Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 274, с. 520-521
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 520-521
Оригинал (по-польски)
szulę giermak na kształt rewerendy z adamaszku czerwonego, spięty złotym sznurem, opasującym ciało. Na to wdziano albę z białej kitajki, a na nią dalmatykę złotogłową. Na wierzch włożono płaszcz z altembasu. Na palce włożono dwa wielkie pierścienie: szmaragdowy i szafirowy, na ręce jedwabne rękawiczki, a na nie blachownice żelazne, na nogi buty złotogłowe i pozłociste ostrogi. Na głowę włożono biret z czerwonego atłasu, a potem osadzono koronę. Do boku przypasano miecz w srebrnej pochwie, a obok niego złożono berło i jabłko. Na piersiach złożona była srebrna pozłacana tabliczka z inskrypcją, wyjaśniającą, kto leży w trumnie. Trumnę obito wewnątrz czarnym aksamitem i wypełniono chmielem. Środków do mumifikacji zwłok królewskich dostarczył inny aptekarz Angelo Floriano Caborto, ale temu płacono jedynie na drobne potrzeby do ciała KJM i na wosk na incerti do trumny KJM i na postawniki fl. 16, gr 10. Zmumifikowane zwłoki królewskie zawoskowanoś1619. Z relacji naocznego świadka Kaspra Irzykowicza wiemy, że zwłoki na publiczny widok wystawiono już nazajutrz po śmierci, czyli 8 VII, a więc Franciszek Wolski swoją pracę wykonał w czasie pierwszej doby po śmierci.
29 VII 1572 r. Konarski złożył swój podpis na rachunku wystawionym przez stolarza robiącego trumnę Zygmuntowi Augustowi, gałkę do proporca i ramę do welum, stwierdzając wykonanie tych prac1621. Wiosną 1573 r. przystąpiono do wykonania jeszcze innej trumny. Do Gdańska w tym celu wyprawił się Franciszek Wolski, który spędził tam 19 tygodni od półpościa do świętej Małgorzaty. Gotowy sarkofag przewieziono późnym latem Wisłą do Warszawy i tu dopiero włożono do niej zwłoki królewskie. Ciekawe, że po 15 latach, gdy zmarł król Stefan Batory ponownie Franciszek Wolski w Gdańsku nabywał i temu monarsze sarkofag1620.
W 1791 r. Tadeusz Czacki opisał otwarcie wawelskiej trumny Zygmunta Augusta: Zygmunt August, w cynowej, wypukle rzniętej trumnie leży, odkryty, przysypany cały chmielem, tak dochowanym, że 218 lat zawarcia jego w tem grobowem naczyniu żadnej różnicy w czerstwości nie czyni. Ciało jest całe. Moc czasu odmieniła zwykły kolor w czarny. Suknia z bogatej mate-16181622
тй lecz już zbutwiałej, na głowie korona, przy prawej ręce świat, przy lewej pozłacane berło, na piersiach napis na blasze srebrnej następującej treści: SIGISMUNDUS AUGUSTUS POLONIAE REX. SIGISMUNDI I FILIUS FLORENTISS JAGIELLONIS DOMUS ULTIMUS PALMIS. LIVONIAŁ DOMTTOR, LITUANORUM CUM POLONIS UNITOR, HOSTIUM SU-ORUM VICTOR. ARARII POLONICI INSTRUATOR CUIUS PRUDEN-TIAM ORBIS ADMIRATUS EST. MANSVETUS EOMIS PATIENS, JU-STUS ET ELEMENS, PACIS BELLI ET DOMESTI EORUM DISSIDIO-RUM MODERATOR INSIGNIS IN CATHOLICAE RELIGIONE CON-STANTER PER SEVERANS ANNO DOMINI MDLXXII DIE VII JULII HORA XVII AETATIS SUAE LIII, REGNI VERO XXXXIIII CUM MA-GNO MERORE MONITER KNISINI. Znalazłem na szyi Zygmunta Augusta złoty prostej roboty łańcuch, na którym wisi krzyż, z jednej strony rubinami i szmaragdami wysadzany, z drugiej strony proste rysowanie złotnicze N. Panny trzymającej Syna1623.
Mumifikacja zwłok króla sprawiła, że szczątki Zygmunta Augusta spoczęły aż w dwu sarkofagach. Pierwszy z nich, jak powszechnie wiadomo znajduje się w Katedrze Wawelskiej, w Kaplicy Zygmuntowskiej. Krakowski nagrobek królewski jest dziełem Santi Gucciego, a ufundowała go Anna Jagiellonka, siostra zmarłego. Drugi sarkofag, zawierający serce i wnętrzności królewskie zbudowano w knyszyńskim kościele farnym i zachował się do 1824 r. (obecnie nie istnieje).
W wizycie kościoła knyszyńskiego z. 1731 r. czytamy, że na Rynku w Knyszynie znajdowały się wówczas dwa drewniane krzyże i sarkofag Najjaśniejszego króla Polski Zygmunta i gdzie pochowane są wnętrzności jego. W innym miejscu dokumentu wizytator stwierdził, że do kościoła knyszyńskiego należał również plac w środku miasta Knyszyna, gdzie stoi dzwonnica i starożytnego kościoła cmentarz... Niegdyś był drewniany kościół na rynku miasta... Caemeteria. Sunt tria: unum in medio fori, ubi antiqua stetit ecclesia lignea et regis Poloniae Sigismundi I-mi [sic!] sub marmore intestina deposita1624, a powoływał się przy tym nie tylko na pozostałości świątyni w środku placu targowego, ale również na dzieło Reinholda Heidensteina, sekretarza, przyjaciela i powiernika Jana Zamoyskiego. Historyk ten opisując pogrzeb Zygmunta Augusta wspominał, że gdy ciało królewskie
Сноски
1618 Gloger, Encyklopedia staropolska, t. 4, s. 57.
1619 AGAD Warszawa, ASK, dz. I, Rachunki królewskie, nr 221 B, k. 42.
1620 List Kaspra Irzykowicza dworzanina królewskiego z 18 VII 1572 r., cyt. za: A. Stafiński, Zgon i pogrzeb Zygmunta Augusta w Knyszynie, „Dziennik Białostocki” z 30 III 1939, s. 5.
1621 AGAD Warszawa, ASK, dz. I, Rachunki królewskie, nr 221 В, К. 42v.
1622 B. Tuchołka-Włodarska, Z badań nad sarkofagiem króla Zygmunta Augusta, „Biuletyn Historii Sztuki”, r. XLVII: 1986, nr 2-4, s. 221-245.
1623 Cyt. za: J. Tarnowski, Bezkrólewie po Zygmuncie Auguście, rękopis w: AP Kraków, Archiwum Tarnowskich 259, s. 13-14. List Czackiego do Naruszewicza umieszczony był w „Gazecie Narodowej” 1791, sierpień, nr LXV i oryginalny list tegoż do autora.
1624 АРВ: Knyszyn, Wizyta generalna kościoła parafialnego knyszyńskiego roku 1731, s. 67.
Перевод на русский (машинный)
Серебряная шишка, покрытая золотом и золотом. На нее был надет белый китайский альбом, а на голову позолоченный. На пальце было два больших кольца: изумрудное и сапфировое, на руках шелковые перчатки, на ногах не золотые. Средства для мумификации королевских останков предоставил другой аптекарь Анджело Флориано Каборто, но этому платили только на мелкие нужды для тела KJM и на воск для incerti для гроба KJM и на постаменты fl. 16, gr 10. Мумифицированные королевские останки заворачивать1619. Из рассказа очевидца Каспера Ижиковича мы знаем, что труп был выставлен на всеобщее обозрение уже на следующий день после смерти, то есть 8 VII, а значит, Франциск Вольский свою работу выполнил в течение первого дня после смерти.
29 июля 1572 года Конарский поставил свою подпись на счете, выставленном плотником, делавшим гроб Сигизмунду Августу, ручку для пропорции и раму для велума, констатируя выполнение этих работ.1621Весной 1573 г. был приведён в исполнение еще один гроб. В Гданьск для этой цели отправился Францишек Вольский, который провел там 19 недель от полупустыни до святой Маргариты. Готовый саркофаг был доставлен поздней летом в Варшаву и здесь только недавно был вставлен королевский труп. Интересно, что спустя 15 лет после смерти короля Стефана Баторы в Гданьске снова появился саркофаг.1620.
В 1791 г. Тадеуш Чацкий описал открытие вавельского гроба Сигизмунда Августа: «В оловянном, выпуклом гробе лежит, открытый, присыпанный хмелем, настолько сохранившимся, что 218 лет заключения его в этой гробнице богатого сосуда не делает никакой разницы во времени».16181622
, но уже заколоченная, на голове корона, на правой руке мир, на левой позолоченный скипетр, на груди надпись на серебряном листе: SIGISMUNDUS AUGUSTUS POLONIES CULIMUS REX. SIGISMUNDI и FILIUS FLORENTISS JAGIELLONIS DOMUS ULIMUS PLIS LIIS На шее Сигизмунда Августа я нашел золотую простую цепь, на которой висит крест, с одной стороны, высаженный рубинами и изумрудами, с другой стороны простую ювелирную роспись Девы, держащей Сына.1623.
Мумификация тела короля привела к тому, что останки Сигизмунда Августа покоились в двух саркофагах. Первый из них, как известно, находится в Вавельском соборе, в Сигизмундской капелле. Краковский королевский надгробие является работой Санти Гуччи, а пожертвована им Анна Ягеллонка, сестра покойного. Второй саркоф.
В визите Кнышинского костела 1731 г. говорится, что на Рыночной площади в Кнышине находились два деревянных креста и саркофаг Величайшего короля Польши Сигизмунда и где похоронены его внутренности. В другом месте документа посетитель обнаружил, что к Кнышинской церкви принадлежала также площадь в центре города Кнышина, где стояла колокольня и древний костел на кладбище I.1624При этом он ссылался не только на остатки храма в центре торговой площади, но и на работы Райнхольда Хайденштайна, секретаря, друга и доверенного лица Яна Замойского. Этот историк, описывая похороны Сигизмунда Августа, указывал, что когда королевское тело
Сноски
1618 Глогер, Энциклопедия Древней Польши, т. 4, с. 57.
1619 AGAD Варшава, ASK, dz. I, Королевские счета, No 221 B, k. 42.
1620 Письмо Каспера Ижиковича королевскому придворному от 18 июля 1572 г., цит. по: А. Стафинский, Смерть и похороны Сигизмунда Августа в Кнышине, «Дневник Белостока» от 30 марта 1939 г., стр. 5.
1621 AGAD Варшава, АСК, dz. I, Королевские счета, No 221 В, К. 42v.
1622 Б. Тухолька- Влодарска, Из исследований саркофага короля Сигизмунда Августа, «Бюллетень истории искусств», р. XLVII: 1986, No 2-4, стр. 221-245.
1623 Цит. за: Я. Тарновский, Бескорлевье после Сигизмунда Августа, рукопись в: АП Краков, Архив Тарновских 259, стр. 13-14. Письмо Чацкого к Нарушевичу было помещено в «Национальной газете» 1791, август, No LXV и оригинальное письмо тому же автору.
1624 : Кнышин, генеральный визит приходской церкви Кнышинского в 1731 г., стр. 67.