Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 185, с. 346-347
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 346-347
Оригинал (по-польски)
Soli 2 łaszty.
Masła i serów, co może.
Drzewa do budowania kop 930.
Aprowizację załogi twierdzy tykocińskiej przewidziano ze zbiorów starostwa knyszyńskiego. Nawet po śmierci monarchy, kiedy przestała już obowiązywać jedność kompleksu dóbr własnych króla i starostwo knyszyńskie odebrał zajeżźdżając je Jan Zamoyski. W 1574 r. więc rady koronne w liście do Jana Zamoyskiego starosty knyszyńskiego nakazywały: Przypowiedzieliśmy służbę p. [Stanisławowi — J. M.] Trojanowskiemu na zamku tykocińskim. A tak za tą potrzebą prosimy i napominamy WM, abyś bez omieszkania z starostwa knyszyńskiego p. Trojanowskiemu ku żywności dał na ten zamek mąki beczek 600, słodu 600, krup pospolitych 60, grochu — 40 ż drew do tegoż zamku włością z starostwa knyszyńskiego, jako najwięcej być może, dla zimy nieodwłocznie teraz przeprowadzić rozkazał931, 27 П 1597 r. Zygmunt III przyznał Górnickiemu wszystkie dochody ze starostwa tykocińskiego zobowiązując go jedynie do łożenia 250 zł na utrzymanie zamku w stanie obronnym i matej daniny dla bernardynów932
Kwestię aprowizacji rozwiązał dopiero starosta Krzysztof Wiesiołowski, który testamentem swym w 1634 r. legował na utrzymanie zamku tykocińskiego dobra Białystok, co zatwierdził sejm 1646 r. Albrycht Radziwiłł zanotował w swym pamiętniku, że dobra białostockie do zamku tykocińskiego in perpetuum przysądzono933.
W 1587 r. starosta tykociński Ł. Górnicki wymieniał służbę zamku tykocińskiego, której zadaniem było zapewnienie temu obiektowi należytej obrony: w tykocińskim starostwie Tatarowie, co służą wojnę, Żydowie, puszkarze, czeikwartowie, hercarzowie, murarze, co mają szlacheckie grunty... Do tego jeszcze ziemianie tykocińscy powinni byli z starostą pospołu na wojnę jeździć, a gdzie by nie z starostą, ale chorążym [ziemskim — J. M.] służyli wojnę, tedy o to samo imiona tracić mają93.
W momencie śmierci ostatniego Jagiellona na zamku tykocińskim stacjonowała rota 200 pieszych, pod dowództwem rotmistrza Klimunta Bileń-934
skiego935. Po raz pierwszy słyszymy o nim 5 VI 1565 r., gdy król polecił 5. Włoszkowi wypłacić 1 200 zł na rotę Klimunta (Klemensa) Bylińskiego. Później 10 XII 1566 r. monarcha Climuntowi Bylinskiemu rotmistrzowi na zamku Tikoczin przesyłał regestrzyk furmanów posłanych z wozami i końmi na roboty. Znany jest też list Climuntowi Bylinskiemu rotmistrzowi naszemu od Zygmunta Augusta datowany w Knyszynie 16 II 1568 r. Później wzmiankowany był 28 Ш 1570 r.%936 W 1572 r. Bileński kwitował skarb koronny z odbioru 1245 zł pol., a była to kwartalna zapłata jego roty, mianowicie dla 200 pieszych po 5 zł pol., na 4 konie po 15 zł pol., na 2 bębny po 10 zł pol., a na kuchnię według zwyczaju96,
Znamy niektórych spośród towarzyszy jego roty, jednym z nich był Marcin Radziecki herbu Turzyna, w l. 1570-1572 wciąż wyczekujący w zamku warszawskim na zaległy żołd dla załogi Tykocina oraz na doctora wengierskiego, to jest na wino dla roty938. Innym towarzyszem roty był pewnie939940937
Сноски
930 BU Warszawa, nr 44, k. 80-81v.
931 Archiwum Jana Zamoyskiego, t. 1, nr 45.
932 M. Mituła, Życie Górnickiego w świetle dotychczasowych badań, „Przeszłość” 1930, nr 7, s. 105.
933 А. S. Radziwiłł, Pamiętnik o dziejach w Polsce, t. 2, Warszawa 1980, s. 519; T. Wasilewski, Białystok w XVI-XVII wieku, s. 123.
934 7, Dunin-Kozicki, Nieznane pismo Łukasza Górnickiego..., s. 6.
935 Zwanego również Byleńskim, Bylieńskim, ale sam podpisywał się Klimont Bileński — por. MN Kraków, Bibl. Czart., TN nr 81, dok. 14, s. 40. S. Gruszecki w artykule: Podlaski fragment walki o władzę po śmierci Zygmunta Augusta, „Rocznik Białostocki” 1971, t. X, s. 45 mylnie uznał starostę knyszyńskiego komendantem zamku. Stefan Bielawski ówczesny star. knyszyński nim nie był. Myli się również cytowany przez S. Gruszeckiego K. Lepszy, który w biogramie star. knyszyńskiego Stefana Bielawskiego w PSB, t. 2, s. 39 pisał: Umierający Zygmunt August oddał mu straż nad klejnotami w zamku tykocińskim. Klimunt Bileński komendant i rotmistrz roty tykocińskiej był inną osobą niż Stefan Bielawski star, knyszyński.
936 BAN Kórnik, nr 250, k. 38, k. 48v, k. 72; Por. Katalog rękopisów staropolskich Biblioteki Kórnickiej XVI-XVIII w., t. II, Wrocław 1985, s. 415-420; AGAD Warszawa, KZB, nr 2, k. 178.
937 AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 15, s. 548-551; W. Wittyg, Nieznana szlachta polska i jej herby, przy współudziale Stanisława Dziadulewicza, Kraków 1908, s. 31-32.
938 7 Piekosiński, Wypisy heraldyczne z ksiąg poborowych, s. 36; Znajdujemy o nim wzmianki w rachunkach królewskich: 6 IV 1570 r. Varsovia. Dałem z własnego rozkazania КЛМ Marcinowi Radzieczkiemu towarzyszowi p. Bylinskiego rotmistrza tykockiego, iż pieniędzy czekając żołnierzom na dworze KIM długo leżał, na strawę Д.10... 5 VIII 1570 r. Varsoviae. Datem z własnego rozkazania КЛМ p. Marcinowi Radzieczkiemu towarzyszowi z roty p. Climunta Bylinskiego rotmistrza na zamku tykockim na baryłę wina p. Bylińskiemu rotmistrzowi, id est na doctora vęgierskiego, dla potrzeby roty jego fl. 15...
939 XII 1570 r. Varsoviae. Dałem z własnego rozkazania КЛМ Marcinowi Radzieczkiemu towarzyszowi roty tykoczki[s], co czekał 3 niedzieli na odprawę dla zapłaty roty tykoczki ls] Я. 2... 5 II 1571 r. Varsaviae. Dałem z własnego rozkazania КЛМ Marcinowi Radzieczkiemu towarzyszowi roty p. Climunta Bylińskiego rotmistrza tykockiego na wino drabom od potrzeby alias na doctora vengierskiego fl. 10... 24 X 1571 r. Varsaviae. Marcinowi Radzieczkiemu towarzyszowi z roty p. Climunta Bylinskiego rotmistrza tykockiego, z łaski КЛМ, iż dla zapłaty żołnierzów tykockich leżał w Warszawie niedziel 24 - В. 10...
940 I 1572 r. Varsaviae. Marcinowi Radzieczkiemu towarzyszowi roty pana Climunta Bylinskiego rotmistrza KIM tikoczkiego fl. 10..., a to z łaski KIM р. Climuntowi Bylinskiemu rotmistrzowi na doctora wengierskiego, to jest na wino, wedle kwitu, który mam -dico A. 10... 13 VI 1572 r. Varsoviae. Marcinowi Radzieczkiemu na odwiezienie 4 półkowków prochu z Warszawy do Tykocina - AGAD Warszawa, dz. I, Rachunki królewskie, nr 221B, k. 8v-40 v.
Перевод на русский (машинный)
Соли 2 шт.
Сливочное масло и сыр, что можно.
Деревья для строительства копей930.
Апровизацию экипажа тыкочинского замка, как правило, давали из собраний старосты Кнышинского. Даже после смерти монарха, когда уже перестало существовать единство комплекса собственных владений короля и староства Кнышинского, вы получили их от Яна Замойского. В 1574 году коронные советы в письме к Яну Замойскому старосты Кнышинскому указывали: «Мы передали службу в Княжеский замок».93127 П. 1597 г. Сигизмунд III предоставил Гурницкому все доходы от Тыкочинского староства, обязывая его лишь отдавать 250 злотых на поддержание замка в оборонительном состоянии и матовую дань для бернардинов.932
Вопрос об одобрении разрешил только староста Кшиштоф Весёловский, который своим завещанием в 1634 году легализовал поддержание тыкочинского замка добра Белосток, что было утверждено сеймом 1646 года. Альбрихт Радзивилл записал в своем дневнике, что белостокские блага в тикочинский замок in perpetuum были осуждены.933.
В 1587 г. староста тыкоцинскийй Л. Гурницкий перечислял службу Тыкоцинского замка, задачей которой было обеспечить этому объекту надлежащую оборону: в Тыкочинском старосте татары, служащие войне, евреи, банкиры, чаиквары, герцары, каменщики, имеющие дворянские земли... К тому же, там еще помещики-тикоцинцы должны были бы ездить с старостой.
В момент смерти последнего Ягеллона в Тыкоцинском замке располагалась рота из 200 пешеходов, под командованием ротмистра Климунта Бильенья.934
епархии935. Впервые мы слышим о нем 5 июня 1565 г., когда король поручил 5. Итальянцу выплатить 1200 злотых на роту Климунта (Клименса) Блинского. Позже 10 декабря 1566 г. монарх Климунду Блинскому ротмистру в замке Тыкоцин отправлял реги-фурманов, посланных с повозками и лошадьми на работу. Позднее было известно также наше письмо С.936 В 1572 г. Бильенский расписывал коронное сокровище из получения 1245 злотых, а это была ежеквартальная оплата его роты, а именно для 200 пешеходов по 5 злотых, на 4 лошадей по 15 злотых, на 2 барабана по 10 злотых, а на кухню по обычаю96,
Мы знаем некоторых из товарищей его роты, одним из которых был Марцин Советский герба Турина, в 1. 1570-1572 все еще выжидал в варшавском замке на неоплаченную зарплату для экипажа Тыкоцина и на венгерского доктора, то есть на вино для роты.938. Другим товарищем роты был уверен939940937
Сноски
930 г. Варшава, No 44, к. 80-81в.
931 Архив Яна Замойского, т. 1, No 45.
932 М. Митула, Жизнь Гурницкого в свете предыдущих исследований, «Прошлое» 1930, No 7, с. 105.
933 А. С. Радзивилл, Дневник истории Польши, т. 2, Варшава 1980, стр. 519; Т. Василевский, Белосток в XVI-XVII веках, стр. 123.
934 Дунин-Козицкий, Неизвестный почерк Лукаша Гурницкого, стр. 6.
935 Также известный как Биленский, Былинский, но сам подписался Климонтом Бильским поручик М.Н. Краков, Библ. Чарт., Т.Н. 81, док. 14, с. 40. С. Грушицкий в статье: Подляский фрагмент борьбы за власть после смерти Сигизмунда Августа, «Rocznik Białostocki» 1971, том X, стр. 45 ошибочно признал старост. Климунт Биленский комендант и ротмистр тыкоцинской роты был другим человеком, чем Стефан Белявский star, Кнышинский.
936 BAN Kórnik, No 250, k. 38, k. 48v, k. 72; Ср. Каталог рукописей старопольской Корницкой библиотеки XVI-XVIII вв., том II, Вроцлав 1985, стр. 415-420; AGAD Warszawa, KZB, nr 2, k. 178.
937 AGAD Варшава, Капициана, No 15, стр. 548-551; В. Виттыг, Неизвестная польская шляхта и ее гербы, при соучастии Станислава Дзядулевича, Краков 1908, стр. 31-32.
938 7 Пекосинский, Геральдические выписки из призывных книг, стр. 36; Мы находим о нем упоминание в королевских счетах: 6 апреля 1570 г. Варсова. Я дал по собственному приказу Марцину Радзичеку 15 ротмистру г. Былинского ротмистра тыкоцкого, что деньги, ожидая солдат на королевском дворе КИМ долго лежал на диете.
939 XII 1570 г. Varsoviae. Я дал по собственному приказу Марцину Советскому товарищу роты тыквы[s], который ждал 3 воскресенья для отступления для роты тыквы ls] Я. 5 II 1571 г. Варсавии. Я дал по собственномму приказу Марчину Радецкому роту роты C.
940 И 1572 г. Варсавии. Марцину Советскому, товарищу роты г-на Климунта Былинского, полумайстру КИМ тикокки фл. 10..., а это по благодати КИМ-р. Климунду Былинскому на венгерском докторе, то есть на вино, согласно расписке у меня - Дико А. 13...