Хроника Великого княжества Литовского и Жмудского. Скан 16, с. 18-19
Ольшевский список «Хроники Великого княжества Литовского и Жмудского» в первом научном издании Станислава Пташицкого (Вильно, 1907): римлянин Палемон и легендарные князья, Гедимин, Ольгерд и Кейстут, Витовт и усобицы после него, краткая хроничка до 1535 года, примечания с разночтениями русских списков и приложения.
С. 18-19
Оригинал
Iewnucis miedzi iemi bil w bolszim xiąstwie na Vilnie..i nie polubil się xiędzy Olgirdu Iewnuci i zmovili miedzi sobą bracia iakobi go ssadzić z Vilna. i iednemubi miedzi iemi siesdz na Vilnie i zmoviwssi się miedzi sobą vczinily rok ktorego dnia iechać na Vilno i zasiesdz zamek pot bratem swim xiądzem vielkim Ięwnuciem. iakosz185 186 vielki xiądz Olgird z Vitebska richlo przispieszil i xiądz Kiestuciey wiechal w zamek i xiądz vielki Jawnuci s strachy vibieżal z zamku z Vilna i yciekł miedzi gori i tam poziębli mu nogi i vchphaciwssi go prziviedli do brata i posadzili za strożą. tedi xiądz vielki Kiestucicy. rzekl bratu swemu vielkiemv xiędzu Olgirdu. tobie godzi się bić bracie xiędzem vielkim na Vilnie ty miedzi nami starszi brat s tóbą zaiedno żivą i chczą cią osadzić na vielkim xiąstwie na Vilnie. a Iewnuciv. dal Zeslaw a zmovą miedzi sobą vczinili. xiądz vielki Kiestuci a xiądz vielki Olgird. żebi wszitei bracia poslussny bili vielkiego xiędza Olgirda. a czi czo dostaną sobie zamkow abo wlosci to na poli dzielić a bić iem do smierci w vielkiey milosci i przisiągą sobie na tim dali nie mislić zlego miedzi niemi nikomo ni na kogo iakosz bili w tey spraviedivosci asz do żivota swego. v vielkiego xiędza Olgirda sinow bilo dwanascie a vy xiędza Kiestucia siedm ise sinow bilo a miedzi sobą lvbili sinow swich. xiądz vielki Olgird. xiędza vielkiego Iagaila a xiądz vielki Kiestuci xiędza vielkiego Vitolta. i zmovili miedzi sobą po nassim żiyocie ci będą na vielkim xiąsthwie Litewskim panovać. a xiądz vielki Vitolt takiesz w vielkiei milosci bili z Iagailem 187 miedzi sobą potim xiądz vielki Olgird vmrze 188 a xiądz vielki Kiestuci nie chczącz slubu brata swego przestąpić xiędza vielkiego OJgirda posadzil bratanicza swego na Vilnie xiądzem vielkim Litewskim Iagaila Olgirdovicza. niektori tesz bil przet tim v xiędza vielkiego Olgirda parobek nievolni chlop zvali go Voydilem pirvyey bil piekarzem v vielkiego xiędza Olgirda. potim dal sobie posciel slać i vodą sobie nosić 189 potym podobal się iemv i dal mv Lidą dzierżeć i wviodl go w dobre dni. a potim po żivocie xiędza vielkiego Olgirda. xiądz vielki Iagailo powiodl Voydila barzo visoko i da ząn siostrą swoyą kniążną Maryą ktora bila za xiędzem Dauidem vielkim 190 Lagailo xiędzy yielkiemv Kiestuciv stryv swemv ve wszitkim vielką zalosć vczinil isz bratanką jego a swą siostrą za parobka 191 dal. i bil ten Voydilo w vielkiey 192 v xiędza vielkiego Iagaila. i pocznie ten Voydilo z Niemeci seymi 193 i listi się zapisovać i stać przeciw vielkiego xiędza Kiestucia. niektori tesz Ifflantski kontor bil ktorego zvali Augustinem ten kontor xiędzu vielkiemu Kiestuciv poviedzial moviąć. ti tego nie
viesz isz vielki xiądz Tagailo posila k nąm czasto (sic!) Voidila i iusz się zapisał z nami jako ma zbavić ciebie z zamkow, iiemubi się dostalo z iego zona 194 i siostra lego 195 xiędza vielkiego Tagaila. i xiądz vielki Kiestuci wiedzial isz xiądz vielki Vitolt dobrze s nim Żivie s xiądzem vielkim Iagailem. i pocznie Kiestuci żalovać się sinu swemu Vitoltu. rzekącz ti s nim dobrze miąszkasz. a Tagailo iusz się zapisal z Niemci na nasz. i xiadz (sic!) vielki Vitolt rzecze oyczy swemv vielkie. xię: Kiestuciv. vierz temu oycze Że tego miedzi nami niemasz. bo Iagailo żivie se mna 196 dobrze. potim vielki xiądz Tagailo Poloczk bratu swemu Skirgailvy dal i Poloczanie przyącz go nie chcieli. i począli xiądz vielki lagailo slać voysko Litewskie 197 z bratem swim Skirgailem ku Poloczku i ostąpil zamek Poloczk. i Niemiećki mistrz posle na pomocz ku Poloczku dostavać zamku a xiądz vielki Kiestuci pocznie zasię zalovać 8 placzem sinu swemy xię: viel: Vitoltu. ną Tagaila rzekąć siostra twoyą 198 dal za parobka Voydilo czo z Niemci zapisal nasz voievać. a to mnie. z Niemieć poviedąno. a drugie s kim mi voiuiem. z Niemcii oniim Poloczka dostavayą. a mnie iaviono isz im stać na nasz z Niemci a xiądz vielki Vitolt xię: Kiestuciv rzecze ieszcze ia temu nie dovierząm.
23. O199 vielkim xiędzu Kiestucyv io vielkim xiedzvVitolcie i o vielkiey zdradze a przisiadzie xiędza Iagalovey ktora przestapyl.
Potim xiądz vielki Vitolt iechal ku Drogiczynu. i xiądz vielki Kiestuciey sebrawssi-się że wszilkiemi silami i z dworem swim w sbrojach i wiedzie w zamek Vilno. i poyma xiędza vielkiego Iagaila z bracią i z matką iego. i thi listi naidzie v niego że się z Niemci zapisali. i poslie. honcza do sina swego do xiędza vielkiego Vitolta. ku Drogiczinu poviedaiąć isz się to tak stalo. i ten honieć nalasl xiędza Vitolta w Grodnie. i xiądz Vitolt vsliszawssi to. za ieden dzien przebieżal do Vilna z Grodna do oycza swego Kiestucia i rzekl Kiestuci sinu swemu Vitoltu. ty mnie nie poviedal o tich listach isz się z Niemci zapisal na nas xiądz vielki Iagailo iedno w tim nas Bog ostrzegl. a xiądzy Iagailv nie vczinilem micz. skarbu nie ruszil ani stada. sąm Iagajlo v mnie w iastwie chodzi za malą strożą. a oyczizną iego Vitepsk i Krevo i wszitki miastha ktore ociecz ich dzierżal to wszitko iemv oddavąm ani w czo się iego nie wstapuią (sic!) a tom vczinil dla swey glovy ostrzegającz siebie. a
Перевод на русский
Евнутий был среди них на большом княжении в Вильнюсе. Ольгерду не полюбился Евнутий, и братья договорились свести его с Вильнюса, чтобы один из них сел там. Назначили день, когда идти на Вильнюс и занять замок под своим братом, великим князем Евнутием. Когда185 великий князь Ольгерд поспешил из Витебска, Кейстут въехал в замок. Евнутий в страхе выбежал из Виленского замка, убежал в горы и отморозил там ноги. Его схватили, привели к брату и посадили под стражу. Тогда великий князь Кейстут сказал Ольгерду: «Тебе, брат, подобает быть великим князем в Вильнюсе; ты среди нас старший. Я живу с тобою заодно и хочу посадить тебя на великом княжении в Вильнюсе». Евнутию дали Заславль (Zeslaw). Кейстут и Ольгерд договорились, чтобы все братья были послушны Ольгерду, а сами делили пополам добытые замки и волости, до смерти жили в великой любви, не замышляя друг против друга зла, и дали в том друг другу присягу. Так они и соблюдали её до конца жизни. У великого князя Ольгерда было двенадцать сыновей, а у Кейстута — семь186. Из своих сыновей Ольгерд любил Ягайло, а Кейстут — Витовта. Договорились они: после их смерти те будут править на великом княжении Литовском. Витовт и Ягайло также жили в великой любви187. Затем великий князь Ольгерд умер188, и Кейстут, не желая нарушить обещание брату, посадил племянника Ягайло Ольгердовича в Вильнюсе великим князем литовским. Прежде был у Ольгерда невольный слуга, холоп по имени Войдыла: сначала пекарь, затем ему поручили стлать постель и носить воду189. Потом он понравился князю, получил в держание Лиду (Lida), и князь возвысил его. После смерти Ольгерда великий князь Ягайло возвысил Войдылу ещё более и выдал за него свою сестру, княжну Марию, бывшую за великим князем Давидом190. Ягайло весьма огорчил своего дядю Кейстута тем, что его племянницу, собственную сестру, отдал за холопа191. Войдыла был весьма влиятелен192 у великого князя Ягайло. Он стал с немцами съезды193 устраивать и письменно договариваться о выступлении против Кейстута. Некий ливонский комтур, которого звали Августином, сказал Кейстуту: «Ты того не
знаешь, что Ягайло часто посылает к нам Войдылу и уже письменно условился с нами, как лишить тебя замков, чтобы они достались ему вместе с его женой194 и сестрой его195, великого князя Ягайло». Кейстут знал, что Витовт живёт с Ягайло в доброй приязни, и стал жаловаться сыну: «Ты хорошо живёшь с ним, а Ягайло уже сговорился с немцами против нас». Витовт отвечал отцу: «Поверь, отец: этого между нами нет, Ягайло живёт со мной196 хорошо». Потом Ягайло дал Полоцк брату Скиргайло, но полочане не захотели его принять. Тогда Ягайло послал литовское197 войско с братом Скиргайло к Полоцку и осадил замок. Немецкий магистр также послал на помощь брать Полоцк. Кейстут снова с плачем стал жаловаться Витовту на Ягайло: «Твою сестру198 он отдал за холопа Войдылу, который с немцами договорился воевать нас. Мне о том сообщили из Немецкой земли. А с кем мы воюем? С немцами — и они добывают им Полоцк. И мне открыто, что они с немцами готовятся против нас». Витовт отвечал Кейстуту: «Я ещё этому не верю».
23. О199 великом князе Кейстуте и великом князе Витовте, о великом предательстве Ягайло и о присяге, которую он преступил.
Потом Витовт поехал к Дрогичину. Кейстут, собрав все силы и свой двор в доспехах, вошёл в Виленский замок, взял Ягайло с братьями и матерью и нашёл у него письма о сговоре с немцами. Послал гонца к сыну Витовту в Дрогичин сообщить, что произошло. Гонец нашёл Витовта в Гродно. Услышав, Витовт за один день добрался из Гродно в Вильнюс к отцу. Кейстут сказал: «Ты не рассказывал мне об этих письмах, что Ягайло сговорился с немцами против нас. Но Бог нас предостерёг. Ягайло я не сделал ничего, ни сокровищ, ни табунов не тронул. Сам Ягайло ходит у меня в плену под небольшой стражей. Его отчину, Витебск и Крево, и все города, которыми владел их отец, всё отдаю ему и ни во что его не вмешиваюсь. Сделал я это, оберегая свою голову, ибо