Tymoleon

Sam opowiadał, że w pierwszej swojej młodości między wszystkimi sławnymi ludźmi najbardziej sobie upodobał Tymoleona, dlatego, że „odzyskaną narodowi wolność zwrócić mógł, nic z niej nad nią sobie nie biorąc" 1.

Zapewne podczas tłomaczeń z Korneliusza Neposa i ćwiczeń piśmiennych podług Plutarcha stanął przed wyobraźnią Tadeusza ów koryntyanin, który najprzód ojczyste swe miasto wyzwolił z pod tyranii ambitnego brata Tymofanesa; potem zwyciężył tyranów syrakuzańskich i udarował Syrakuzy wolnością. Pozwolił zburzyć zamek, żeby na miejscu tego gniazda tyranów wystawić gmachy do obrad republikańskich i zgromadzeń ludu; zawezwał kolonistów, rozdawał przybyszom grunty i ustalił porządek przez mądre prawodawstwo. W końcu ubezpieczył wolność i niepodległość wszystkich miast greckich w Sycylii, zwyciężywszy 70-tysięczne wojsko kartagińskie na czele garstki 5-tysięcznej.

Wybór takiego bohatera odsłania nam najgłębszą treść duszy i główną sprężynę całej machiny umysłowej przyszłego bojownika wolności. Żadne inne wpływy szkoły jezuickiej nie pozostawiły śladu; system pedagogiczny Akwawiwy nie zdołał ujarzmić niezwykle samodzielnego umysłu Tadeusza.

Авторские примечания

1. Świadectwo o upodobaniu Kościuszki do Tymoleona.