История Короны Польской, т. II. Разворот 173, с. 340-341
Хроника Бернарда Ваповского о Польше и Литве от Мельнского мира 1422 года до Варны 1444 года: смерть Витовта и война за его наследство, Свидригайло и Сигизмунд Кейстутович, смерть Ягайло, Владислав III на польском и венгерском престолах. Польский перевод Миколая Малиновского, Вильно, 1847.
С. 340-341
Оригинал (по-польски)
zowiecki wśród tych zaburzeń litewskich nie próżnował; zebrawszy bowiem wojsko, zamek Miclnik, Biclsk i ziemię drohicką podbił, właśnie tę część kra- ' ju, którą Władysław Jagiełło król polski, nicgdyś
Примечания
213 (продолжение примечания со с. 338-339) troskliwością zachowali, że z równie przezornego jak pożytecznego ich kierunku, nie małe, owszem największe korzyści na wiarę chrześcijańską spłynęły; że lubo, jak to zmienność czasu za sobą niesie, jużto wielorakiémi prześladowaniami, już wznieceniem niezgód rzeczpospolita ucierpiała od cierniów przeciwności i burzą niestatecznéj doli rozmaicie była miotaną; wszakże zgodność inysłów nie straciła swojego wpływu, a wskrzeszona nanowo jedność woli, dozwoliła nie tylko rozwinąć to wszystko, co dobro pospolite wzmagać, co je dokładniéj opatrzyć i urządzić zdoła, ale nawet to, co uznano zą nasienie wspólnych klęsk i niezgód, z najtroskliwszem staraniem, rydlem przezorności wykorzenić i wytępić. 'Tymie trybem 1 my, który w obecnych czasach bieg życia prowadzimy, poczytaliśmy być obowiązkiem naszym, dołożyć wszelkiego usiłowania, aby dobro niniejszego królestwa i nasze własne, stosownie do istoty obecnych okoliczności i czasów, równie przezornie, jak zbawiennie obmyślić i ku lepszemu za błogosławieństwem Bozkiém skie: rować. Jakoż po zmarłym i niedawno zgasłym, niegdy najjaśniejszym sławnéj pamięci książęciu a panu Albercie rzymskim i tego królestwa węgierskiego bezpośrednim królu, gdy na odbytym w mieście budzyńskiém walnym sejmie, uznoliśmy, że to królestwo trapione najazdami mnogich nieprzyjaciół, a szczególniéj pogan, nie może obejść się bez zdolnego i dzielnego rządzecy, wyprawiwszy za wspólną zgodą, tudzież za przyzwoleniem najjaśniejszcj księżny a pam Elżbicty królowej węgierskiéj, wdowy niegdy króla Alberta, jak to jej listy dowodnie poświadczają, i w imieniu nas wszystkich, do najjaśniejszego książęcia a pana króla polskiego uroczystych pełnomocników i posłów naszych, na króla opiekuna i rządzcę tegoż królestwa, wspólną wolą wybranego, naprzód na cześć Boga i wzrost wiary św. katolickiéj, następnie na nasz pożytek, wezwaliśmy i usilnóimni naleganiami skłoniliśmy do przyjęcia téj korony. Gdy atoli w tymże czasie, rzeczona królowa a pani Elżbicta, idąc za radą ludzi niespokojnych, czyli właściwiéj mówiąc krajowi naszemu oba cych, pragnących raczej otworzyć, niż zamknąć drogę do wojny domowej, zmieniwszy raz oświadczone postanowienie, a Chcąc i pragnąc nas, i to królestwo nasze poddać rządowi niemowlęcia, wspomnianego króła Alberta pógrobowego syna, to jest już po jego zgonie na świat wydanego, niezdolnego zaradzić ani naszym ani królestwa tego potrzebom, niemniej z największóm natężeniem usiłnjąc zniweczyć pożyteczną sprawę wspomnianego wyboru i koronacji, uniosłszy tajemnie z Wyszebradu tę koronę, którą dotąd królowie węgierscy koronować się zwykli, niedawno wymienione, zaledwie trzymiesięczne niemowlę, wbrew powszechnój woli naszéj, których dobrowolny udział w tym obrzędzie był niezbędny, wbrew zachowanemu dotąd w podobnych zdarzeniach zwyczajowi, bez użycia świętych sprzętów, których w posiadaniu swojćem nie miała, jako to: miecza, berła i krzyża legacji apostolskiej św. Stefana pierwszego króla, działając więcej ku zgubie niż ku pożytkowi naszemn, tąż pochwyconą koroną postanowiła i kazała je ukoronować, jeśli tak mówić bez zbrodm wolno, i niestety! natychmiast tęż koronę ukrywszy w miejscu dotąd niewiadoniém, ku najdotkliwszéj powszechnej krzywdzie przesłała ją i uwiozła. A przeto my z naszéj strony, w liczbie tak ogromnéj, jakiej pamięć koronacji przeszłych królów nigdy nie widziała, zgromadzeni, po dojrzałych wielodziennych naradach, gdy uwiezion a wspomnionym wyżéj sposobem korona, jakby to pożądanóm było, tak łatwo odzyskaną być nie mogła; pragnąc i żądając potrzebom naszym i tego królestwa, którego granice zuchwali nieprzyjaciele, a szczególniéj poganie, oraz inni, najazdami swojemi ciągle szarpią, najskuteczniéj i wcześnie zapobiedz, zważając nadewszystko, że koronacja królów od woli narodów zawisła, że znaczenie i moc korony od jego potwierdzenia zależy, upatrując niemniej, iż to królestwo bez rychłej opieki zdolnego króla obejść się nie może, tegoż najjaśniejszego pana Włady- (продолжение на с. 342-343)
Перевод на русский
Зовецкий не бездействовал во время этих литовских волнений; за то, что собрал войско, замок Мицник, Он завоевал Бицльск и Дрогицкую землю, именно ту часть страны, которой никогда не был Владислав Ягайло, польский король.
Примечания
213 (продолжение примечания со с. 338-339) они очень заботились о том, чтобы от их благоразумного и полезного руководства христианской вере приносилась не малая, а величайшая польза; что, хотя, как приносят перемены времена, республика страдала от терний невзгод и была по-разному брошена штормом нестабильной судьбы; Однако гармония идей не утратила своего влияния, и вновь возрожденное единство воли позволило не только развить все, что усиливает общее благо, точнее организовать его, но и с величайшей тщательностью и лопатой предусмотрительности искоренить и истребить все, что считалось семенем общих поражений и раздоров. «Таким образом, мы, руководящие ходом жизни ныне, сочли своим долгом приложить все усилия к благу царства сего и своего, сообразно существу нынешних обстоятельств и времени, и разумно и спасительно, и к лучшему, с Божьим благословением. После покойного и недавно угасшего, некогда светлейшего князя знаменитой памяти, господина Альберта Римского и непосредственного короля Венгерского королевства, когда на общем собрании, проходившем в городе Будзынь, мы решили, что это королевство, обеспокоенное нашествиями многочисленных врагов, и особенно язычников, не может обойтись без способных и храбрых правителей, пославших по общему согласию или с согласия Светлейшей княжны Елизаветы, королевы Венгрии, вдовы бывшего короля Альберта, о чем ясно свидетельствуют ее письма, и во имя всех нас, Светлейшему Князю и Владыке Королю Польскому, нашим торжественным представителям и посланникам, быть королем-хранителем и правителем этого королевства, избранного общей волей, вперед для чести Божией и роста веры св. Но в то время упомянутые королева и леди Елизавета, следуя совету беспокойные люди, или точнее, чужеземцы нашей стране, желающие скорее открыть, чем закрыть путь к гражданской войне, изменившие свое однажды объявленное решение и желающие и желающие подчинить нас и это королевство власти младенца, посмертного сына упомянутого выше короля Альберта, т. Вышеградская корона, которой венгерские короли до сих пор имели обыкновение короновать себя, недавно упомянутую младенцу, всего лишь трехмесячного возраста, против нашей общей воли, добровольное участие которой в этом обряде было необходимо, вопреки обычаю, сохранившемуся до сих пор в подобных мероприятиях, без использования священной утвари, которой не имела в своем распоряжении, как и: меча, скипетра и креста апостольской миссии св. Стефана Первого король, действуя больше к нашей погибели, чем к нашей выгоде, решил захватить ту же корону и приказал их короновать, если можно так говорить без преступлений и к несчастью! Она немедленно спрятала корону в ранее неизвестном месте и, к величайшему общественному вреду, отослала ее и забрала. И потому мы, со своей стороны, в таком огромном количестве, какого еще не видала память о коронациях прошлых королей, собрались после многих дней зрелых раздумий, когда, будучи заточенными вышеназванным способом, корону, как хотелось, уже нельзя было так легко вернуть себе; желая и требуя наших нужд и этого королевства, границы которого постоянно рвут своими нашествиями дерзкие враги, особенно язычники и другие, предотвратить это самым действенным и ранним образом, имея в виду прежде всего, что коронация королей зависит от воли народов, а значение и могущество короны зависит от ее утверждения, видя, тем не менее, что это королевство может обойтись без быстрого покровительства способного короля, не может, этот благороднейший пан, Владислав- (продолжение на с. 342-343)