Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 242, с. 456-457

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 242 из 338

С. 456-457

Оригинал (по-польски)

w rękach bojarzyna uczciwego Stanisława Chełpy. O tym ostatnim z aktu wystawionego w Wilnie 30 IV 1581 r. dowiadujemy się, że był zięciem Jana Hermanowskiego1279, Wątpliwym wydaje się, by sam hercarz Jan Hermanowski posiadał szlachectwo. Wielokrotnie bowiem w źródłach określa się mianem uczciwy, dla króla liczyła się jednak widać przede wszystkim jego fachowość i umiejętności płatnerskie, nie zaś urodzenie.

IRZYKOWICZ KASPER, dworzanin królewski

Kasper Irzykowicz był posłem ziemi bielskiej na unijny sejm lubelski 1569 r. Odjechał stamtąd w piątek 3 Ш, oświadczając, że nie jest już posłem, bo po wyjeździe Litwinów mandat jego ustał i nie chce być poczytywany przez panów litewskich za zdrajcę. Litwini pragnęli go przekupić, napominali, że jest z rodu Olechnowiczów. Posłano dwóch komorników, aby dogonili Irzykowicza — dwiema drogami wiodącymi na Podlasie — jednego na Lewartów, drugiego na Parczew 1280.

Pozostawił opis lipcowych wydarzeń w dworcu knyszyńskim w liście datowanym 18 VII 1572 г. 1281

JAKUB, powroźnik tykociński

W Tykocinie, na Kaczorowie w 1571 r. Jakub Powroźnik wspólnie z panem Dulskim Janem podskarbim nadwornym i starostą brańskim posiadał 4-prętową posesję 1282,

JAN, ślusarz stadniny knyszyńskiej JKM

Jana, ślusarza stadniny królewskiej wzmiankował król w liście 10 IV 1571 r., ale nie miał o nim dobrego zdania, głównie z powodu jego drogości1283, Jan ślusarz zamieszkiwał przy ul. Dworskiej w Knyszynie, w sąsiedztwie rezydencji królewskiej, jeszcze w 1577 r. 1661284

JASIEŃSKI JÓZEF, archidiakon wileński, pleban suraski, sekretarz królewski, zm. przed 1544 r.

Jako archidiakon katedry wileńskiej wzmiankowany był w okresie od 16 X 1536 г. do 1 XI 1285. Był plebanem w Jeziorosach, Surażu (wzm. 20 IV 1550 r.), Drohiczynie, Witebsku, Skalbmierzu 1286. Jako sekretarz królowej wzmiankowany był 20 IV 1550 r1287. Wkrótce przeszedł na służbę do króla Zygmunta Augusta i jako jego sekretarz był wzmiankowany 30 IX 1551 r.17%1288 Zmarł przed 1554 r., bo wówczas plebanię suraską otrzymał inny blisko związany z dworem króla Zygmunta Augusta lekarz i humanista — Piotr Fizyk z Poznania 1289,

JASIEŃSKI WOJCIECH, kuchmistrz JKM, zm. przed 1561 r. Wcześniej nim został kucharzem królewskim był Jasieński kuchmistrzem bpa wileńskiego Pawła Holszańskiego (wzm. 6 VII - 1 XI 1537)1290. Kuchmistrzem królewskim był już jednak 18 У 1539 r1291. Zygmunt August w liście do Dantyszka bpa warmińskiego z 4 I 1545 r. (z Wilna) wzmiankował, że Konarski i Jasiński domownicy moi list twój i konia dla nas ofiarowanego oddali1292. Był osobą zamożną, brał w zastaw majętności szlacheckie, posiadał swój dwór w Wilnie i dzierżawił włość gieranońską koło Merecza (wzm. 2 I 1554 r1293. oraz 12 IV 1554 r.176). W rachunkach królewskich pojawia się jako kuchmistrz (coguinae magistro Lithuanico) 12 XI 1547 г. i 1 V 1548 г1295. W 1558 r. był ciwunem wileńskim, starostą uszpolskim1294

Сноски

1279 Cessio iuris super sortem 5 laneos agri in villa Raduly capitaneatus Tykocinensis post nobilem Joannem Hermanowski pro parte honesti Stanislaus Chełpa iure feudi ad eztstentiam prolis masculinae posstdendam — AP Białystok, Kamera, nr 155 А, К. 218.

1280 Nowiny Lubelskie [Anonim], MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 77, s. 89-103.

1281 А, Stafiński, Zgon г pogrzeb Zygmunta Augusta w Knyszynie, „Dziennik Białostocki” 30 III 1939 r., s. 5.

1282 AGAD Warszawa, ASK, dz. LVI, nr T-4, К. 15.

1283 BAN Kórnik, nr 250, К. 93.

1284 Akta albo sprawy, nr 473.

1285 M.in. w 1543 r. - CAADR Moskwa, F. 389, op. 1, nr 43; A. Boniecki, Poczet, s. 106.

1286 ВАМ Wilno, Е. 1, nr 119, 121, 127, 151, Е. 2, nr 46, Е. 3, nr 98, Е. 6, nr 164.

1287 BĄN Wilno, F. 2, nr 46.

1288 BAN Wilno, Е. 1, nr 152; Opisanie ROVPB, t. III, prilożenija s. 62-65, nr 25, R. Jasas, Pergamentu katalogas..., s. 204, nr 518.

1289 AGAD Warszawa, KZB, nr 2, k. 296.

1290 Wzm. 6 VII 1537 r. - zob. BAN Wilno, Е. 1, nr 389; Opisanie ROVPB, t. IV, s. 2, nr 389; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., s. 165, nr 415. Kolejno jako kuchmistrz biskupi wzm. był 1 XI 1537 - zob. BAN Wilno, Е. 6, nr 163; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., s. 166, nr 416.

1291 BAN Wilno, F. 1, nr 124; Opisanie ROVPB, t. Ш, nr 124, s. 11 i priłożenija, nr 18, s. 56-57; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., nr 424, s. 169.

1292 MN Kraków, Bibl. Czart., nr 1618. IV, s. 51.

1293 BAN Wilno, F. 1, nr 394; Opisanie ROVPB, t. IV, nr 394 i prilożenija s. 10-11, nr 11; R. Jasas, Pergamenty katalogas..., nr 535, s. 211.

1294 BAN Wilno, F. 6, nr 206; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., nr 538, s. 212.

1295 Rachunki dworu królewskiego 1544-1567, wyd. A. Chmiel, t. 1, s. 247 i 274.

Перевод на русский (машинный)

в руках бояр Станислава Хелпы. Об этом последнем акте, выданном в Вильнюсе 30 апреля 1581 года, мы узнаем, что он был зятем Яна Германовского1279Сомнительно, что сам геркарц Ян Германовский был дворянином. В источниках часто упоминается как честный, но для короля было видно, прежде всего, его профессионализм и навыки оплаты, а не рождения.

Ирживич Каспер, придворный

Каспер Иржикович был депутатом земли Белой на Люблинском сейме 1569 года. Он уехал оттуда в пятницу 3 Ш, заявив, что он уже не депутат, потому что после отъезда литовцев мандат его установился и он не хочет, чтобы литовские господа считали его предателем. Литовцы хотели подкупить его, увещевая, что он из рода Олеховичей.1280.

Оставил описание июльских событий в Кнышинской резиденции в письме, датированном 18 июля 1572 г.1281

Якуб, тикочинский реципиент

В Тыкоцине, на Качорове в 1571 году Якуб Возвращитель вместе с господином Дульским Яном подскарбим придворным и старостой Браньским владел 4-ти кольцевой собственностью.1282,

Ян, слесарь Кнышинского шпиля JKM

Иоанн, слесарь королевского конюшни, упоминает короля в письме 10 апреля 1571 года, но не имеет о нем хорошего мнения, главным образом из-за его дороговизны.1283Ян Слюсарь жил на ул. Дворской в Кнышине, рядом с королевской резиденцией, еще в 1577 году 166.1284

ЯСЕНСКИЙ ИОСИФ, Вильнюсский архидьякон, суранский плебан, королевский секретарь, умер до 1544 года.

Как архидьякон Вильнюсского собора упоминается в период с 16 по 1536 г. до 1 ноября.1285. Был плебеем в озерах, Сураже (умер 20 апреля 1550 г.), Дрогичине, Витебске, Скальбмире1286. В качестве секретаря королевы упоминается 20 апреля 1550 года1287. Вскоре он перешел на службу к королю Сигизмунду Августу и в качестве его секретаря упоминается 30 сентября 1551 года.17%1288 Он умер до 1554 года, потому что тогда сураску получил другой тесно связанный с королевским двором короля Сигизмунда Августа врач и гуманист Пётр Физик из Познани.1289,

Ясенский Войчех, повар JKM, умер до 1561 года. До того, как стать королевским поваром, был Ясенским поваром виленского епископа Павла Гольшаньского (умер 6 VII - 1 XI 1537)1290. Однако королевским поваром был уже 18 У 1539 г.1291. Сигизмунд Август в письме к Дантиску варминский бпа от 4 января 1545 года (из Вильнюса) упоминает, что Конарский и Ясинский члены моей семьи написали твое письмо и лошадь для нас отдаленного1292. Он был богатым человеком, брал в залог дворянские имения, имел свой королевский двор в Вильнюсе и сдал в аренду гренашское имение около Мереча (см. 2 I 1554 г.).1293. и 12 апреля 1554 г.). В королевских счетах появляется как повар (coguinae magistro Lithuanico) 12 ноября 1547 г. и 1 V 1548 г.1295. В 1558 г. был вильнюсским цивуном, ушпольским старостой1294

Сноски

1279 Cessio juris super sortem 5 laneos agri in villa Raduly capitaneatus Tykocinensis post nobilem Joannam Hermanowski pro parte honesti Stanislaus Chelpa iure feudi ad ezstentiam prolis masculinae posstdendam AP Белосток, Камера, No 155 А, К.

1280 Люблинские новости [Аноним], MN Kraków, Bibl. Czart., TN, No 77, с. 89-103.

1281 А, Стафинский, Смерть г похороны Сигизмунда Августа в Кнышине, «Дневник Белостокского» 30 III 1939, стр. 5.

1282 AGAD Варшава, ASK, dz. LVI, No T-4, К. 15.

1283 Банк Курник, No 250, К. 93.

1284 Дело или дело. No 473.

1285 В частности, в 1543 г. - CAADR Moscow, F. 389, op. 1, No 43; A. Bonieecki, Poczet, s. 106.

1286 Вильнюс, Е. 1, No 119, 121, 127, 151, Е. 2, No 46, Е. 3, No 98, Е. 6, No 164.

1287 Вильнюс, Ф. 2, No 46.

1288 BAN Вильнюс, Е. 1, No 152; Описание ROVPB, том III, приложение с. 62-65, No 25, R. Jasas, Pergamentu katalogas..., стр. 204, No 518.

1289 Варшавская АГАД, КЗБ, No 2, к. 296.

1290 6 VII 1537 г. - см. BAN Вильнюс, Е. 1, No 389; Описание ROVPB, том IV, с. 2, No 389; R. Jasas, Pergamentu katapas..., стр. 165, No 415. Далее как повар епископы прим. был 1 XI 1537 - см. BAN Wilno,.

1291 BAN Вильнюс, F. 1, No 124; Описание ROVPB, t. S., No 124, s. 11 и прилагательные, No 18, с. 56-57; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., No 424, с. 169.

1292 М.Н. Краков, Библ. Чарт., No 1618. IV, с. 51.

1293 BAN Вильнюс, F. 1, No 394; Описание ROVPB, том IV, No 394 и приложении с. 10-11, No 11; R. Jasas, Pergamenty katalogas..., No 535, с. 211.

1294 BAN Вильнюс, F. 6, No 206; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., No 538, с. 212.

1295 Счета королевского двора 1544-1567, изд. А. Хмеля, т. 1, с. 247 и 274.