Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Статьи на букву R: Radoszkowicze - Rzeżyca rz.: оригинал

Статьи на букву R в справочнике Н. Роубы: от Radoszkowicze до Rzeżyca rz.; издание, с. 160-161 и далее. Польский текст издания.

Скан: разворот 82, с. 160-161

Radoszkowicze, nadetatowe miasto, niegdyś gród w województwie mińskiem, rządzący się prawami magdeburskiemi. Obecnie leży w powiecie wilejskim, gub. wileńskiej, o 5 mil od Mińska; przy starym trakcie, wiodącym do Wilna, przy połączeniu dwóch niewielkich rzeczułek Hujki i Wiazynki. Odległość od kolei żel. Lib.- Romeńs. wiorst 7. Radoszkowicze łączy ze stacją tegoż imienia szosa, zbudowana przed paru laty. Pierwsza wzmianka historyczna o Kadoszkowiczach sięga fundacji kościoła w 1467 r. przez Piotra Sieńkę Giedygałdowicza, kasztelana wileń. i żonę jego Bogumiłę. Kościół ten spłonął w 1734 r.; ale portrety fundatorów ocalały. Drugi, odbudowany na temże miejscu, padł ofiarą piorunu w pierwszej połowie zeszłego wieku. Część dokumentów i starych metryk spłonęła, ale portrety Giedygołdowiczów znów ocałały i figurują, jako zabytek przeszłości, we wzniesionej poraz trzeci, za staraniem miejscowego proboszcza, ks. Drawdzika, wspaniałej murowanej świątyni, konsekr. w 1859 r. Po rozbiorze kraju i zniesieniu starostwa, Radoszkowicze szybko upadać zaczęły. Utraciły olbrzy mi szmat ziemi, odjęto miastu liczne wsie, a choć pozostało mu jeszcze z nadań królowej Bony, około 2,000 dziesięcin ziemi, zwanej dotąd „Królewszczyzną” lecz z tego obszaru wskutek złego samorządu, miasto ma zaledwie obecnie paręset rb. dochodu. Gdy się handel urwał, mieszczaństwo poczęło pleśnieć, wpadając w coraz większą ciemnotę, a z niej do złych nałogów i występku. Stąd pomimo posiadanych gruntów i młynu, uposażenia, jakiego inne mieściny nie mają wcale, doszło, niemal do ubóstwa. W niekulturalnych rękach dochody miejskie wciąż maleją i rozpływają się w nicość.

Wobec tego, ludzie dobrej woli, ziemiaństwo okoliczne i inteligencja miejska, idąc za inicjatywą p. Ant. Kicińskiego, który wyszedłszy z łona mieszczan, zdołał wzbić się do wyżyn naukowych, zawiązało się przed paru laty, zalegalizowane przez władzę, „Stowarzyszenie obywateli okolic Radoszkowicz””, mające na celu szerzenie kultury wśród warstw ludowych i podniesienia poziomu moralnego i umysłowego, wśród mieszczaństwa radoszkowickiego. Prace Stowarzyszenia, acz wciąż krępowane przez władze, postępują i już zaczynają wydawać owoce. W 'myśl przeciwdziałania szerzonej kulturze, powstało w miasteczku kilka nowych szkół rosyjskich oraz 4-0 klasowa szkoła miejska, gdzie się wykłada dla katolików religja po polsku. Miasto posiada brukowane ulice, latarnie, straż ochotniczą, urząd pocztowy i telegraficzny. Na cmentarzu miejscowym, gdzie się znajduje wiele ładnych nagrobków, spoczywa ś. p. Aleksander Tyszyński, profesor b.

Szkoły Głównej w Warszawie, znany krytyk i literat. Radoszkowicze liczą około 5,000 ludmości, z których przeszło 3,000 żydów.

Raduń, m-ko, pow. lidzki, rz. Raduń, Lida 28 w., st. kol. Pol. Bastuny w. 21. Po raz pierwszy wspomina o R, akt dzielczy Władysł. Jagiełły i Skirgiełły r. 1387 st-wo niegrodowe, własność skarbu w. ks. J. w r. 1569 do liczby dóbr stołowych lit. zaliczone. Zaledwie r. 1838 ks. Maciejewski przenosi z Koleśnik po ks. ks. Karmelitach kościół drewniany, który wystawia o w. 1 od m-ka w folw. funduszowym Popiszkach, dawniej Pojodupiem zwanym, W m-ku synagoga, zarząd mieszczański, zarząd włościański, szkoła ludowa (r. 1861), poczta (r. 1905). Miasteczko biedne. Ma ziemi dzies. 1,160 i około 700 mieszkańców zatrudnionych prawie wyłącznie na roli. Handlu prawie żądnego.

Скан: разворот 83, с. 162-163

O pół mili od m-ka przy wsi Horodyszczu —dawniejsze okopy, podobno jedyna pamiątka z czasów chorąstwa Raduńskiego, przyłączonego do pow. lidzkiego T. 1568. Z parafji tutejszej pochodzi ród Adama Mickiewicza, protoplasta kwrego Krupos otrzymał od Witolda bojarstwo i ziemię w tej miejscowości po r. 1410.

Radziwilimonty, dobra w powiecie słuckim, gub. mińskiej, położone nad rz. Ceprą (dopływ Łani), z dawną rezydencją Radziwiłłowską. Pałac z pamiątkami, kaplica katolicka. Atynencja ordynacji Nieświeskiej ks. Radziwiłłów. O dobrach tych pisze Ewa Felińska. Tu, jak się zdaje, urodził się artysta muzyk rysownik, Artur Bartels.

Radziwiliszki, m-ko, położ. przy ujściu rz. Oposzny do Niemenka, w pow. poniewieskim, gub. kowień., o 78 w, od Poniewieża. Filjalny kościół pod wezw. N. M. P. murowany, do parafii w Birżach, zbór ewangelicki. Ludność m-ka wynosi około 220 mieszkańców, d

Rakiszki, miasto pow. jezioroskiego, gub. kow., 2,000 ludności, większość żydzi. . Przestrzeń 4 kw. wiorsty. 'Rakiski kościół jest najładniejszy nietylko w gub. kowieńskiej, lecz na całą Litwę. Kosztuje milion z górą rubli. Zbudował go hr. Tyzenhauz. W kościele wszędzie. robota artystyczna. Ambona-—wspaniała rzeźba, wartości do 50.000.

Organy rzadkość, cudne okna kolorowe, na których są herby Tóżne, a też.i obraży świętych. „Parafjan 9000. Filji 2: -Oknista b Łukszty. Jest litewskie towawzystwo oświaty „Saule”, które posiada bibljotekę, czytelnię księgarnię, oraz początkową szkółkę we wsi Nierszanach. Jest towarzystwo trzeźwości. Członków 2,000 z górą. Lud mniej więcej oświecony. Wiejska ludność —w szyscy litwini. W miasteczku szkoły poóczątkujące 4. Kantor pocztowy. Pristaw 4 stanu, naczelnik ziemski 2 stanu, śledczy 2 stanu, włość, 2 banki: żydowski i włościański. Kółko rolnicze. Skład maszyn kowieńskiego Rolniczego Towarzystwa. 3 wiorsty po szosie do stacji kolejowej Rakiszki. Wspaniały majątek administracja dóbr hr. Przezdzieckiego. Ochrona dla sierot. O 8 wiorst od Rakiszek, po drodze do _Oknisty, słynne śwoją zdrową wodą jezioro Wiżuńskie: (Wiżunka). W 10 wiorstach, na drodze do Ponedelina sypana od wojn krzyżowych góra Maszkienu, 100 sążni wysoka. Większość wsi przechodzi na kolonje.

Raków, m-ko i dobra nad rzeką Isłocz, lewym dopł. Berezyny M. w pow. i gub. mińskiej, przy trakcie handlowym z Mińska do Wołożyna, o 18 w. od st. kol. żel. Libawo Rom. Radoszkowicze i 15 mil od Mińska. Prastara osada i pełno tu szczątków życia przedhistorycznego. W ostatnich chwilach Rzplitej dzierżyli Raków Sanguszkowie. Niegdyś klasztor Dominikanów, od r. 1884 kościół parafjalny drewniany, Cerkiew, paraf. p. wezw. Przemienienia Pańskiego. Obecnie Raków jest własnością rodziny Zdziechowskich; Tu się urodził w r. 1860 znany i zasłużony filolog i publieysta, prof Marjan Zdziechowski. Ludność. m-ka wynosi obeenie około 3,500 osób płci obojej.

Raśna, m-ko i dobra nad rz. Pulwą, w pow, brzeskim, gub. grodzieńskiej, o 42 w. od Brześcia i 4 w. od Wysokiego litewskiego. Ludność około 440 osób płci obojej. Parafjal. cerkiew, kościół ewang. reformowany. Własność hr. Grabowskich.

Raśna, m-ko i dobra nad rzeką Wierzbówką w pów. czauskim guber. mohylowskiej. Cerkiew paraf. kościół ńlialny murowany; ludności około 1,000 głów.

Zarządy policyjny i gminny, szkoła Jnudowa; młyn wodny. Włąsność obecnie p. Spytkowa, niegdyś w czasach Rzplitej Pociejów.

Raudań, dobra na prawym brzegu Niemna, przy ujściu rz. Raudonki, o 58 w. od Kowna i o 8 w. poniżej Wielony, w pow. i gub. kowieńskiej. Wspaniały pałac zamek nad Niemnem, z prastarą basztą niegdyś zamku obronnego, nader niesmacznie odnowioną. Stary i piękny park schodzi aż ku brzegom Niemna.

Własność niegdyś Kryszpinów, Następnie Olendzkich, dziś zaś generałowej Kajsarowej.

Rawanicze, wielkie dobra z. rezydencją wzniesioną przez Ludwika Słotwińskiego, byłego marszałka gubernji mińskiej, człowieka światłego i rzadkiej za- -cności i dobroci. Kościół fljalny parafji Berezyna.

Raźna jez., pow. rzeczycki, gub. witebska. Pó Łubanie najwię- --ksze jezioro w Inflantach, przestrzeni 47 wiorst kwadratowych. Odznacza. się. obfitością ryb, szczególniej. sielawy.

Remigoła, miasteczko p. poniewiuskiego, 1,500 ludności, z tego połowa żydów, prawosławnych nie więcej niż 10 osób. Miasteczko dawniej skarbowe, obecnie należy do mieszczan: Kośeciół stary fundowany przez Tyszkiewiczów, w r. 1902 został rozebrany, a na miejsce jego został: wymurowany wspaniały gotycki. Jest szkółka gminna, zarząd gminny, poczta. Od najbliższej stacji kolejowej Poniewieża jest 24 wiorsty. Kiermasze są co środa, oprócz tego 29 września, 4 marca i 24 czer. -'są większe jarmarki, Ludność koło Remigoły jest czysto litewska, oprócz kilku dworów, należących do polaków.

Renów, dobra w pow. telszew., gub: kowieńskiej nad rz. Wardawą, dawniej zw. „Ławry”, byłą własność Jana Huszczy skarbnika smoleńskiego. Po 3 rozbiorze przeszła w. ręce barona Renne. dziś własność hr. > Mielżyńskiego.

Repsze, dobra w pow, telsz., gub. kow., nad rzeką Wardawą położone. Niegdyś własność Seweryna. Grossa, dowódcy oddziału powstańców w r. 63, dziś własność rodziny Pławskich:

Retów, m-ko położone. nad rz. Jurą w pow. rosieńskim, gub. kowieńskiej, o 84 w. od Rosień fo 6 mil od' Telsz. Ludności diczy około 1,500 osób płci obojej. Parafjalny kościół. 'murowany pod wezw. św. Mikołaja nader okazały w stylu romańskim, szkoła rolnicza niższa z fermą wzorową, szkółka 'ludo- > wa, przytułki dla sierot i połocżnie, szpitał, apteka. ” Pałac rezydencjonalny, stacja poczt.-telegraficzna, zarząd policyjny. Przed laty dobra, świetnie były zagospodarowane przez ks. Ireneusza Ogińskiego, dziś. stanowią własność spadkobiorców ks. Bohdana Ogińskiego. Za Rzplitej było tostare dziedzictwo Sapiehów.

Скан: разворот 84, с. 164-165

Rezentów, wieś i dobra w pow. rzeżyckim, gub. witebskiej, w ślicznem położeniu na wzgórzu, u stóp Którego przepływa rz. Malta. Przez dobrą przechodzi szosa oraz 0 ”/, w. kolej Warsz.- Petersburska. Dobra obszaru 3,086 dz. stanowią własność rodziny bar. Felkerzamp, niegdyś Sołtanów. Gospodarstwo rolne i przemysłowe postawione na wysokim stopniu udoskonalenia.

Rodnia, m-ko i dobra w pow.klimowickim, gub. mohylowskiej, 0 15 w. od Klimowicz; ludność wynosi około 500 głów. Paraf. cerkiew murowana, zarząd gminny, szkoła wiejska, młyn wodny. Dobra stanowią własność rodziny Osmołowskich.

Rogów (powiat wiłkomierski). Rogów jest sporem, czystem miasteczkiem, posiadającem kościół, cerkiew i wiele domów:murowanych, z których jeden mógłby śmiało stanąć w większem mieście. Niebrak sklepów porządnych, a pomiędzy niemi sklep Towarzystwa spożywczego, są: apteka, skład apteczny, zarząd gminny, kasa pożyczkowo-wkładowa, dwie szkoły ludowe i herbaciarnia, oraz hotel i niezbędne cztery piwiarnie, Rohaczew, miasto powiatowe, przy kolei Ryg.-Orłowskiej (odnoga Witebsk Złobin) położone na prawym brzegu Dniepru, przy szosie Moskiewsko Warszawskiej. Stacja staków parowych. Mieszkańców: 20,836 (podczas spisu ludności w r. 1897 posiadał zaledwie 8,163), a miano< wicie: 13,594 żydów, 5,970 prawosławnych, 1,199 katolików i 73 staroobrzędowców. Od'czasu wybudowania kolei (w 1902 r.) Roh. znacznie się podniósł. Posiada: Towarzystwo Rolnicze, Bank Wzajemnego Kredytu, Towarzystwo wzajemnej Asekuracji od ognia, Tow. pożyczkowooszczędnościowe. Ma szkołę realną (dzięki ofiarności pani Jołszynowej), z tegoż źródła teatr; dalej szkołę miejską i dwie Szkoły elementarne (dla chłopców i dziewcząt) minister. oświaty i jedna, cerkiewno parafjalna. Kościół katolicki i 2 cerkwie: prawosławne. W okolicy Rohaczewa dużo kurhanów, których zawartość wskazuje na pochodzenie z czasów przedchrześcijańskich. Kroniki wspominają o Roh. pod r. 1142, gdy w. ks. kijowski Wsiewołód oddał R. bratu Igorowi. W w. XIII stanowił już własność Litwy i należał do dzielniy Dowmonda syna Erdźwiłła. V powiecie kościołów katolickich 4: w Rohaczewie, Czeczer-. sku, Antuszach i Luszewie (filjalny), parafji prawosławnych 50. Sporo zaścianków szlachty („okolic”), szczególnie w parafji czeczerskiej i około Antusz. Szlachta mówi najbieglej po białorusku, w wielu miejscach zaczynano mówić po rosyjsku, od lat paru jednak chętniej używają mowy polskiej. Znaczna ilość większych posiadłości ziemskich w rękach polskich. Głównem zajęciem ludności jest rolnictwo. Sporo gorzelni, są krochmalnie. Dużo ogrodów owocowych. Handel zbożem, materjałami leśnemi, owocami i masłem.

Rohanowicze, tolwark pow. lepelskiego. gminy Smolańce, znajduje się tuż nad rzeką Ułłą w pobliżu miejsc, gdzie doń wpadają Łukomka i Olszanka, dwa główne jej dopływy. Tu zatrzymują się zwykle tratwy, oraz tak zwane łajby (to jest płaskodenne łodzie). Osada ogromnie dawna. Grunta urodzajne, dobre zalewne łąki, własność Wołodkowiczów.

Rohotna, dobrą i wieś w pow. słonimskim, gub. grodzieńskiej, o wiorst 80 od Słonima, 15 od Zdzięcioła. Niegdyś kościół parafjalny, po r. 1863 cerkiew. Własność przedtem Szukiewiczów, obecnie Wołłowiczów. Sliczne położenie, ruiny świątyni średniowiecznej. Od stacji „Nowogródek ” kol. Poleskich w. 12.

Romanów, m-ko nad rz. Waswą, lew. dopł. Morocza, w p. słuckim, gub. mińskiej, o 23 w. od Słucka; ludności liczy około 1200 osób. Dwie cerkwie, zarząd gminny, szkółka ludowa. Dobra należały do dóbr ks. Wittgensteina, do dom. Dochtorowicze, i zostały sprzedane pod przymusem.

Romanowo, m-ko i dobra w pow. horeckim. gub. mohylowskiej, nad rz. Mereją o 18 wiorst od Horek. Liczy mieszk. około 800.

Parafjalna cerkiew murowana, st. poczt., szpital, młyn, folusz i gorzelnia. Stacja pocztowa przy drodze ze Szkłowa do m-ka Lady i dalej do Krasnego. Dobra stanowią własność rodziny ks. Dondukowych Korsakowych.

Roś rz., w g. grodzieńskiej, Jewy dopływ Niemna, bierze początek w p. wołkowyskim z błota tegoż nazwiska, niedaleko źródeł Zelwy, między miasteczkami Porozowem a Nowym Dworem i uchodzi do Niemna pod wsią Koreniszki (w pow. wołkowyskim), o 8 w. poniżej ujścia Zelwy. Długa do 100 wiorst, szeroka do 8 sążni, spławna na wiosnę; obraca 12 młynów. Brzegi ma nieco wzniesione, dość suche, pokryte dobremi łąkami. Płynie z południowego wschodu na północny-zachód na Mścibów.

Rosienie, m-ko pow. w gub. kowieńskiej, polożone nad rz. Rossianką odległe jest o 84 w. od Kowna i 182 wiorsty od Wilna.

Rzeczka Rossianka, płynąca z południa na północ, w zwrocie ku zachodowi tworzy po obu brzegach dwa przeciwległe pagórki, na których jest zabudowane miasto, przedzielone korytem rzćczki na. dwie nierówne.części. Na wyższem wzgórzu znajduje się kościół parafjalny podominikański, murowany.pod wezw. Wniebowzięcia N. M. P., w r. 1421 przez w. ks. Aleksandra (jedna z dziewięciu najdawniejszych na Żmudzi świątyń, wzniesionych po zaprowadzeniu chrześcijaństwa). Na niższem zaś wzgórzu rozpościera się druga połowa miasta i ona to stanowi większą jego część. Obie połowy złączone są z sobą mostem, poniżej którego rzeczka tworzy rozległy staw. Rosienie są odwieczną siedzibą żmudzką. W dziejach pierwszą wzmiankę o KRosieniach spotykamy pod r. 1254. W XIV wieku miejsce to zaczęło być pustoszonem przez krzyżaków. W XVII wieku Rosienie były miejscem sądów tak ziemskich, jak grodzkich dla całego księstwa Źmujdzkiego. Obecnie miasto jest bardzo porządnie zabudawane, ma ulice proste, brukowane obszerny rynek targowy. Mieszkańców w roku 1907 posiadało 7,630. Instytucje społeczne są na stępujące: Rosieńskie 'T stwo Rolnicze, Ros. T-stwo hodowli koni, Ros. Tow. Wz. Kredytu, Stowarzysz. mleczarskie Biruta. Z zakładów naukowych było progimnazjum czteroklasowe męskie i pensja przywatna żeńska.

Скан: разворот 85, с. 166-167

Rososna, m-ko i dobra nad Dnieprem, przy ujściu do niego rz. Rososenki w pow. horeckim, g. mohylowskiej. Ludności około 650 osób płci obojej. Cerkiew drewniana, prom na Dnieprze, młyn wodny i folusz. Dobra stanowią własność ks. Lubomirskich.

Rotnica, m-ko nad rz. Rotniczanką w pow. trockim o 24 w. od Merecza i 108 w. od Trok, 38 w. od Grodna i 18 w. od Druskienik. Ludność wynosi około 500 „głów. Kościół filjąlny drewniany do parafji w Mereczu. Na ementarzu w Rotnicy spoczywają zwłoki Jana Czeczotta, zm. w 1846 r. w Druskienikach, znanego poety ludowego i filarety.

Rożana, m-ko i dobra nad rz.

Zelwianką, w pow. słonimskim, gub, grodzieńskiej, o 36 w. od Słonima i 119 w. od Grodna. Liczy mieszkańców przeszło 3 tys. Zarząd policyjny i gminny, urząd miejski, st. pocztowa, cerkiew par. (z b. klasztoru Bazyljanów), parafjalny kościół (po Dominikański) murowany; kilka fabryk sukna. Za miastem przed laty wznosił się na wzgórzu piękny pałac rezydencjonalny Sapiehów, obecnie zamieniony na fabr. sukna. Za czasu Sapiehów było tu wiele fabryk i zakładów różnorodnych.

Rożanka, dwór i m-ko. pow. lidzki, gub. wil. Lida w. 56, stac. kol. MNikoł. Rożanka. Dobra R. od najdawniejszych czasów stanowiły własność Paców. R. 1832 po hr. Lud-wiku Pacu skonfiskowane przez rząd. W r. 1840 z tych dóbr utworzono Roż. skarbówe „obszczestwo”, włościanie którego, roku 1847 przeprowadzeni na czynsz. Dwór Rożanka przeszedł w prywatne OAAo Anie i dziś stanowi własość bar. Graewenitz, Pacowie oprócz R. w lidzk. posiadali Myto i Żyżmę z przynależnościami, razem w r. 1826 dym. 214, dusz 1729. Żyli nielada jako, bo w r. 1794 grenadjerowie i furmani ks. Cycjanowa, zrabowawszy R. wyprowadzili złąd Źrzebców i kobył 35 nie mniej jak 100 czerw. zł. wartujących każde i wywieźli 4693. zł. czerwonych i do 10 pudów srebra. Kościół parafjalny założony r. 1516 przez Mikołaja Jurjewicza Paca, odnawiany r. 1596 przez Aleks. Tyszkiewiczowę, 1617 przez Sapiehę i ostatecznie r. 1764 wymurowany przez Paców, już 1599 posiadał fundusz wł. 5⅔ sioło, Worynty i 96 prętów ogrodu w m-ku R. W Rożance obecnie zarząd mieszczański, gmina, szkoła ludowa (z roku 1864) niedawno dotąd z Rakowicz przeprzeniesiona. Mieszkańców w r. 1868—594, obecnie 504. Kilka sklepików.

Różanystok, były klasztor O. O Dominików z cudownym obrazem N. P. Marji Różanostockiej, cudami wielkiemi niegdyś słynącym na równi z Ostrobramskim "w powiecie sokolskim, grodzieńskiej gub. Obecnie przerobiony na Krasnystok i na klasztor prawosławny żeński. Niegdyś przed kilku setkami lat były tu posiadłości hr. Tyszkiewicza, k tóry fundował klasztor O. O. Domlnikanów, sprowadziwszy doń cudowny obraz Matki Boskiej. W roku 1866 skasowano klasztor, kościół zamknięto, parafję zapisano do „Dąbrowy, obrazy przeniesiono tamże. Różanystok stał się Krasnymstokiem, a kościół cerkwią prawosławną. Obraz cudowny i teraz wisi w cerkwi. Obecnie bardzo bogaty monaster. Szkoła 4 klasowa dla dziewcząt, szpital dla chorych. Druga cerkiew zbudowana. Kilka hotelów. Do kolei st. plat: forma Krasnoiocka Zaniemeńskiej kolei 2 wiorsty.

Rubieżewicze, m-ko i dobra w pow. i gub. mińskiej pomiędzy rz. Sułą i Pierekałką położone, o 58 w. od Mińska i 18 w. od st. Niehorełe dr. ż. Brzesko-Moskiew. Po różnych kolejąch dobra dostały się w ręce ks. Witrgenstejna i uległy losowi innych dóbr jego w r. 1892.

Rudnia, m-ko i dobra nad rzeką Berezyną, w pow. orszańskim, gub. mohylowskiej, 0-70 w. od Orszy, przy szosie witebsko-smojeńskiejj, o 2'/; w. od st. kol. żel. Witebsk Smoleńsk, t. n. Mieszkańców przeszło 1'/. tysiąca. Dwie cerkie, mur. i drew. Paraf. kościół katol. skasowany w r. 1866; nieco zakładów przemysłowych drobniejszych. Zarząd gminny, szkółka ludowa, sąd pokoju i sędzia śledczy. Dobra obecnie należą do rodziny Szebeków.

Rudniki, m-ko rządowe nad rzeką Mereczanką, w pow. trockim, -gub. wileńskiej, 5 w. od Wilna i 22 w. od Trok. Ludności przeszło 300 osób płci obojei. Parafjalny kościół pod wezw, św.

Trójcy, murowany. Za Jagiellonów był tu dworzec myśliwski dla połowań w słynnej swojego czasy puszezy Rudnickiej. Przez Rudniki w przeszłości „przechodził główny trakt. łączący Wilno z Krakowem. Nazwa miejscowości, jak się zdaje pochodzi od znacznej ilości rudy żelaznej. na łąkach i w lasach, W w. XV był iu piec do wytapiania rudy Żelaznej. Jako starostwo niegrodowe dobra ostatnio pozostawały w rękn Brzostowskich.

Rudomino, m-ko nad rz. Rudominką w pow. i gub. wileńskiej, o 17 w. od Wilna przy trakcie poczt. oszmiańskim. Ludność m-ka około 230 osób płci obojej. Cerkiew parafjalna, zarząd gmiony, szkółka. Paraf. kościół, fundowany w 1592 roku przez Grz. Massalskiego, skasowany w FT. 1865.

Rukojnie, m-ko rządowe w pow. gub. wileńskiej, o 18 w. od Wilna; około 450 mieszkańców.

Parafjalna cerkiew murowana, zarząd gminny, szkoła elementarna, niegdyś stac. pocztowa. Kościół parafjalny skasowany po ostatniem powstaniu. M-ko należało do kapitały wileńskiej. Ud m-ka do Borejkowszczyzny 8 i pół wiorsty.

Rumszyszki, m-ko rządowe, przy ujściu rz. Proweny do Niemna, w pow. i gub. kowieńskiej, o 21 w. od Kowna. Ludność m-ka wynosi 1,100 osób. Parafialny kościół drewn. pod wózw. św.

Скан: разворот 86, с. 168-169

Michała Archanioła, na cmentarzu kaplica św. Anny. Zarząd gminy, st. obserwacyjna i przystań na Niemnie, szkoła elementaraa. Za Rzplitej starostwo niegrodowe. Poniżej Rumszyszek jest w Niemnie rapa (rafa) zw. Biczeniata, złożona z głazów podwodnych na przestrzeni kilkuset kroków; tylko na środku rzeki jest wolna droga, którą przechodzą statki. Zaś o pół mili za Rumszyszkami jest największa rapa na Niemnie t. zw. Most djabelski u. Bicze. Kilkakrotnie już probowano usunąć tw rapy, lecz to się nie udaje.

Rusinowicze, piękne dobra i wieś w powiecie mińskim, o wiorst 18 od Mińska Litewskiego, -o wiorst 12 od stacji Tanipol Moskiewsko Brzeskiej dr. żel. nad rzeką Ptyczem, parafja A nnopolska, dawne dziedzictwo starej rodziny Uniechowskich herbu Ostoja. We dworze dużo pamiątek rodzinnych i krajowych, ciekawe okazy broni siecznej i palnej, tudzież zbroi i wogóle zebranych starannie i uporządkowanych przez obecnego dziedzica pana Janusza Uniechowskiego ożenionego z Zofją z Jelskich. "Tu na cmentarzn familijnym w parku spoczął w roku 1904 Michał Jelski, właściciel niezbyt odległych Dudzicz.

Russakowicze, wieś i dobra nad Ptyczem, pow. ihumeński, gub. mińskiej, poczta i stacja Libawo-Romeńskiej drogi żel. Rudzieńsk. Niegdyś Jaksów Bykowskich, teraz Weyssenhoffów Henryk Weyssenhoff obecny właściciel, znany malarz rodzajowy, wa piękne zbiory z dziedziny sztuki i pamiątek krajowych.

Ruszona jez., wieś i dobra w pow. dyneburskim, gub. witebskiej. Dobra obszaru 2661 dz. stanowią stare dziedzietwo Zołędziów; dziś, po wygaśnięciu linji męskiej należą do starszej córki, Marji z Żołędziów Dymszyny. Parafjalny kościół św. Michała Archanioła, przed laty był kościołem klasztornym Dominikanów. O 4 w. od wsi jest st. dr. żel. Warsz.-Pet. „Ruszona”. Ogród dworski- schodzi niemal ku płaskim brzegom jeziora t. n. Jezioro to ma długości 8 w. i szerok. 4 w.. zajmuje przestrzeń 16 w. kwadr., ma dziesięć pięknych wysepek pośrodku i wogóle odznacza się malowniczością widoków oraz przejrzystością swych wód. Nad brzegiem jeziora są jeszcze dwie piękne rezydencje ze staremi parkami: Hierontmowo Oskierków i Kamieniec Reuttów. Jezioro daje rz. Ruszonicę, która łączy je z jez. Zołwa po krótkim, 2'/, w. biegu.

Rybiniszki, pow. rzeczycki, gub, Witebska, miasteczko mające około 1,200 mieszkańców. Kościół pod wezwaniem App. Piotra i Pawła założony w 1781 r. przez Weysenhoftów. Należy do Kierbedziów; w majątku piękny pałacyk zamieszkany przez kołonję malarzy, którzy odbywają studja.

Rzeczki, m-ko rządowe nad dwoma strugami, w pow. wilejskim, gub. wileńskiej, o. w. 16 od „Wilejki i 146 w. od Wilna przy b. dr. poczt. z Dołhinowa do Wilejki. Cerkiew drewn. św.

Ducha, młyn wodny. Ludności około 270 osób. Ma to być według Korejwy ważny punki strategiczny.

Rzeczyca,.m. powiatowe gubernji mińskiej, (białoruskie Reczyca) starożytuy gród w ziemi Drewlanów w XII wieku, należący dą W. ks. Kijowskiego, od XIII-go wieku przyłączony do Litwy, następnie m-to powiatowe gub, mińskiej. Położona jest na prawym brzegu Dniepru w pobliżu ujścia rz, Wiedrec albo Wiedryk, przy kolei Briansk - Brześć, w odległości 178 wiorst od Mińska. Kościół po-dominikański pod wezwaniem św. Trójcy spalił się w r. 1762, poczem wzniesiono nowy, murowany. Ludność w roku 1907 wyaosiła 11,423 osoby. Pensja 4-klasowa żeńska oraz kilka szkół miejskich i elementarnych stanowią cały zasób szkół miejscowych,

Rzeżyca, m. pow. w guberni Witebskiej, leży nad rzeką Rzeżycą. przy kolei Warszawsko- Petersburskiej, w odległości 324 wiorst od Witebska i 80 w, od Dyneburga: W środku t. zw. Starego Miasta stoją dotąd ruiny zamczyska, wzniesionego w. r.

1285 przez wójta krzyżackiego Wilhelma de Schauerburg. W r. 1559 zamek z okolicą odstąpiony został przez inflanckich rycerzy Rzeczypospolitej, i w roku 1561 utworzono z tych ziem starostwo pograniczne. W roku 1772 starostwo rzeżyckie, pod nazwą traktu rzeżyckiego, dostało się pod panowanie Rosji, a przy utworzeniu gubernjii witebskiej w r. 1802; m-ko Rzeżyca podniesione zostało do godności miasta powiatowego wspomnianej gubernji. Katolicy posiądają tu obszerny kościół drewniany, pod wezw. Serca Jezusowego, założony w r. 1685 przez Franciszka Bielińskiego, starostę malborskiego.

Z instytucji społecznych należy zanotować Rz. - Kat. T-stwo Dobrocz., Bank miejski, prywainą 4-klasową szkołę handlową i straż ochotniczą.

Rzeżyca rz., pow. rzeżycki. Największa rzeka w powiecie. Bierze początek z jeziora Raźno i wpada do jeziora Łubana. Na przestrzeni 100 z górą wiorst, spławiają po niej belki przez Łuban do Dźwiny.