Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 195, с. 364-365
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 364-365
Оригинал (по-польски)
dła blachowe, które w stajni ustawicznie są przy nas i inne, gdziekolwiek najdą; i ruśnice, arkabuzy wszytkie, które są przy Mikołaju Konarskim989, abo kto je kolwiek i gdziekolwiek chować będzie w armiskamerach i przy nas, włócznie, oszczepy, partezany, runki, alabarty, piki, lance i inne, tak jezdeckie drzewa, tarcze, puklerze, rodele, jako i piesze bronie Ich Mciam mają być. I prosimy, aby to Ich Mciam wszytko oddano krom ruśnic drabskich i hakownic, które są przy dzielech; te mają przy dzielech zostać,
Także i obicie wszystko, które jest w Tykocinie, abo gdziekolwiek indzie się najdzie, flanderskie opony ze złotem i z figurami i prostej roboty, także złotogłowowe, aksamitne i inne jedwabne obicia i poławy, kobierce, szpalery, race i inne jakiekolwiek, jakokolwiek nazwane, gmachów, komór, ścian, stołów, ław, ochędóstwa, łoża, połogi, namioty, grobki, kołdry, wezgłowia, aby też Ich Mci pobrały; i wszytkie instrumenta musicae omnis generis et materiei ac formae, żadnych nie wyjmując. Owa wszytko dobro nasze, sprzęt i rzeczy ruchome i nieruchome, wymienione i nie wymienione, ogółem wobec i z osobna tu namienione i Ich Mciam naznaczone tak, iżby jako po łacinie mówią: generilitas specialitati et e contra non deroget. A czego z rzeczy ruchomych nie wyrażono, to aby było tak miano i rozumiano, jakoby mianowicie wysłowiono beło i o to aby Ich Mci siostry nasze, często mienione królewny istotnie, rzecznie, skutecznie i zupełnie osięgnęły i w dział równy, zgodny, jedna bez drugiej krzywdy pobrały....
Szaty nasze wszytkie i ubiory, które są w schowaniu naszych i gdzie się kolwiek jedno u kogożkolwiek najdą, także i szaty królowej JM Barbary, które Gzowski990 chowa, a potym gdziekolwiek indziej będą i u kogo się najdą, z ubiorem Jej Mci jakokolwiek nazwanym wszystkim, żadnych rzeczy nie wyjmując, samej królewnie JM Annie darujemy.
Tejże samej królewnie Annie Jej Mci 20 cugów woźników, już i te licząc, które JM są, jakie sobie między tymi i tymi, które w stajni naszej będą, obrać każe, oddajemy, aby beły statecznie i dostatecznie sprzężone ze wszytkimi ich ubiory, zbroją, rzędy, szory, śladami, chomąty. Także i kolebki, karety, kotcze i wszelakie wozy, rydwany skarbne, robotne, z poponami i z ozdobami ich złotogłowemi, aksamitnemi i jakimiżkolwiek, które się po nas najdą, i wszytek grat i sprzęt kuchenny Jej Mci samej królewnie Annie odkazujemy, niechaj by to jej wszytko spełna oddane beło....
W Wilnie... aby ten kościół św. Anny [do]konany i słudzy boży postanowieni i nadani dostatecznie przy nim belil59%, Do którego wszytko złoto, srebro kościelne, cokolwiek jest w oboim nadwornym skarbie i będzie, także i to, które przy nas ustawicznie bywa dla mszy, i cokolwiek u Zalińskiego [w Knyszynie - J. M.] i w Tykocinie jest oddajemy: Jako kielichy, pateny, krzyże, pacyfikaty, lichtarze, turribularze, ampuły, dzwonki, także ornaty i wszytkie ozdoby i ochędóstwa, i sprzęty ku służbie bożej do kościoła należące, aby beły do tego kościoła św. Anny w Wilnie wydany, krom krzyżyka złotego szafiry osadzonego, w którym jest Drzewo Krzyża św. na łańcuszku do kaplice na zamku krakowskim, w której ciało КЛМ pana ojca naszego śp. leży odkazujemy.
Kredens też drugi, nasz nadworny, który beł i jest w ręku i w schowaniu podskarbiego nadwornego koronnego, prosimy, aby beł na zapłatę dworzan i sług naszych obrócon, nie będzie li skądinąd zapłata obmyślana, iżby każdy z tego kredensu beł odprawion i każdemu służba, jeśliby beła zatrzymana, i łaska nad służbę beła dana i nagrodzona, mając baczność, kto jako dawno nad obecnie służąc lata swe na dworze naszym utracił, i na kożdego zasługi, sług, doktorów, kapłanów, jurgieltników, drabantów, komorników, pacholąt, aż i masztalerzów, rzemieśników, odźwiernych, woźnic, kucharzów, piwnicznych i innych jakichkolwiek sług naszych, wedle każdego zasługi; nie tych, którzy ad oculum służyli, kąs się pokazawszy i poświeciwszy na dworze zjezdzali, a służb naszych nie pilnowali...992, Dobrą orientację w majątku ruchomym króla, przechowywanym w Tykocinie i Knyszynie daje kwit królowej Anny Jagiellonki dany ks. Stanisławowi Fogelwederowi w Płocku 29 IX 1572 r., dotychczas nie znany i nie wykorzystywany przez badaczy; ze względu na jego wartość poznawczą warto przytoczyć go w całości:
Anna z łaski Bożej królewna polska etc. Wiadomo czyniemy tym listem naszym, iżeśmy rozkazali ks. Stanisławowi Fogelwederowi ar[chi]diakonowi warszawskiemu, aby dał do rąk naszych, spiski, regestra albo inwentarze rzeczy KJM i spraw, w których król JM sławnej pamięci, służby jego używać raczył. W czym, iże stę on oglądał na trudności, które by jego o wydanie tych rzeczy od kogo potkać mogli, rozkazaliśmy jemu ustnie i powtóre pod posłuszeństwem i powinnością tą, za którą nam jako siostrze rodzonej КЛМР jego, służby swojej sprawę dać powinien, aby nam te spiski, regestra albo inwentarze rzeczy KJM i spraw, w których KJM sławnej pamięci służby jego991
Сноски
989 Dowódca gwardii pałacowej.
990 Stanisław Gzowski, jurgieltnik królewski, łożniczy.
991 Kościół św. Barbary i Anny na Zamku Dolnym w Wilnie, przygotowywany przez króla na mauzoleum rodowe, gdzie miały spoczywać jego żony, dziś nie istniejący.
992 Testament Zygmunta Augusta, s. 34.
Перевод на русский (машинный)
Листовые пластины, которые в конюшне постоянно находятся рядом с нами и другие, где бы они ни находились; и гусеницы, аркабузы все, что у Николая Конарского989или кто будет хоронить их где и когда угодно в армиях и при нас, копья, копья, партезаны, раввины, алабарты, пики, ланцы и прочие, так что всадники, щиты, публицисты, родители и пешеходы должны быть их мечами; и мы просим, чтобы все орудия их были срублены, и все орудия их были срезаны.
И все, что в Тыкоцине, и все, что в других местах, все, что на них, все, что в них, все, что на них: все, что в них есть, и все, что на них есть, и все эти вещи, включая золото, и фигуры, и простые работы, и все, что должно быть в них, и все, что не должно быть в них, ковры, сапоги, столы, стулья. А что из движимого не выражено, так это то, чтобы его называли и понимали так, будто бы именно было послано мольбу и о том, чтобы сестры наши, часто именуемые царевнами, действительно, эффективно и вполне достигали и разделяли одно без другого обиду.
Все одежды наши и одежды наши, которые в укрытии нашем, и где бы ни был один из них, также и одежды царицы ЯМ Варвары, которые Гзовски990 Она прячет, а потом где-нибудь еще они будут, и у кого они найдутся, с одеждой Ее Mci, как бы мы ее ни называли, ничего не извлекая, мы просто подарим принцессе JM Annie.
И вот, мы, царевна ее, содержим двадцать кущей колесниц, и все, что между ними, и все, что в конюшне нашей, и все, что у нас будет, будем чистить, чтобы они были крепко и крепко соединены со всеми одеждами их, доспехами, шорами, следами, хомяками.
В Вильнюсе... чтобы эта церковь св. Анны [к кресту и слугам Божиим, к кресту священному, и при нем достаточно белил59%, ко которому все золото, серебро церковное, что есть в обоих дворах сокровища и будет, и то, что при нас постоянно бывает для мессы, и что у Залинского (в Кнышине - М.) здесь и от пачки: Мы ссылаемся.
И второй ковчег, придворный наш, который в руке у тебя и в сокровищнице придворной у венца, мы просим, чтобы ты пожертвовал на возмездие придворных и слуг наших, на придворных и на придворных, чтобы каждый из них не имел пристанища и прислуживания. не тех, которые ad oculum служили, но, выйдя, освящались в царском дворе и не соблюдали служения нашего.992Хорошую ориентацию в движимом имении короля, хранящемся в Тыкоцине и Кнышине, дает квитанция королевы Анны Ягеллонки, данная о. Станиславу Фогельведеру в Плоцке 29 сентября 1572 г., до сих пор не известная и не используемая исследователями; из-за его познавательной ценности стоит привести его полностью:
Анна по благодати Божией, польская царевна и т. д. Известно, что этим письмом мы отдали приказ о. Станиславу Фогельведеру и после него варшавскому диакону, чтобы он дал нам от руки, заговор, регентство или инвентарь вещей ЕКВ и дел, в которых король ЯМ славной памяти мог пользоваться его службой. В чем и что он должен был видеть?991
Сноски
989 Командующий дворцовой гвардией.
990 Станислав Гзовский, королевский юргист.
991 Церковь Святой Варвары и Анны в Нижнем замке в Вильнюсе, которую король готовил для родового мавзолея, где должны были покоиться его жены, ныне не существующей.
992 Завещание Сигизмунда Августа, с. 34.