Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 189, с. 353, вклейка XXII

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 189 из 338

С. 353, вклейка XXII

Оригинал (по-польски)

Tablica XXII. Trzecie pole Boguszowskie na mapie granicy dóbr goniądzkich, zapewne z 1561 r.; twierdza Tykocin — pozostałości umocnień, sadzawek i fundamentów.

Prócz strzelców i pieniędzy zamek tykociński wymagał również obecności szpiegów, o których wysłannicy konwokacji warszawskiej dopytywali się u starostów knyszyńskiego i tykocińskiego. Wyznaczyli również kontyngent żywności ze starostw bielskiego, knyszyńskiego i tykocińskiego, by stale złożona była na zamku, przewidując dalsze rozprzestrzenianie się epidemii i ucieczkę załogi z twierdzy 1%, 6 II 1573 r. O. Wołłowicz, J. Dulski, A. Owadowski, S. Broniewski raportowali do rad koronnych: około opatrzenia zamku tykocińskiego poruczyliśmy p. staroście tykocińskiemu i knyszyńskiemu by żywnością, budowaniem i szpiegi (beła by ich potrzeba?) zamek opatrowali, jakoż to obiecali, co kto może dodać, ale tego krom chleba niewiele będzie mogło być'08,

Rota Klimunta Bileńskiego odbywała swą służbę tzw. polskim zwyczajem. Inni kierowani do twierdzy żołnierze zapytywali, czy również oni mają być według tego zwyczaju zorganizowani. Dowiadujemy się przy tej okazji jak była zorganizowana pod względem obowiązków wojennych ludność dóbr hospodarskich. Otóż Zygmunt August w czasie prowadzenia wojen z Moskwą powoływał pod broń strzelców zamieszkałych w leśnictwach. Strzelcy, którzy w czasie pokoju dozorowali puszcz królewskich, w czasie potrzeb wojennych uzbrojeni w rusznice podążali na wojnę. W największym z podlaskich leśnictw — bielskim początkowo było 20 rusznic, na które składali się wszyscy strzelcy. Później w czasie potrzeby inflanckiej król nakazał zwiększyć liczbę rusznic o dalsze 12. W sumie, w tym leśnictwie w 1573 r. strzelcy uzbrojeni byli w 32 rusznice. Na czele oddziału strzelców stał Stanisław Trojanowski leśniczy bielski, którego panowie rada z konwokacji warszawskiej przywoływali do obrony twierdzy tykocińskiej. Kondycja ludności zamieszkałej w jego leśnictwie była słaba. Sam leśniczy nazywał ich ludźmi nędznymi nie tylko, żeby się miał bić, ale i noża, nie tylko miecza albo rusznice drugi nie ma. 'W formowanej rocie pod komendą Trojanowskiego mieli znaleźć się wszyscy mieszkający w leśnictwie strzelcy, ale tylko z 32 rusznicami. Długo też trwało formowanie tej roty, bo rotmistrz twierdził, że zajmie to aż 5 tygodni, a przynajmniej 4. Panowie rada wysyłając list do leśniczego bielskiego liczyli, że strzelcy tego leśnictwa sformują rotę 100 osobową!0?, Również wysłano

107 MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 81, dok. 42, s. 191-198; BU Warszawa, nr 44,

108 BU Warszawa, nr 44, К. 80,

109 MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 81, dok. 46, s. 207-208. Nie było to nic nowego w organizacji obrony twierdzy tykocińskiej. Już 18 II 1568 r. Zygmunt August wydał rozkaz cejgwartowi tykocińskiemu, by ten wydał rotmistrzowi Stanisławowi Trojanowskiemu 5 funtów prochu ruszniczego. Było to pewnie wówczas, gdy Trojanowski miał do swej roty dołączyć 12 rusznic — por. ВАМ Kórnik, nr 250, dok. 148, К. 63.

Перевод на русский (машинный)

Вклейка XXII. Третье Богушевское поле на карте границы Гонёндзских владений, предположительно 1561 года; Тыкоцинская крепость — остатки укреплений, прудов и фундаментов.

Кроме стрельцов и денег, тыкоцинскийй замок требовал также присутствия шпионов, о которых послы варшавской конвоиры спрашивали у старост Кнышинского и Тыкочинского. Они также назначили мало продовольствия из старосты Бялского, Кнышинского и Тыкоцинского, чтобы оно постоянно было сложено в замке, предвидя дальнейшее распространение эпидемии и бегство экипажа из крепости 6 %.

Рота Климунта Бильского служила так называемым польским обычаем. Другие солдаты, направлявшиеся в крепость, сначала спрашивали, должны ли они быть организованы по этому обычаю. Мы узнаем по этому случаю, как было организовано с точки зрения воинских обязанностей население хозяйственных владений. Потому что Сигизмунд Август во время войн с Москвой призывал под оружие стрелков, проживающих в лесном хозяйстве. Стрельцы были вооружены в 32 оружейниках. Во главе ротного отряда стрелков стоял Станислав Трояновский лесничий Бельский, которого господа варшавского конвоирования призывали защищать тыкочинскую крепость. Состояние населения, проживающего в его лесничестве, было слабым. Сам лесник называл их бедными людьми не только для того, чтобы бить, но и ножом, не только мечом.

107 MN Краков, Библ. Чарт., TN, No 81, док. 42, с. 191-198; BU Варшава, No 44,

108 BU Варшава, No 44, К. 80,

109 MN Краков, Библ. Чарт, TN, No 81, док. 46, с. 207-208. Это не было чем-то новым в организации обороны Тыкочинской крепости. Уже 18 февраля 1568 года Сигизмунд Август приказал ротмистру Тыкоцинскому отдать ротмистру Станиславу Трояновскому 5 фунтов порошка.