Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 201, с. 376-377

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 201 из 338

С. 376-377

Оригинал (по-польски)

przebywający wówczas w Łowiczu bom był w Łowiczu tedy, gdy tamże listy te pachole me przyniosto, którem czytał ks. abp. JM i nie pomału się Jrasował powiadając, iż nie mieli tego poruszenia ci panowie, którzy to do Tykocina jachali byli, ani im to godziło czynić... Sam też z tem srebrem nie wstąpiono do Płocka, czemu się dziwuję, ale pojechali wodą niżej 7 mil do Włocławka, bpa kujawskiego miasta, tam je mają oddawać p. gdańskiemu. I bodaj to nie dla mnie się działo, bom był przeciwien temu posłaniu do Tykocina. Druga: Dojrzałbym był zapisu, aby nam jako nie zeszła ta korona i jednorożec, którą król JM kupił. I jest około tego sprawa pewna: Jedno radzi by ją byli wykuglować zasię ci, którym się o to dostała w ręce. Bo łacno teraz każdemu kuglować, gdy КЛМ umarł, aleby był za nieboszczyka i gęby rozdziawić nie umiał999,

Nie skończyło się to na otwarciu skarbca tykocińskiego 2 VI 1573 r. Kolejny raz uczyniono to z okazji pogrzebu króla Zygmunta Augusta. 23 VII 1573 r. z Krakowa do królewny Anny Jagiellonki zwrócili się panowie rada: Franciszek Krasiński bp krakowski, marszałek koronny, Jan F irlej, Stanisław Herburt kasztelan lwowski, star. samborski, Jakub Wapowski kasztelan przemyski i Walenty Dembiński kanclerz koronny, którzy przygotowując pogrzeb potrzebowali niemało rzeczy, zwłaszcza tych, które się tu na karcie spisało, a wiedząc my o nich, że są w skarbie tykocińskim nieboszczyka p. naszego zmarłego, że ich snadnie bez wszelkiej szkody możem użyć ku tej posłudze pogrzebowej. Prosili więc, by królewna Anna Jagiellonka pozwoliła podskarbiemu koronnemu Hieronimowi Bużeńskiemu dosiąść tych wszytkich rzeczy z depozytu tykocińskiego, posławszy tam kogo swego, co by przy tem był, kiedy te rzeczy brać będą, a toż i potem dozierał, jako niemi na posłudze pogrzebowej szafować, abo ich używać będą, aby się to zaś wszytko do tego depozytu wróciło, jakoż bez pochyby wrócić się musi... Do listu dołączony był: Rejestr tych rzeczy, które mają być wzięte na pogrzeb i na koronację:

Kirys ze wszytkiemi rzeczami należącymi do pogrzebu.

Item. Obicie do gmachów królewskich na zamek krakowski ku uczciwości Pana Nowego i Rzeczypospolitej, o których Podgórski sprawę da, a któremi te gmachy ochędożone być mogły.

Item. Kredens srebrny, pozłocisty, co został w Tykocinie i stołowego srebra co może być1000,

Jednocześnie będąc pewni przychylności Anny Jagiellonki tegoż samego dnia w Krakowie 23 VII 1573 r., spisano: Postanowienie i porządek do pro-

wadzenia ciała КЛМР naszego zmarłego przez rady koronne w Krakowie spisany.

Tamże [w Tykocinie - J. M.] JMP rady mają za wolą królewny JM wziąć z armiskamery kirisz do pogrzebu potrzebny króla nieboszczyka, obiecie do gmachów zamku krakowskiego ku koronacji, także kredens do ozdoby i potrzeby koronacji p. naszego obranego, który został na zamku łykocińskim, a to z wiadomością i pozwoleniem królewny JM, co wszystko w dobrej opatrzności do Krakowa odwieziono, a do rąk JMci p. podskarbiego koronnego oddano...

Sukno urzędnikom, dworzanom, jurgieltinikom, komornikom, drabantom i innym wszem, którzy do prowadzenia ciała do Tykocina zjechać się mają, według powinności swej nie omieszkają, mają być tamże rozdane na osoby tylko same JM wszystkich, takie jakie z Krakowa JMP podskarbi tam wyprawił...

Chorągiew dworną, która jest przy ciele ma nieść JMP chorąży przed ciałem..1001.

Otworzono wówczas skarbiec tykociński, biorąc potrzebne do pogrzebu przedmioty. Zachował się:

Spisek rzeczy, które dla pogrzebu ciała КЛМ sławnej pamięci zmarłego i dla koronacji nowo obranego z Tykocina są wzięte za żądaniem JMP panów koronnych i za pozwoleniem JKM Anny, że która będąc od JMP panów koronnych o to proszona postała do wzięcia tych rzeczy do Tykocina JM ks. Wojciecha Starosrzebskiego bpa chełmskiego nominata przemyskiego, ks. Stanisława Fogielwedera ardziakona, ks. Adama Pilchowskiego proboszcza warszawskiego. Przy braniu których rzeczy niżej opisanych był też i JMP Ostaphiej Wołowicz kasztelan trocki, podkanclerzy WKL i co którym straż ciała КЛМ z zamku tykoczkiego jest poruczona. A naprzód pieczęci, któremi posliecz [s] z strony królewny JM i JMPP podskarbiowie koronni z sejmu elekcjej deputowani sklepy, albo gmachy tikoczkie byli zapieczętowali, wcale i nienaruszone są nalezione, które odjąwszy wyjęto dla tej potrzeby i ozdoby koronnej rzeczy ut sequitur:

Kirisz nowy miescy pozłocony na osobę i na koni ze wszyckim co do niego należy.

Zbroi drabanckich na chorąże tak Koronne, jako WKL nr 60.

Obicia do gmachów zamku crakowszkiego na koronacją tak jako niżej są specyfikowane.

Сноски

999 А. Przezdziecki, Jagiellonki polskie, t. IV, s. 79-82.

1000 Op. cit., s. 91-92.

1001 MN Kraków, Bibl. Czart. TN, nr 81, nr 30, s. 99-102.

Перевод на русский (машинный)

И вот, когда пришли письма эти, которые я читал о архиепископе Иоанне и не помедлил сказать мне, что это не было у тех господ, которые к Тыкоцину были, и им не позволялось это делать... Сам же с этим серебром не взошел на землю. Потому что теперь всем льстить, когда он умер, но чтобы он был мертв и не мог разбудить999,

Это не закончилось открытием тыкочинской сокровищницы 2 июня 1573 года. В очередной раз это было сделано по случаю похорон короля Сигизмунда Августа. 23 июля 1573 года из Кракова к королеве Анне Ягеллонке обратились все господа: Франц Красиньский епископ Краковский, маршал коронный, Ян Ф Ирлей, Станислав Хербюрт каштелян княжества Львовского. Поэтому они просили, чтобы царевна Анна Ягеллонка позволила подсознанию коронного Иеронима Буженского присесть на все эти вещи из тыкочинского хранилища и послать туда своего, что бы у них было, когда они возьмут эти вещи, а потом вернуться и почитать их как неим на похоронах, чтобы они могли их услужить.

Кирис со всеми вещами, принадлежавшими погребению.

Item. Облицовка королевских зданий на краковский замок к чести Господа Нового и Речи Посполитой, о которых Подгурский даст дело, а какими эти здания могли быть.

Пункт. Серебряный ящик, позолоченный, что осталось в Тыкоцине и столовое серебро, что может быть1000,

В то же время, будучи уверенным в благосклонности Анны Ягеллонки в тот же день в Кракове 23 июля 1573 г., было написано: «Постановление и порядок для...

нашего покойного по коронным советам в Кракове.

Там же (в Тыкочине - Я.М.) JMP Советов должны, по воле королевы JM, взять из армискамеры кириш для похорон, необходимый королю покойника, обеты в здания Краковского замка для коронации, также шкаф для украшения и необходимость коронации против нашего защитника, который остался в Лыкоцинском замке, а это с ведома королевы и с разрешения JM.

Платье должностным лицам, придворным, юргельтянинам, дворецким, драгунам и прочим тем, кто должен привести тело к Тыкоцину, они должны, по своему долгу не унывать, быть там разданы только JM всех, таких, какие из Кракова JMP подскарби выслал туда...

Знамя придворное, находящееся при теле, должно нести знамя JMP перед телом.1001.

В это время была открыта Тыкоцинская сокровищница, взяв с собой необходимые для погребения предметы. Он сохранил:

Заговор вещей, которые для погребения тела славной памяти покойного и для коронации новобранца из Тыкоцина были взяты по требованию JMP коронных господ и с разрешения JKM Анны, которая, будучи от JMP коронных господ, просила взять эти вещи к Тыкоцину JM о. Войцеха Старосбецкого клана. А впереди печатей, которыми послушницы со стороны царицы ЯМ и ИМПП подскарбии коронные из сейма избирали магазины, или здания тикоцкие были запечатаны, совсем и нетронуты, которые, вынимая для этой нужды и украшения коронной вещи ut sequitur:

Кирис новый город позолотили на человека и на коне со всем, что ему принадлежит.

Войска, как и гвардейцы, под номером 60.

Обивки для зданий Краковского замка на коронации, как ниже, указаны.

Сноски

999 А. Пшедецкий, Ягеллонки польские, том IV, с. 79-82.

1000 С. 91-92.

1001 М.Н. Краков, Bibl. Czart. TN, No 81, No 30, с. 99-102.