Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 272, с. 516-517
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 516-517
Оригинал (по-польски)
ZAMOYSKI JAN, urzędnik zabielski, bakałarz szkoły knyszyńskiej
4 IV 1554 r. był on wówczas urzędnikiem zabielskim, zarządzającym jednym z 4 folwarków starostwa. Występował z ramienia dzierżawcy knyszyńskiego Piotra Chwalczewskiego przed połączonym sądem wójtów starostwa knyszyńskiego i sądu miejskiego, radzieckiego knyszyńskiego jako oskarżyciel w procesie przeciwko złoczyńcy Matysowi Mieczkowskiemu z Wąsosza, poddanego Тагиву 1602. Złoczyńca zamordował na targu w Goniądzu poddaną królewską, niejaką Małgorzatę z Jatwiezi Wielkiej, gwałtem najechał na poddanych JKM z Jaświł, zamordował i obrabował też niejakiego Kurowskiego i zabił człowieka pod Trokami1603.
Zamoyski żył jeszcze w 1579 r. Wówczas to Jan Zamosczki bakałarz szkoły knyszyńskiej otrzymał w zastaw place na Pułjanach od mieszczanina Iwana Wołkowicza.
ZEBRZYDOWSKI ZYGMUNT, dworzanin królewski, wojski krakowski
10 V 1563 r. w Łomży król przyjął go na służbę jako rotmistrza oddziału liczącego 150 jeźdźców 1604, Miał walczyć z Moskalami w Inflantach.
13 XII 1572 w Tykocinie P. Zborowski, J. Chodkiewicz z polecenia panów rad opatrując zamek tykociński, polecają go opiece Stanisława Broniewskiego, Zygmunta Zebrzydowskiego, Łukasza Łęckiego, Andrzeja Owadowskiego, Łukasza Górnickiego i Macieja Zalińskiego, żeby wiernie i pilnie w tym zleceniu swym i za wielkim od powietrza niebezpieczeństwem na tym zamku zachowali..., aby osoby wyżej mianowane na tym zamku mieszkając i wszelakich niebezpieczności przeglądając i opatrując tego najpilniej postrzegali, jakoby ten zamek tykociński ze wszystkim depozytem jakimkolwiek imieniem nazwanym, po śmierci КЛМ pana naszego zeszłego, w nim zostałym na nikogo innego jedno na spólną Rzeczypospolitą Koronną narodów polskich i litewskich trzyman i nikomu innemu jedno tejże Rzeczypospolitej czasu swego ze wszystkim podan był1605. Postanowienie i porządek do
prowadzenia ciała KJM p. naszego zmarłego przez JM pany rady koronne w Krakowie pisany z 23 VII 1573 r. przewidywał: Na zamku tykocińskim po wyprowadzeniu ciała КЛМ ma zostać tenże p. Klimunt Beliński rotmistrz, z rotą swą, za pewnym uiszczeniem przez JMP trockiego [Ostafiego Wołłowicza — przyp. J. M.], a ten nie będzie miał nic czynić, ani do zamku nikogo puszczać bez wiadomości JMPP Zygmunta Zebrzydowskiego wojskiego krakowskiego i Stanisława Broniowskiego, którzy tam od Rzeczpospolitej zostać mają, a gdzieby się który z JM wymawiał, tedy takowe miejsce JMP Łukaszowi Gornickiemu staroście tykocińskiemu, a Stanisławowi Trojanowskiemu leśniczemu bielskiemu poruczyć i oddać, abo kogo JMP trocki do tego godnym rozumieć będzie raczył1606,
ZŁOTORYSKI JAN, stolarz
Jan Złotoryjski stolarz ze Złotorii, odległej 1 milę od Tykocina, w 1554 r. został wysłany do Wilna w celu wykonania zamówień królewskich. Otrzymał zapłatę 24 gr.
ŻALIŃSKI MACIEJ, pisarz skarbu dwornego, łożniczy JKM
Zawiadywał częścią przechowywanych w rezydencji knyszyńskiej dóbr ruchomych króla, szczególnie klejnotów, sreber i naczyń. W testamencie król wspominał: I srebro nasze stołowe, które na ten czas chowa Zalinski, cokolwiek przy nas jest i potym ktojekolwiek chować będzie i gdzie się najdzie ku służbie naszej stołowej przynależne. I srebro wszytko, które jest przy Zalinskim, krom kościelnego, które ma być do kościoła św. Anny pierwej omientonego. Także i korona złota, co jest u Zalińskiego, aby Ich Mciam beło wydane wyjąwszy diament puntny, z obu stron ostry, który jest w pierścieniu jakoby na czterech nóżkach osadzony; ten Jej Mci królewnie Annie osobliwie darujemy, by Jej M. sobie przed podziałem wzięła. Także i jednorożce dwa, jeden jest między listy osobno w skrzyni, tamże, gdzie klenoty, a drugi przy kredensu w Tykocinie, Ich Mciam wszytkim trzem aby beły oddane, aby się imi albo podzieliły, albo jako raczą, o nie pogodziły. Kredens też ten nasz własny wyżej mieniony, który jest w Tykocinie, aby też Ich Mci wzięły i między się równym działem podzieliły.
13 XII 1572 w Tykocinie Piotr Zborowski i Jan Chodkiewicz z polecenia rad koronnych — tak Korony Polskiej jak i Litwy — sporządzili raport o koniecznych zmianach w opatrzeniu zamku tykocińskiego, polecili go opiece m.in. Macieja Żalińskiego +1607. Jak z tego wnioskować można, Żaliński stra-
Сноски
1602 Tarusowie — ród szlachecki władający dobrami Dzięciołowo. W tym czasie w Dzięciołowie zamieszkiwały dzieci nieżyjącego (zm. przed 1547 r.) Grzegorza Tarusy: Piotr, Józef, Anna, Zofia, która później zapewne w 1556 r. wyszła za mąż za Leonarda Niewiarowskiego. Józef ożenił się w 1562 r. z Heleną Skiporówną córką Andrzeja Skipora z Bobry w pow. grodzieńskim. Niestety nie umiemy utożsamić Tarusy wzmiankowanego w tym dokumencie — рог. J. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 425-426.
1603 AGAD Warszawa, KMK, nr 1, k. 22-24v; Akta albo sprawy.
1604 ВАМ Kórnik, nr 250, k. 19-20; Zrzodłopisma do dziejów unii Korony Polskie i W. Księstwa Litewskiego, wyd. T. Działyński, cz. 2, oddz. 1, Poznań 1861, s. 164-165.
1605 MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 80, s. 551-554.
1606 MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 30, s. 99-102.
1607 MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 80, s. 551-554. 496 497
Перевод на русский (машинный)
Замойский Ян, клерк Забельский, Бакалавр Кнышинской школы
4 апреля 1554 года он был забельским чиновником, управлявшим одним из 4 старостных сел. Выступал от имени арендатора Кнышинского Петра Хвалчевского перед объединенным судом войтов старосты Кнышинского и городского суда, советского Кнышинского как обвинитель в деле против злодея Матиса Мечковского из Вусоса, подданного1602. Злодей убил на рынке в Гонидзе королевскую подданную, некую Маргариту из Ятвезии Великой, изнасиловал подданных ЕКВ из Ясвила, убил и ограбил также некоего Куровского и убил человека под Троками1603.
Замойский жил еще в 1579 году. Тогда это Ян Замоски Бакалавр Кнышинской школы получил в залог площади на Пулянах от горожанина Ивана Волковича.
Зебржидовский Зигмунд, придворный королевский, краковские войска
В 1563 г. в Ломже король принял его на службу ротмистром отряда из 150 всадников.1604Он должен был сражаться с москвичами в Инфантах.
13 декабря 1572 года в Тыкочине П. Зборовский, Й. Ходкевич по поручению польских советов, будто бы охраняя свой замок, рекомендуют его уходу Станислава Броневского, Сигизмунда Зебжидовского, Луки Леньского, Анджея Овадовского, Лукаша Гурницкого и Мацея Залинского, чтобы они верно и старательно жили в этом замке.1605. Порядок и порядок для
Руководить трупом К. М. перед умершим владыками коронного совета в Кракове, написанного 23 июля 1573 г., предвидел: в Тыкочинском замке после выведения тела должен остаться тот же г. Климунт Белинский ротмистр, с ротой своей, с некоторой уплатой от JMP троцкистского (Остафий Волович прим. М.], а тот не будет ничего делать и впускать в замок никого без вести Сигизмунда Зебжидовского армии краковского и Станислава Бронёвского, которые там от Речи Посполитой должны остаться, а где бы из JM произносился, то есть такое место JMP Лукашу Горницкому старому тыкочинскому, а Станиславу Трояновскому отдастся по-польски.1606,
ЗОЛОТОРИСКИ Ян, плотник
Ян Златоярский столяр из Златоуста, в 1 миле от Тыкоцина, в 1554 г. был отправлен в Вильнюс для выполнения королевских заказов. Получил оплату 24 гр.
Жалиньский Матей, писатель придворных сокровищ, лежачий ЕКВ
И в завещании царю было сказано: и серебро наше, которое на то время утаивает от нас Залинское, и кто будет прятаться от него, и где будет служить отроку нашему. также и два единорога, один между списками в ковчеге, там же, где драгоценности, а другой у шкафа в Тыкоцине, всех их троими, чтобы они пожертвовали, или разделили, или, как известно, примирили. И этот же самый ящик, который в Тыкоцине, разделил их между собою, и разделил их между собой.
13 декабря 1572 года в Тыкоцине Петр Зборовский и Ян Ходкевич по поручению коронных советов как Польской короны, так и Литвы подготовили отчет о необходимых изменениях в поставке Тыкоцинского замка, рекомендовали ему уход, в частности, Мацея Жалиньского 1607. Как можно заключить из этого, Жалинский стра-
Сноски
1602 Тарусы дворянский род, владеющий имуществом Дятлово. В это время в дядьке проживали дети умершего (умер до 1547 г.) Григория Тарусы: Пётр, Иосиф, Анна, Софья, которая позже, вероятно, в 1556 г. вышла замуж за Леонарда Неверовского. Иосиф женился в 1562 г. на Елене Скинской.
1603 AGAD Варшава, KMK, No 1, к. 22-24v; Документы или дела.
1604 Kórnik, No 250, k. 19-20; Редлописма к истории унии Короны Польские и В. Княжества Литовского, изд. Т. Дзялыньского, ч. 2, стр. 1, Познань 1861, стр. 164-165.
1605 М.Н. Краков, Bibl. Czart., TN, No 80, стр. 551-554.
1606 М.Н. Краков, Bibl. Czart., TN, No 30, с. 99-102.
1607 Номер Телефона:86-052-5555-5522