Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 249, с. 470-471

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 249 из 338

С. 470-471

Оригинал (по-польски)

woli?59, Jego obowiązki sądowe powodowały, że Korycki nabywał własności w samym Brańsku i jego okolicy. W 1546 r. król konfirmował Mikołajowi Koryckiemu sędziemu bielskiemu niektóre ziemie i ludzi w powiecie brańskim przez komisarzów od królowej JM Bonę zesłanych?51.

W 1533 r. otrzymał królewski dokument nadawczy na grunty nad rzeką Niewodnicą. W dokumencie wystawionym w Niewodnicy w r. 1533 komisarze graniczni wysłani w związku ze skargą szlachty z Horodnian — Horodzińskich, którzy żałowali i uskarżali jakoby Mikołaj Korycki podsędek bielski, namiestnik brański, ziemi ich ojczyzny, przy granicy Jośka Czaplica leżącej, do siebie zabrał1370, Historycy wątpią w autentyczność dokumentu z 1533 r. i twierdzą, że jest falsyfikatem 253, Pierwszym nie budzącym podejrzeń aktem prawnym związanym z dobrami Niewodnica Mikołaja Koryckiego jest dokument z 1 XII 1542 r., wystawiony w Krakowie, którym król zatwierdził rozgraniczenie dóbr królewskich z włościami ziemian położonymi nad rzeką Niewodnicą1372. Mikołaj był założycielem siedziby dworskiej w Niewodnicy (później zwanej Kościelną) i budowniczym tam najstarszego dworu. Domyślać się możemy, że siedziba ta musiała być rozplanowana w guście renesansowym. Znajdowały się tam ogrody włoskie, w których skrajne kwatery zajęte były przez stawy, tworzące partery wodne. Urodę tej lokalizacji ocenić możemy i dziś, podróżując tędy koleją1373.

O karierze jego zadecydowały świetne koneksje rodzinne. Ożeniony był z Elżbietą Uchańską (zm. przed 1553 r.), rodzoną siostrą prymasa Polski Jakuba Uchańskiego (zm. 1581 r.), Tomasza Uchańskiego, wojewody płockiego, Arnolfa Uchańskiego, wojewody bełzkiego (zm. 1576 r.) i Aleksandy z Uchańskich księżnej Poryckiej. Szwagrem tej ostatniej był właściciel sąsiednich dóbr ziemskich Niewodnica Lewickie — Maciej Lewicki, ożeniony z księżniczką Anną ze Zbaraża Porycką1374,

O bogactwie Mikołaja Koryckiego świadczy zarówno majątek nieruchomy, jak i ruchomy, pozostały po jego śmierci. Składały się na niego: dobra137113681369

Niewodnica, z folwarkiem Markowszczyzna, wieś Hodyszewo pod Brańskiem — z 18 chłopami i 7 zagrodnikami, w mieście Brańsku 3 łany pod jurysdykcją miejską. Z ruchomości pozostałych na Niewodnicy wymieniono: na Niewodnicy liczba monet 1 900 srebrnych. Koszów wielkich 8, koszyk mały 1, pozłocisty. Kubki roztruchany 2 - jeden mniejszy, drugi większy. Te wszytkie kubki ważą talarów 146. Łyżek srebrnych nr 27, które ważą talarów 70. Pasy... 2, które ważą talarów 27. Pasek srebrny, przączek przy którym, na nim 3, z zamkiem zrobione. Knaflów srebrnych 6. Knaflek par srebrnych... Łańcuchy. Łańcuch 1, kolisty, który waży fl. In auro 146. Łańcuchy 2 mniejsze, które ważą in auro 88. Pierścienie. Sygnety 2..., ważą fl. in auro 82. Pierścienie 2, z kamieniami szafirowemi, ważą fl. In auro 62 (okrom kamieni, których nie ważono). Pierścienie 2, z kamieniami1375. W 1574 r. syn Mikołaja — Andrzej był już pełnoletni i dziedzictwo jego składało się z Niewodnicy (później Kościelnej), Woli Niewodnickiej (Niewodnica Korycka), Czaplina, Trypuć, Niecek, Barszczówki i położonego w par. brańskiej Hodyszewa 258,

KOTOWICZ PAWEŁ, dworzanin królewski, miernik

W 1559 r. dokonał Pomiarę w starostwie tykocińskim. Do 1944 r. w zbiorach Biblioteki Ordynacji Krasińskich w Warszawie (Bibliotece Narodowej) znajdował się: Z rozkazania JKM rejestr pomierzenia włók i postanowienia placów zamku JKM tykocińskiego przez mię Pawła Juriewicza Kotowicza, dworzanina JKM roku 1377. Rękopis spłonął w 1944 r.1376

Сноски

1368 W. Pociecha, Królowa Bona, t. 3, s. 191.

1369 AGAD Warszawa, APP, nr 18, s. 249; Kościół katolicki na Podlasiu. Zbiór dokumentów erekcyjnych i funduszowych, z. 1, Niewodnica, Białystok 1997, s. 7.

1370 1, Kapica-Milewski, Herbarz, s. 136.

1371 Г. Wasilewski, Białystok w XVI-XVII wieku, s. 107.

1372 АР Kraków, ZZG, nr 53.

1373 7, Maroszek, W. Wilczewski, Dzieje obszaru gminy Turośń Kościelna, Turośń Kościelna 1997, s. 24-26; J. Maroszek, W. Е. Wilczewski, Dzieje kościoła i parafii 1596–1996, Białystok 1996, s. 10-14.

1374 К. Niesiecki, Herbarz polski, +. 9, Lipsk 1842, s. 191.

1375 AGAD Warszawa, KZK, nr 1, k. 306v-308v; Pierwotnie opiekę nad niepełnoletnim potomstwem M. Koryckiego mieli sprawować najbliżsi krewni: Maciej Lewicki sędzia ziemi bielskiej (którą funkcję otrzymał po zmarłym) i Tomasz Uchański, woj. płocki, star. wyszogrodzki, jednak Lewicki zrzekł się tych uprawnień na rzecz Uchańskich. W 1556 r. Andrzej, Anna, Katarzyna i Elżbieta Koryccy, dzieci Mikołaja, procesowały się ze swym prawnym opiekunem Uchańskim. Zob. A. Boniecki, Poczet, s. 146-149. 12 VIII 1565 r. w Rakowie pod Mińskiem Litewskim do popisu wojsk wyruszających przeciw Moskwie stawił się poczet Arnolfa Uchańskiego wojewody płockiego, z opieki dzieci nieboszczyka Koreckiego sędziego bielskiego z imenia Niewodnicy. Kiedy w 1567 r. przeprowadzono kolejny popis wojsk, z Niewodnicy Koryckich stawił się wówczas poczet 8 konnych pod komendą Mikołaja Wałowskiego z opieki, jaką sprawował abp Jakub Uchański nad siostrzeńcami. Por. Russkaja istoriceskaja biblioteka, t. 33, Pietrograd 1915, s. 367-370. Jeszcze w 1569 r. dzieci Mikołaja Koryckiego musiały być małoletnie, bo nie spotykamy ich wśród osób składających z parafii suraskiej przysięgę na wierność królowi i Koronie Polskiej. Najwidoczniej wystarczył podpis pod aktem inkorporacji wuja Andrzeja Uchańskiego. Por. Akta unji Polski z Litwą 1385-1791, s. 206, 257, 260.

1376 А. Jabłonowski, Podlasie, t. 3, s. 52.

1377 Opis 815 rękopisów, nr 117. Dawna sygnatura Bibl. Ordynacji Krasińskich 53, k. 1-73.

Перевод на русский (машинный)

Воля?59, Его судебные обязанности приводили к тому, что Корицкий приобретал собственность в самом Бранске и его окрестностях. В 1546 году король утвердил Николаю Корыцкому судье Беляцкому некоторые земли и людей в Браньском повяте комиссарами от королевы ЯМ Боны депортированных?51.

В 1533 г. получил королевский документ на землю над рекой Неводница. В документе, выданном в Неводнице в 1533 г., пограничные комиссары, посланные в связи с жалобой дворян из Городнян Городинских, которые раскаялись и пожаловались, что Николай Корицкий подсюд Бельский, наместник Брашский, забрал землю их родины, у границы с Ю.1370Историки сомневаются в подлинности документа 1533 г. и утверждают, что он является подделкой 253-го, первым не подозрительным правовым актом, связанным с имуществом Николая Корицкого, является документ 1 декабря 1542 г., выданный в Кракове, которым король утвердил разграничение королевских владений с земельными владениями, расположенными на реке Неводницей.1372. Николай был основателем придворной резиденции в Неводнице (позже называемой Церковной) и строителем там самого старого королевского двора. Можно предположить, что это место должно было быть распланировано в стиле Ренессанса. Там находились итальянские сады, в которых крайние помещения были заняты прудами, образующими партеры воды. Красоту этого места мы можем оценить и сегодня, путешествуя по этому месту.1373.

Его карьеру определили прекрасные семейные связи. Он был женат на Елизавете Уханской (умер в 1553 году), родной сестре примаса Польши Якуба Уханского (умер в 1581 году), Томашу Уханскому, воеводе Плоцком, Арнольфе Уханском, воеводе Белзком (умер в 1576 году) и Алексаеее Уханском.1374,

О богатстве Николая Корицкого свидетельствует как недвижимое, так и движимое имущество, оставшееся после его смерти.137113681369

Неводянка, с фермой Марковщижа, село Ходышево под Браньском, с 18 крестьянами и 7 дворниками, в городе Бранске, 3 каната под городской юрисдикцией. Из оставшихся на Неводнике, перечислено: на Неводнице количество монет 1 900. Корзины большие 8, корзинка маленькая 1, золотые чашки 1 In auro 62 (кроме камней, которые не взвешены). Кольца 2, с камнями1375. В 1574 г. сын Николая Андрей был уже совершеннолетним, и его наследие состояло из Неводницы (позже Церковной), Неводницкой Воли (Корыцкая Неводница), Чаплина, Трипуча, Нецека, Барщевки и расположенного в пар. Браньской Ходышеве 258,

Котович Павел, придворный, метр

В 1559 году он сделал измерение в Тыкочинском старосте. До 1944 года в коллекции Библиотеки Ординации Красинских в Варшаве (Национальная библиотека) находился: Из приказа ЕКВ регистр измерения волок и определения площадей замка ЕКВ тыкоцинского через Павла Юрьевича Котовича, придворного ЕКВ года1377Рукопись сгорела в 1944 году.1376

Сноски

1368 Утешение, королева Бона, т. 3, с. 191.

1369 AGAD Варшава, APP, No 18, с. 249; Католическая церковь на Подляшье. Сборник эрекционных и фондовых документов, z. 1, Niewodnica, Белосток 1997, с. 7.

1370 1, Капица-Милевский, Гербарж, с. 136.

1371 Г. Василевский, Белосток в XVI-XVII веках, стр. 107.

1372 Красноярск, ул., 53.

1373 7, Maroszek, W. Wilczewski, История области гмины Turoszní Koślá, Turosň Kostelna 1997, с. 24-26; J. Maroszek, В. Е. Wilczeński, История церкви и приходов 1596 96, Белосток 1996, с. 10-14.

1374 К. Несецкий, Гербарж польский, +. 9, Лейпциг 1842, с. 191.

1375 AGAD Варшава, KZK, No 1, к. 306v-308v; Первоначально опекуном несовершеннолетнего сына М. Корыцкого должны были быть ближайшие родственники: Мацей Левицкий судья земли Бельской (которую должность он получил после усопшего) и Томаш Уханский, Плоцкий воевода, стар. Вышгородский, но Левицкий отказался от этих прав в пользу У. было проведено очередное описание войск, из Неводницы Корицкой явилось тогда 8 конных под командованием Николая Валовского, а архиепископ Якуб Ушанский над племянниками. Ср. Русская историческая библиотека, т. 33, Петроград 1915, стр. 367-370. Еще в 1569 году дети Николая Корицкого должны были быть несовершеннолетними, потому что суррогатами были дети.

1376 А. Яблоновский, Подляшье, т. 3, с. 52.

1377 Описание 815 рукописей, No 117. Древняя сигнатура Библий. Постановления Красинских 53, стр. 1-73.