Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 278, с. 528-529

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 278 из 338

С. 528-529

Оригинал (по-польски)

Rolę Knyszyna, położonego na granicy Korony Polskiej i Wlk. Ks. Litewskiego, w miejscu, gdzie wielka droga z Wilna do Warszawy przekraczała granice państwowe, podkreślała tradycja dworu królewskiego, który podróżując właśnie tu zatrzymywał się, celem symbolicznego przekazania władzy przez dygnitarzy nadwornych litewskim koronnym i odwrotnie. Taki rytuał opisuje w swym pamiętniku Albrycht 5. Radziwiłł. 24 Ш 1644 r. zmarła w Wilnie królowa Cecylia Renata, żona Władysława IV. 28 III rano złożono ciało królowej do trumny; zaczęło się bowiem nieco psuć. Było obecnych kilku senatorów... Król zwołal przez kanclerza koronnego senat i nakazał biskupowi i wojewodzie wileńskim pozostać w Wilnie i donosić o sprawach szwedzkich. A dla towarzyszenia ciału królowej aż do granic Korony naznaczył wtedy starostę żmudzkiego i jego żonę1645, wojewodę sieradzkiego oraz kasztelanów parnawskiego i rogozińskiego. Napisał też listy do marszałków koronnych, aby przyjęli żałobny orszak dnia 16 IV w Knyszynie, gdyż senatorowie i urzędnicy litewscy powracali stąd do domu. Wcześniej w 1633 r. Radziwiłł odnotował: 12 V. Upolowawszy 80 zajęcy, król spędził w Mężeninie. 14 V. Tego dnia, przypadającego na sobotę przed Zielonymi Świątkami, król przybył do Tykocina, gdzie wyjechał mu naprzeciw starosta miejscowy, marszałek nadworny litewski Wiesiołowski. Ale król nie wcześniej wjechał do Tykocina, jak z wieczornym zmierzchem, gdyż zatrzymywało go polowanie, chociaż tów zajęcy był utrudniony przez gwałtowny wiatr. 15 И. Cały dzień spędził król tutaj oglądając starą zbrojownię swoich przodków. W Tykocinie było wielu jeńców moskiewskich, przysłanych przez hetmana, lecz wybitniejszych tylko czterech, których król kazał wieźć do Wilna, innych rozesłać po różnych zamkach. 16 V. Tego dnia, po wystawnym obiedzie, król wesoły udał się do Knyszyna. 17 V. Dotarliśmy do granic Litwy. Starym zwyczajem imieniem wszystkich powitał króla Sapieha, marszałek litewski. Nastąpiła zmiana wszystkich urzędników, należne im obowiązki przejęli Litwini3?.1646

Uroczystości pewnie odbywały się na rynku knyszyńskim, przy sarkofagu króla Zygmunta Augusta, bo i przestrzeń placu na to pozwalała i tradycja tego, który trwale złączył Polskę z Litwą. To tłumaczyłoby fakt, że w l. 1633-1829 nie przeniesiono sarkofagu gdzie indziej, pozwolono by serce króla i jego doczesne szczątki pozostawały w scenerii, jak się nam dziś wydaje — targowicy miejskiej.

Сноски

1645 Jan Alfons Lacki, starosta źmudzki i jego żona Joanna z Talwoszów.

1646 А. 5. Radziwiłł, Pamiętnik o dziejach w Polsce, Warszawa 1980, t. 1, s. 305-30, t. 2, s. 400.

Перевод на русский (машинный)

Роль Кнышина, находившегося на границе Польской короны и Великого княжества Литовского, в месте, где большая дорога из Вильнюса в Варшаву переходила государственную границу, подчеркивалась традиция королевского двора, который, путешествуя именно здесь останавливался, с целью символической передачи власти придворными литовским коронным и наоборот. Такой ритуал описывает в своем мемуаре король Альбрихт 5.1645, Серадзкого воеводу и каштелянам парнавского и рогозинского. Он также написал письма маршалам, чтобы они приняли траурную сводку дня 16 IV в Кнышине, потому что сенаторы и литовские чиновники возвращались отсюда домой. До этого в 1633 году Радзивил записал: 12 V. Полонив 80 зайцев, король провел в Мяне. В Тыкоцине было много московских пленных, посланных гетманом, но более выдающихся только четырех, которых царь приказал перевезти в Вильнюс, других разослать по различным замкам. 16 В. В этот день после пышного обеда король веселый отправился в Кнышин. 17 В. Мы дошли до границ Литвы. По старому обычаю всех приветствовал король Сапега, литовский маршал.1646

Торжества, вероятно, проходили на Кнышинском рынке, у саркофага короля Сигизмунда Августа, потому что и пространство площади позволяло это делать и традиция того, кто прочно соединил Польшу с Литвой. Это объяснило бы тот факт, что в 1. 1633-1829 не перенесли саркофаг в другом месте, сердце короля и его нынешние останки остались бы в декорациях, как нам сегодня кажется городской рынок.

Сноски

1645 Ян Альфонс Лацкий, староста Жмудский и его жена Иоанна из Талвошув.

1646 А. 5. Радзивилл, Дневник истории в Польше, Варшава 1980, т. 1, с. 305-30, т. 2, с. 400.