodziła się 1408 w niedzielę kwietna. (8 kwietg q nia).
(U) Podług Długosza (ks. 10 str. 195) przybyli posłowie krzyżaccy do króla 20 czerwca 1409 r. Sejm w Tęczycy otworzył się w dzień ś. Aleksego (17 lipca), + upoważnił Mikolaja Kurowskiego ar cybiskupa guieźnieńskiego, Macieja z Wasosza i Wincentego z Granowa kasztelana nakielskiego do odniesicnia mistrzowi uchwalonéj odpowiedzi. O czem następny list królewski pisany po łacinie ogłosił Raczyński w kodexie dyplomat. lit. str. 95. „Wielebnemu panu (Albrechtowi) Schwarzburg, komturowi toruüskiemu, przyjacielowi nam miłemu. Władysław z Boźćj łaski król polski i t. d. Wielebny, przyjacielu nasz miły. Z odpowiedzią w przedmiotach poselstw waszych z któremiście do nas ze strony w. mistrza i zakonu waszego przyjeżdżali, postanowiliśmy wyprawić najprzewielebniejszego w Chrystusie ojca księdza Mikołaja z Bożej łaski arcybiskapa gnieznieńskiego, z wysoce urodzonymi i zacnymi mężami Maciejem wojewodą kaliskim, tudzież Wincentym z Granowa kasztelanem nakielskim, rycerzami naszymi wiernie nam miłymi. A przeto wierność twoję ośtrze;amy i prosimy, abyście list do tegoż mistrza pisany, który przy niniejszóm załączamy, samemu mistrzowi odesłali, oraz. abyście do niego osobno od siebie napisali, iżby rzeczonych posłów naszych obwieścił, gdzie i kiedy zjechać się z nim mają. Dan w Łęczycy w piątek, nazajutrz po S. Aruolfie (19 lipca) r. 1409,

147 (место знака в тексте не установлено) Jakób Plichta, (Wadding Ann. Minor. 1 9. str. 157 blednie nazwywa go Janem) umarł 1408 dnia 11 lutego

148 Voigt t. 7 str. 48 przywodzi wypowiedzenie wojny królowi przez w. mistrza dane w Malborgu we wtorek przed ś. Wawrzyńcem (6 sierpnia). Długosz (ks. 10 str. 197) pisze żę król otrzymał pismo w. mistrza 14 sierpnia w Korczynie,

149 Dwóch z nich Długosz (ks. 10 str. 198; wymienia Mikołaja Ragoszewicza i Bartosza Płomikowskiego, którego to zhańbienie do utraty rozumu doprowadziło, Potomstwo jego podobnież obłąkaniu ulegało,

150 Nazwiska kilku jeńców polskich zapisał Długosz (ks 10 str. 198) a mianowicie Dobiesława Oliwieńskiego, Hebermuta 1 Iwana z Góry.

151 Starostą tego zamku był Tomasz z Wągleszyna, który dowiedziawszy się o jego stracie, ze smutku umarł. mie zdrajcy burgrabiego niewiadome, (Długosz łamie)
i ja R kazano zgromadzić się wojsku na dzień 15 września. "długosz ka. 10 su, 198).
Dzigsz. T, I. 24