Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Предисловие к первому изданию: оригинал

Предисловие к первому изданию. Польский текст издания 1921 года.

Przedmowa do pierwszego wydania

Naukową pracę nad prawem Litwy rozpoczął w r. 1800 Tadeusz Czacki, a za nim poszedł długi szereg polskich badaczy, wśród których spotykamy nazwiska takie, jak Lindego, Daniłowicza, Jaroszewicza, że nie wspomnę innych, mniej wybitnych. Prace tych uczonych z pierwszej połowy XIX stulecia tyczyły się głównie wielkich - kodyfikacyj litewskiego prawa z XVI wieku, określonych nazwą statutów litewskich. W drugiej połowie XIX wieku — po pewnym zastoju — podjęli badania nad litewskiem prawem, głównie z zakresu ustroju, ogarniając i ziemie ruskie, do Litwy należące, Jabłonowski, Wolff, Lewicki, Prochaska, Czermak i inni; w XX stuleciu rozkwitają te badania na nowo, gdy przybyły nowe, młode siły: Jakubowski, Baranowski, Kamieniecki i t. d.

W tej epoce, gdy polska nauka mniejszą na kwestje z zakresu litewskiego prawa zwracała uwagę, rozpoczęła swoje badania nad tym przedmiotem historjografja rosyjska, bliższa materjałów archiwalnych, w lepszych od polskiej pracująca warunkach. Obok wydawnictw, podejmowanych przeważnie bez szerszego planu, ale licznych, dała ona zwłaszcza w ostatnich kilku dziesiątkach lat szereg prac konstrukcyjnych, obszernych i gruntownych, obejmujących prawie że wszystkie dziedziny z zakresu litewskiego prawa, zwłaszcza ustroju. Do starszej generacji uczonych rosyjskich, pracujących nad historją ustroju i prawa Wielkiego Księstwa litewskiego, należą: Bierszadskij, Leontowicz, Władimirskij- Budanow; po nich przyszli młodsi : Liubawskij, Downar-Zapolskij, Łappo i wielu innych, mniej wybitnych, czy też dopiero badania rozpoczynających.

Rzecz jasna, iż do ostatnich lat nie mogło być mowy o syntezie, gdzie wiele najważniejszych kwestji nie miało opracowań; obecnie taka synteza stała się możliwą, a nawet konieczną, by stwierdzić stan badań dotychczasowych i wskazać równocześnie, jakie działy wymagają przedewszystkiem opracowania, jakie uzupełnienia. Taką syntezę dał w nauce rosyjskiej niedawno Łjubawskij (Очеркъ исторіи литовско-русскаго государства 1910). Praca ta nie jest właściwą historją ustroju; częściowo przekracza ona ramy historji ustroju, to znowu inne kwestje pomija. Nie może też wystarczyć polskiej nauce; i w niej bowiem brak -— który autor zresztą sam wyraźnie podkreśla — dostatecznego uwzględnienia wpływów polskich na Litwie i określenia stosunku litewskiego do polskiego prawa.

Przy opracowaniu tego tomu drugiego Historji ustroju Polski postawiłem sobie za zadanie przedstawić w zwięzłych ramach rozwój instytucji ustrojowych Litwy tak, jak one się rysują w oświetleniu historji prawa zachodniej Europy, z szczególnem uwzględnieniem rozwoju swoistego instytucji litewskich i wpływu na prawo litewskie instytucji zachodnioeuropejskich, przez Polskę do Litwy sie przedzierających. Nie jest więc moja praca wyłącznie streszczeniem dotychczasowych studjów; nawet gdzie korzystałem z prac poprzedników, zwłaszcza z literatury rosyjskiej, przeprowadzałem rewizję poglądów z tego właśnie punktu widzenia,

Autor.

Kraków, w czerwcu 1913 r.

Сканы: разворот 2 и далее.