Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Статьи на букву T: Taurogi - Twerecz: оригинал

Статьи на букву T в справочнике Н. Роубы: от Taurogi до Twerecz; издание, с. 188-189 и далее. Польский текст издания.

Скан: разворот 96, с. 188-189

Taurogi, m-ko nad rz. Jurą, pow.

rossieński, gub. kowieńska, o 62 w. 0d Rossień, około 5,000 mk., szkóła, szpital miejski i wojskowy, St. poczt, komora celna, cegielnia, cerkiew, kość. paraf. katolicki pod wezw. św. Trójcy, drewn. Do 1681 r. należały do ks. Radziwiłłów, w 1681 roku drogą wiana dostały się domowi brandenburskiemu, w roku 1798 "król pruski zrzekł się praw do T. i stały się one prywatną własnością. Nabył je ks. Haton Zubow, od niego majętność nabyta została przez skarb. Od 1846 r. własność ks. Wasilczykowa,

Скан: разворот 97, с. 190-191

Telechany, m-ko i dobra nad kan, Ogińskiego, pow. piński, gub. mińska. Około 700 mieszkańców. (Cerkiew pod wezw. św.

Trójcy, filja pod wezw. Opieki N. M. P., przystań handlowa. Niegdyś własność kn. Dolskich, ks. Wiśniowieckich, ks. Ogińskich, obecnie własność Pusłowskich.

Telsze, m. powiat. w gub. kowieńskiej, zbudowane na 5 wzgórzach, nad jeziorem Mostis, przy wypływie z niego strumienia Durbinas, odległe jest o 186 wiorst na płn. zachód od Kowna. Podług miejscowego podania miasto założone być miało przez rycerza Dyngasa, który przy pomocy przyjaznych sobie duchów, wszędzie miał gromić krzyżaków z niesłychanom męstwem. Podług innych podań rycerz ten nosił imię Tel albo Talsz. Kroniki krzyżackie wspominają, że w r. 1317 marszałek zakonu odwiedził zbrojnie dolinę Talsen, czyli Telszewską. Następnie Telsze stanowiły dzierżawę królewską. Kościół parafjalny pod wezwaniem N. M. P. założony został przez Pawła Sapiehę, a po pożarze w r. 1860 odbudowańy przez niejakiego Koszueia. Po przyłączeniu do Rosji Telsze w r. 1796 przemienione zostały na miasto powiatowe namiestnictwa wileńskiego, od r. 1797 miasto powiat. g. litewskiej, od 1802— gub. wileńskiej, a od 1842 gub. kowieńskiej. Dwukrotny pożar w lipcu 1908 r. obrócił miasto w perzynę. Ocalała tylko nieznaczna część miasta kościołem. Jest tu progimnazjum męskie 4-klasowe i dwie szkółki elementarne. Z -instytucji społecznych wspomnieć należy o T-stwie Spożywczem, które się stale rozwija.

Tołoczyn Stary, m-ko nad Drucią powiat orszański, gub, mohylowska, o 48 w. od Orszy. Zarząd gminny, szkółka, st. dr. żel., st. poczt., apteka, cerkiew mur., kośc. kat. paraf. mur. pod wezw. Narodzenia N. M. P.. Niegdyś własność Sapiehów, Szemiottów, Sanguszków, obecnie. należy do Sławińskich.

Traby, m-ko rząd, nad rz. Gawią, pow. oszmiański, gub. wileńska, 70 w. ad Wilna, około 1,500 mieszkańców. Posiada cerkiew par. pod wezw. św. Piotra i Pawła, kościół par. kat. pod wezw, Narodz. N. M. P., drewn, Niegdyś własność Gasztoldów, Żygmunta Augusta, Frąckiewicza, Zienkowiczów, w 1774 r. w posiadaniu emfitentycznym Dominika Narbutta.

Traszkuny, miasteczko o 5!/. mil na północ od Wiłkomierza, na równinie, otoczonej lasami wspaniałym poklasztornym kościołem ks. Bernardynów, którzy utrzymywali tutaj średnią szkołę. Obecnie w gmachu byłego gimnazjum mieści się zarząd gminny, szkoła ludowa i kasa zaliczkowo-wkład. Poczta, telegraf, stacja kolei podjazdowej o wiorstę od miasteczka, apteka, kilka murowanych domów; sklepy, przeważnie należące do polaków i litwinów. Pomiędzy litewską ludnością znaczna ilość polaków, zamieszkujących t. z.

szlacheckie okolice (Ruderany, „Peliszki i t. d.). W przyległym majątku znajduje się duża gorzelnia i młyn parowy, własn. p. St. Montwilta.

Troki Nowe, miasto powiatowe położone na północnym brzegu jeziora Brażoła albo Gałwe, a obok dwóch innych, Bernardyńskiego i > Tataryszek, stanowi właściwie półwysep, połączony ŻA JĄ od strony zachodniej wąskim przesmykiem. Odległość od Wilna wynosi 26 wiorst, od stacji kolejowej Landwarów 10 wiorst szosą. Troki stanowią dziś szczupłą mieścinę, składającą się prawie wyłącznie z jednej ulicy. Pod względem ekonomicznym Troki należą do najbiedniejszych miast gubernji. Kościół katolicki pod wezwaniem Nawiedzenia N. M. P., wzniesiony z muru przez w. ks. Witolda w r. 1409, stoi pośród miasta na wyniosłem miejscu. Pomniejsze przeróbki i odnowienia zatarły ślady pierwotnej budowli. Oprócz kościoła farnego istniały dawniej w Trokach kościoły Bernardynów i Dominikanów. Pierwszy z nich przerobiony został na więzienie, a drugi leży w gruzach. Ozdobę miasta i cel wycieczek turystów stanowią ruiny zamku na wyspie. Ludność w roku 1907 wynosiła 4588 osób płci obojej. Nie sposób rozszerzać się tu 'nad opisem ruin, pozostąłych po dwóch prastarych zamkach, których jeden był na lądzie, a drugi na wyspie, mniej więcej o pół wiorsty od zamku lądowego. Ruiny pierwszego dziś leżą na skraju i w obrębie ładnego parku miejskiego, z wyniosłą górą, prawdopodobnie sypaną (pilkalnią). Zaś ruiny zamku na wyspie w ostatnich już latach doczekały się serdecznej opieki ze strony społeczeństwa, tak iż można mieć nadzieję, iż zostaną one dobrze przechowane dla potomności w interesie nauki i sztuki. O zamku trockim napisał ładne studjum Z. Hendel, artysta-budowniczy z Krakowa, o "Trokach dr. WŁ Zahorski z Wilna; zaś badaniem ruin i ich restauracją zajmuje się stale znany badacz archeologji krajowej, p. Wandalin Szukiewicz. Z ruin na wyspie roztacza się przepyszny widok na olbrzymią, błękitną płaszczyznę jezior, na m. Troki, oraż na piękną, nową jeszcze, bo niespełna przed laty dziesięciu wzniesioną rezydencję majoratu zatrockiego—Zaftrocze, której właścicielem jest Józ. hr. Tyszkiewicz.

Troki Stare, folw. skarb. i wieś włośc., pow. trocki, gub. wileńska, około 180 mieszkańców, o 4 w. od Trok. Kościół paraf., pod wezw. Zwiastowania N. M. P. z gruntu przebudowany w 1899 r. W XI w. były centrem głównym dzielnicy ks. litewskich, w 1321 r. Giedymin miał tu zbudować i przenieść stolicę książęcą z Kiernowa, następnie przeniósł do Wilna. Po śmierci Giedymina Troki Stare stały się stolicą Kiejstuta. W 1405 r. Witold obrócił siedzibę przodków swych na klasztor Benedyktynów, odtąd historja T. St. jest historją opactwa Benedyktynów.

Trokiele, fol. skarb., pow. lidzki, o 17 w. od Lidy, około 90 mk.

Gorzelnia, cegielnia, karczma. Kościół kat. pod wezw. N.M.P,, drewniany. Własność niegdyś Jezuitów.

Скан: разворот 98, с. 192-193

Trusków, miasteczko, pow. poniewieski, 281 mieszkańców, przeważnie żydów. Należy do miesz- 24 czan, dawniej należało do skonfiskowanego w r. 1831 majątku Truskowskich, niedaleko miasteczka są ruiny murowanego pałacu tychże. Kościół duży, drewniany oraz kaplica na cmentutarzu, fundowane w XVIII wieku przez Truskowskich. Parafjana 3,000 osób. Jest szkółka gmina. W Truskowskiej parafji jest masa drobnej szlachty, ogółem prawie tyle co włościan, niedaleko bowiem już stąd do słynnej Laudy. Od pów, miasta Poniewieża 35 wiorst, od stacji kolejowej Kiejdany 23 wiorsty.

Trynopol, piękna miejscowość na prawym brzegu Wilji; w odlęgłości 5 w. od Wilna. Niegdyś kościół św. Józefa i klasztor Trynitarzy. Po zniesieniu klasztoru, letnia ręzydęncja biskupów wileńskich, wspaniale odnowiona i urządzoną przez smutnej pamięci metropolitę Józ. Siemaszkę, który pozostawił tu po sobie ładną galerję obrazów. Od r. 1866 jest letnią rezydencją wil. archireja, kościół został zamieniony na cerkiew.

Tryszki, m-ko i dobra nad rzeką Wyrwitą, pow. szawelski, gub. kowieńska, o 51 w. od Szawel. Około 600 mieszkańców. Zarząd gminny, szkoła lud., kościół kat. pod wezw. św. Trójcy, drewn., kaplica pod wezw. N. M. P. M-ko oddawna znane jest w dziejach, szczególnie z czasów wojen szwedzkich. Dobra własność Platerów.

Tuhanówicze, dwie wsi i dobra nad rz. Serwecz, pow. nowogródzki, gub. mińska, o 39 w. od Nowogródka. Cerkiew fil., przytuł. dla ubogich, kaplica kat. na cment. grzeb. Własność pierwotnie ks. Tuhanów, za króla Zygmunta przeszła do Massalskich, którzy stąd przezwali się Tuhanowskimi. W XVI w. T. należały do kilku właścicieli, mianowicie: Danejków, Tuhanowskich, Nornickich i Koście nieckich, później we władaniu Wereszczaków. Następnie nabyli Tuhanowscy i posiadają do dziś dnia. W r. 1818 i dwu następnych gości tu Adam Mickiewicz, tu poznał i pokochał Marylę Wereszczakównę. Ostatnia. właścicielka p. Józ. Tuhanowska przekazała Tuhanowicze Mińsk. Towarz. Rolniczemu na własność wieczystą, z obowiązkiem utrzymywania tu szkoły rolniczej, fermy wzorowej i dóświadczalnej i t. p.

Turzec, m-ko i dobra, pow. nowogródzki, gub. mińska, o 12 w, od Miru. Pod koniec XVI w. T. był własnością Uhodkiewiczów. Wspaniała cerkiew mur., koszt, 45.000 rub., kaplica. pod wezw, św. Jana Ewangielisty.

Turów, m-ko na prawym brzegu Prypeci, powiat mozyrski, gub. mińskiej, położone przy gościńcu od Dawidgródka do Mozyrza, ma około 3,500 mieszk., dwie cerkwie parafjalne i kaplicę katolicką oraz szkółkę cerkiewna, zarządy: policyjny, gminny, młyn parowy i przystań na Prypeci. Odwieczna osada ludzy ka; kościół katolicki powstał tu z fundacji wielkiego ks. Witolda w roku 1414. Ważne centram w dziejach Cerkwi prawosławnej. Turów był niegdyś stolicą udzielnego księswa.

Twerecz, m-ko i kościół mur., ludn. litowsko-polska, katolicka.

Dwuklasowa szkółka, leży nad jeziorem Twerecz od st. kolei i pocztowej 18 wiorst do Hodu-T ) biel, wieś i dobra nad rzeką Wołmaą, pow. ihumeński, gub. mińska, o 17 w. od Ihumenia. Kaplica kat. Niegdyś U. należał do domin. Śmiłowicze i był z kolei własnością Sapiehów, Zawiszów i Ogińskich. Pod koniec XVIII w. własność Moniuszków. Miejsce urodzenia Stanisława Moniuszki. Dom, w którym się twórca „Halki” urodził, do dziś istnieje w dobrym stanie. Następnie własność Dzikowskich, Oziębłowskich. Ziemia i łąki dobre, arendy, młyny." Uborć rz., w gub. mińskiej, prawy dopł. Prypeci, zaczyna się w „pow. nowogród. - wołyńskim, w moczarach okolicy wsi Andrzejewicze. Długość biegu około 240 w., w tem w obrębie gub. mińskiej okoła 90 w., spławna. Uciana, m-ko i dobra, pow. wiłkomierski, gub. kowieńska, gmina i st. poczt., 60 w. od Wiłkomierza. Około 1,000 mieszk., zarząd okr. pol. i gminny, st. poczt., gorzelnia, browar. Kościół par., bud. pod w. Wniebowstąpienia Pańskiego, spłonął w 1879 r., obecnie parafjanie wznoszą nowy z cegły. W U. grób Karoliny Poniewskiej, młodo zmarłej poetki. Dobra, własność dawniej hr. Strutyńskich, dziś Boleewiczów. Jestto dawna osada, nazwąna od Utenesa, ks. Litwy zawilejskiejj. O pół mili od m-ka znajduje się góra, na ciszek. Granica powiatów: jezioroskiego w gub. kowieńskiej, oraz dzisieńskiego i święciańskiego.

której zbudował Utenes zamek. W pobliżu druga góra z kopcem który służył do ofiar pogańskich lub też jest mogiłą Utenesa. W okolicach U. staro: żytne grodziska i kurhany, w których znajdują ułamki zbroi i ozdób z czasów pogaństwa.