Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 251, с. 474-475

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 251 из 338

С. 474-475

Оригинал (по-польски)

w Wilnie w czasie uroczystości wyniesienia na tron wielkoksiążęcy Zygmunta Augusta. Zapewne z urodzenia był prawosławnym, ale najprawdopodobniej przyjął rzymski katolicyzm. W imieniu królowej Bony nadawał popom cerkwie1387, Zmarł w 1543 lub 1544 r.

KURZENIECKI JERZY IWANOWICZ, dworzanin królewski

3 IX 1553 r. bracia Łukasz, Kasper i Jerzy Kurzenieccy starościce pińscy uposażyli w swych dobrach plebana kościoła w Jasionówce. Dokument ten wystawili w swym dworze w Kalinówce1388, Kilka dni później, 15 IX 1553 r. król Zygmunt August wzmiankował w liście do Mikołaja Radziwiłła Czarnego marszałka i kanclerza WKL, że posłał dworzanina swego razem z komornikiem naszym starościcem pińskim, z pismem królewskim do księcia Wasyla Ostrogskiego, w sprawie jego najazdu na zamek w Ostrogu, w związku ze sprawą Halszki z Ostroga. W opinii J. Wiśniewskiego wzmianka ta odnosiła się do osoby Jerzego Kurzenieckiego, jednego z 4 synów Iwana Michajłowicza Chożewicza1389, W rzeczywistości autorem był jego bratanek, syn Łukasza, nazwany na cześć stryja jego imieniem, dziedziczący po nim (przed 1561 r.) nie tylko Sokołdkę, ale i wójtostwo dobrzyniewskie.

KURZENIECKI JERZY ŁUKASZOWICZ

W 1571 r. Jerzy Kurzeniecki de Sokoltka haeres oświadczał, że posiadał młyn na rzece Supraśl. Naprzeciw, na brzegu tejże rzeki wybudował sobie młyn Piotr Wiesiołowski 272. Młyn Kurzenieckiego znajdował się w sąsiedztwie jego dworu zwanego Sokołdka, którą od jego właśnie imienia nazwano13901391

Jurowce2”3, Prócz tego dworu w 1581 r. należały do niego wsie: Jasionówka, Kalinówka, Słomianka i Starowola?”.

Był on żonaty z daleką powinowatą Jana Zamoyskiego. To on pomógł posiąść Zamoyskiemu starostwo knyszyńskie. Trojan zajmujący dla hetmana i kanclerza Knyszyn pisał o nim: człowiek zacny, uczciwy, możny i na wszem rządny.... jako na nowem gospodarstwie, którzyśmy w piwnicy nie zamożni byli, karmi, poi, obsyła wołmi tłustymi, zwierzynami, starymi i prostymi miody, piwem dobrem, a na koniec choca to we dworze jest, tedy owsami, sianami i co potrzeba..1394. Zmarł po 1589 r. Może to on był współautorem z Marcinem Kurzenieckim epitafium ku czci Stefana Bielawskiego, zmarłego w 1596 r., z którym był spokrewniony, a wówczas datę śmierci należałoby przesunąć po tym гоКи 1395.

KURZENIECKI KACPER IWANOWICZ

8 IX 1556 r. występował wśród dworzan konnych króla Zygmunta Augusta i służył w 6 koni. Jako dworzanin wzmiankowany był jeszcze 6 V 1564 r. Był współwłaścicielem Jasionówki i Kalinówki pod Knyszynem.

KURZENIECKI ŁUKASZ IWANOWICZ

Karierę rozpoczął jako wójt dobrzyniewski. Jeszcze przed 1536 r. otrzymał od Radziwiłła jako własność dziedziczną grunty przy ujściu Sokołdki do Supraśli wraz z dworcem Sokołdką. W 1536 r. do dzierżawcy knyszyńskiego Aleksandra Chodkiewicza dotarło zeznanie bartnika Ołucha z Plosek pod Bielskiem, który wcześniej łaźnię swoją miał u okołów u zbiegu 50- kołdki i Supraśli. Twierdził on, że odebrał mu ją Mikołaj Radziwiłł, każąc płacić podatki do Goniądza. Tyi okoly i lazniśca p. vocvoda vojtu dobrenevskomu Lukaśu otdal na zemjanstvo, i teper znaki, gde okoly byli i est13921393

Сноски

1387 w, Pociecha, Królowa Bona, t. III, s. 120.

1388 BU Wilno, Е. 57, В 53, nr 44.

1389 Listy oryginalne Zygmunta Augusta, s. 65; Rodzeństwem byli: Jakub (wzm. w 1559 r. por. AGAD Warszawa, KZK, nr 2, k. 368v), Mikołaj dworzanin królewski (zm. po 1546 r.), Kasper, rycerz spod Połocka i Pskowa (zm. po r. 1584), Zofia żona Jana Chrzczonowicza star. kaniowskiego i Anna żona Stanisława Augustynowicza marszałka i ciwuna wiekszniańskiego oraz Łukasz, star. ostrowski (zm. 1561 r.), którego córka Anna wydana była za mąż za Wojnę podkanclerzego WKL. Zob. J. Wiśniewski, Kurzeniecki Iwan, PSB, t. 16, s. 295-296.

1390 AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 9; ODZ Warszawa, Teki Glinki, nr 62, s. 16;

1391 VIII 1578 r. Piotr Wiesiołowski zastawił dobra białostockie za 1 tys. zł Jerzemu Kurzenieckiemu, których zwrot odbył się w terminie - AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 10; ODZ Warszawa, Teki Glinki, nr 62, s. 15.

1392 АРВ: Dobrzyniewo Kościelne, Гпает parochiae dobrzinieviensis metryk ślubnych z l. 1638-1763, w r. 1638 odnotowano: Jórowce alias Sokolka. Por. ODZ, Teki Glinki, nr 40. F. Piekosiński, Wypisy heraldyczne, s. 14 mylnie odczytał nazwę tej majętności w Rekognicjarzu poborowych woj. podlaskiego, ziemi bielskiej z 1581 г. i pisze, że Jerzy Kurzeniecki był właścicielem nie Sokołdki, ale Sobótki, co nie było prawdą. Do Jurowiec vel Sokółki odnosi się Inwentarz włości sokolskiej z 1636 r. spisany po śmierci Stefana Kurzenieckiego - AGAD Warszawa, Księgi grodzkie brańskie, nr 27, k. 176-178.

1393 в. Piekosiński, Wypisy heraldyczne, s. 14.

1394 Ад. Jabłonowski, Jan Zamoyski na Podlasiu, s. 137.

1395 К. Lepszy, Bielawski Stefan, PSB, t. 2, s. 39. Pisał on, że dawny star. knyszyński Stefan Bielawski zm. w r. 1596, a pogrzeb jego w Wilnie upamiętnili wierszem krewniacy Marcin i Jerzy Kurzenieccy, uczniowie Akademii Wileńskiej. Nie znamy ze źródeł historycznych żadnego innego Jerzego Kurzenieckiego, poza tym dawnym dworzaninem króla Zygmunta Augusta.

Перевод на русский (машинный)

в Вильнюсе во время торжества вознесения на престол великого князя Сигизмунда Августа. Вероятно, по рождению был православным, но, скорее всего, принял римский католицизм. От имени королевы Боны даровал понтификам церкви1387Умер в 1543 или 1544 году.

Куренец Ежи Иванович, королевский придворный

3 IX 1553 г. братья Лукаш, Каспер и Ежи Курзенецкие пожилые пиньи устроили в своих владениях плебанский костел в Ясьоновке. Этот документ они выставили в своем королевском дворе в Калиновке1388Через несколько дней, 15 сентября 1553 года, король Сигизмунд Август упоминает в письме к Николаю Радзивиллу Чёрному маршала и канцлера ВКЛ, что он послал придворного своего вместе с нашим финским старостой, с королевским письмом к князю Василию Острожскому, о его набеге на замок в Остроге, в связи с делом Михалека Я.1389На самом деле автором был его племянник, сын Лукаш, названный в честь дяди его именем, наследником в его честь (до 1561 г.) не только Соколдыка, но и Добриневское войтоство.

КУРЕНЕЦКИЙ Ежи Лукашович

В 1571 году Ежи Курзенецкий де Сокольтка хаэрес заявлял, что у него была мельница на реке Супрасль. Напротив, на берегу этой реки он построил себе мельницу Петр Весёловский 272. Мельница Курзенецкого находилась рядом с его королевским двором, называемым Соколдкой, которая от его имени и названа.13901391

Юровце2»3, кроме этого королевского двора в 1581 году ему принадлежали села: Ясеновка, Калиновка, Сломянка и Старовола?.

Он был женат на дальней родственнице Яна Замойского. Именно он помог овладеть Кнышинским старостой Замойского. Троянец, занимающий для гетмана и канцлера Кнышин писал о нем: человек порядочный, честный, сильный и на всех господствующих... как на новом хозяйстве, которые в подвале не были богатыми, кормили, кормили, поили, посылали мне жирных.1394. Умер после 1589 г. Может быть, это он был соавтором эпитафии в честь Стефана Белявского, умершего в 1596 г., с которым был связан, и тогда дату смерти следовало бы перенести после этого гоки1395.

КУРЕНЕЦКИЙ КАЦПЕР ИВАНОВИЧ

8 IX 1556 г. выступал среди конных придворных короля Сигизмунда Августа и служил в 6 конях. В качестве придворного упоминается еще 6 V 1564 г. Он был совладельцем Ясеновки и Калиновки под Кнышином.

КУРЕНЕЦКИЙ ЛУКАШ ИВАНОВИЧ

Карьеру начал как добрый воевода. Еще до 1536 г. получил от Радзивилла в качестве наследственной собственности земельный участок у устья Соколовки в Супрасль вместе с резиденцией Соколдека. В 1536 г. к книшинскому арендатору Александру Ходкевичу поступило свидетельство бартника Олуха из Плоска под Бельским предгорьем.13921393

Сноски

1387 Утешение, королева Бона, том III, с. 120.

1388 БУ Вильнюс, Е. 57, В 53, No 44.

1389 Оригинальными письмами Сигизмунда Августа, с. 65; Родственниками были: Якуб (умер в 1559 г..) и Анна, супруга Иоанна Хржевича (умерла в 1546 г.), Софья, жена Яна Хржичовича (умерла придворным Станиславом), Каспер, рыцарь из Полоцка и Пскова (умерла после 1584 г.).

1390 АГАД Варшава, Капициана, No 9; ODZ Варшава, Теки Глинки, No 62, стр. 16;

1391 VIII 1578 г. Петр Везиоловский заложил Белостокские блага за 1 тыс. злотых Ежи Курзенецкому, возврат которых был произведен в срок - AGAD Warszawa, Kapicijana, No 10; ODZ Warszawa, Teki Glinki, Nr 62, стр. 15.

1392 : Добрынецкий - церковный сокол, rajkie pobrzkie dobrzinieviensis metrik wyczenie 1. 1638-1763, в 1638 году было зафиксировано: Jóvie pożowie sókolka. Ср. ODZ, Teki Glinki, No 40. Ф. Pekosinskie, Heraldzickie Lych

1393 в. Пекосинский, Геральдические Выписки, с. 14.

1394 . Яблоновский, Ян Замойский на Подляшье, с. 137.

1395 К. Лучше, Белявский Стефан, PSB, т. 2, с. 39. Он писал, что бывший star. Knyszyński Стефан Белявский умер в 1596 году, а его похороны в Вильнюсе увековечили родственники Марцин и Ежи Курзенецки, студенты Виленской академии. Мы не знаем по историческим источникам никакого другого Ежи Курзенского, кроме этого имени.