Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 139, с. 258-259
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 258-259
Оригинал (по-польски)
1 zajęcy. Teren ten komunikowała przez dolinę Jaskranki droga wiodąca ро Nowej Grobli. Powiązanie to wyraźnie odsyła do sytuacji z odległych czasów, gdy funkcjonował myśliwski dworzec wielkich książąt litewskich Wodziłówka, toteż śmiało można twierdzić, że stajnie królewskie kontynuowały witoldowe okoły z XV w.
Las dziś nazywany Gajem, rosnący na tzw. górze Królowej Bony, w planach Chwalczewskiego miał być wytrzebiony, a jego teren postanowiono przyłączyć do trzeciego pola dworskiego. Inwentarz z 1561 r. opisywał ten las następująco: Przy tem trzeciem polu, za stawami, za górą przy drodze chorosczkiej między pasznią jest las, który JKM raczył rozkazał zostawić na przyszłe czasy dla drew, dla potrzeby dworowej i stajennej, którego jest wł. 3, m. 696, Stadninę usytuowano na rolach należących do miasta już przed
O wielkości stadniny knyszyńskiej dają też świadectwa liczby podawane przez inwentarze gospodarcze dotyczące świadczeń ludności starostwa, tzw. dziakła owsianego i siana. W 1569 r. z samego tylko folwarku knyszyńskiego żyta jarego dla koni KJM do stajen wzięto kop 130. Również stamtąd na Popielewiu nakoszono beło siana wozów 180. Pode dworem nakoszono wozów 60, którego siana dano do stajni JKM wozów 63, insze w dworcu stawiono697, W 1573 r. rejestr chłopskiego owsa dziakielnego wykazywał: Krypno, Zastocze, Ruda - z włók 44 po 2 beczki, a z 9 3/4 po 1. Owsa beczek 7 3/4, do stajen KJM dano beczek 27, na co jest kwit pana koniuszego. Diugotęka, Rekle, Góra — z włók 81 3/4 po 2 beczki. Owsa beczek 163 1/2 dano na konie KJM za kwitem koniuszego beczek 47 1/2. Za ubóstwem nie dano beczek 51.
Kalinówka, Kropiwnica, Jowniki, Bagno - owsa beczek 181 1/2, z włók 90 3/4 po 2. 121 dano do stajni КЛМ za kwitem p. koniuszego. Za ubó- - stwem nie dano beczek 60 1/2.
Czarna, Jaskra, Chraboty, Czechowizna — owsa beczek 75 1 Ид, z włók 37 3/4 po 2. Do stajni КЛМ dano 61, a za ubóstwem wybrano owsa beczek 14 1/2. Letniki, Krynica, Obrubniki, Kalinówka - owsa beczek 138, z włók 69 po beczki 2. Nadto do stajen na konie KJM za kwitem beczek 126, za ubóstwem nie wybrano od poddanych owsa beczek 12.
Dobrzyniewo, Gniła, Pogorzałka, Kozopatry - owsa beczek 169 1/2, z włók 84 3/4. Nadto do stajen KJM owsa beczek 155, za ubóstwem poddanych nie dobrano beczek 14 1/2.
Jaświły, Maciesze, Romiejki — owsa beczek 143 1/4 z włók 71 2/3. Nadto do stajen KJM dano beczek 111 1/2. Do dwora oddał beczek 13 1/2. Za ubóstwem nie dobrano owsa beczek 18. Bobrówka, Brzozówka — owsa beczek 101 1/2, do stajen na konie KJM dano beczek 117 1/2. Do dworu oddano beczek 80. Dla ubóstwa nie oddali poddani beczek 5 1/2. Zabiele, Jatwież, Nowosiółki, Dolistowo — owsa beczek 115 1/2 z włók 71 3/4, a z włók 32 po 1 beczce być miało. Nadto do stajen KJM beczek 112.
Suma: Owsa dziakielnego z włók 664 2/3, to jest z włók 622 2/3 po beczek 2, z włók 41 3/4 po I.
Nadto na dworze beczek 1158/3.
W tymże rejestrze zapisano wielkości skoszonego siana: Krypno, Zastocze, Ruda - siana wozów 54, z włók 53 3/4, z tego dano do stajen na konie KJM kolas 37. Długołęka, Rekle, Góra - Stana wozów 82 być miało. Do stajen КЛМ na konie dał kolas 40. Kalinówka, Kropiwnica, Jowniki, Bagno - siana wozów 90 1/2 być miało. Do stajen КЛМ dano 63. Za ubóstwem nie dali kolas 27 1/2. Czarna, Jaskra, Chraboty, Czechowizna — siana do stajen КЛМ kolas 38. Letniki, Krynica, Obrubniki, Kulikówka — siana dano kolas 49, za ubóstwem nie wybrano kolas 20. Dobrzyniewo, Gniła, Pogorzałka, Kozopatry - siana dano do stajen КЛМ za kwitem pana koniuszego kolas 71, za ubóstwem nie dobrano kolas 14. Jaświły, Maciesze, Romiejki — siana do stajen wozów 67, za ubóstwem nie dobrano kolas 5. Bobrówka, Brzozówka - siana dano kolas 98, nie oddano za ubóstwem kolas 3 1/2. Zabiele, Jatwież, Nowosiółki, Dolistowo — siana dano kolas 70, za ubóstwem nie dano 4.
Suma:
Stana dziakielnego miało być kolas 665 z włók 665.
Z tego za ubóstwem nie dano kolas 132.
Wybrano kolas 533200,
Liczby te dobitnie świadczą o wielkości stadniny knyszyńskiej. Jeszcze po śmierci Zygmunta Augusta królewska siostra — Anna usiłowała choć w części kontynuować dzieło zmarłego brata, wśród Pofrzeb... staroście biel-698
Сноски
696 w, Chomętowski, Materiały do dziejów..., op. cit., s. 266.
697 AGAD Warszawa, ASK, dz. ТУТ, nr К-11, К. 7-8.
698 AGAD Warszawa, ASK, dz. LXVI, nr K-11, k. 38v-47.
Перевод на русский (машинный)
1 зайцы. Эта земля общалась через долину Яскранки по дороге, ведущей к Новой могиле. Эта связь явно отсылает к ситуации из далеких времен, когда существовала охотничья резиденция великих князей литовских Водзиловка, поэтому можно смело утверждать, что королевские конюшни продолжали витольдовские окрестности XV в.
Лес сегодня называется Гайем, растущий на так называемой горе Королевы Боны, в планах Хвалчевского должен был быть уничтожен, а его территория была решена присоединиться к третьему придворному полю. Инвентарь с 1561 года описывал этот лес следующим образом: На этом третьем поле, за прудами, за горой у хорощной дороги между кормом.696Город был построен на тех территориях, которые принадлежали городу до
О размерах Кнышинского конюшни свидетельствуют также цифры, предоставляемые хозяйственными инвентарями пособий населения старосты, так называемого овсяного дятла и сена. В 1569 г. из одного только кнышинского фольварка ржи для лошадей KJM в конюшни взяли 130 копейку. Также оттуда на Попелеве в сено повозок 180 повозок было завезено.697, В 1573 г. регистр крестьянского овса показал: Крипно, Засточе, Руда из волок 44 по 2 бочки, а из 9 3/4 по 1. Овес бочка 7 3/4, к конюшням ЕКВ дано бочку 27, для чего и был выдан квитанция господина конюха.
Калиновка, Кропивница, Ивенки, Багно - овса бочка 181 1/2, из волок 90 3/4 после 2. 121 дан в конюшню по цвету конюшни. За бедно- - скотом не давали бочки 60 1/2.
Черная, глянцевая, чеховизна овса бочки 75 1, из волоки 37 3/4 по 2. В конюшню дано 61, а за нищету выбрали овцу бочки 14 1/2. Летницкая, Крыница, Обрубки, Калиновка - овцы бочки 138, из волоки 69 по бочкам 2.
Добрино, Гнила, Погорелалка, Козопатры - овса бочка 169 1/2, с волокими 84 3/4. Кроме того, к конюшням KJM овса бочки 155, за бедностью подданных не подобраны бочки 14 1/2.
Ясвилы, Машеши, Ромешки овцы бочки 143 1/4 с волокими 71 2/3. Кроме того, в конюшни ЕКВ давали бочки 111 1/2. В двор сдали бочки 13 1/2. За бедностью не было бочек 18. Бобровка овса бочки 101 1/2, для конюшен ЕКВ 1 бочка
Сумма: Дикий овса с волокими 664 2/3, то есть с волокими 622 2/3 по бочкам 2, с волокими 41 3/4 после I.
В королевском дворе 1158/3.
В том же реестре записано величину скошенного сена: Крипно, Засточе, Рыжая сено колесниц 54, из них 53 3/4, из которых к конюшне у ЕКВ колос не было 37. Длинная, Рекл, Гора станов 82. К конюшне на лошадях дал колёс 40. Бобровка, Бжозовка - сено дано колос 98, не отдано за бедность колос 3 1/2. Забеле, Ятваж, Новоселки, Листово - сено дано колос 70, за бедность не дано 4.
Сумма:
Колёса должны были быть 665 из нитей 665.
Из них 132 это не бедность.
Выбран колёса 533200,
Эти цифры наглядно свидетельствуют о размере Кнышинского шпината. Даже после смерти Сигизмунда Августа королевская сестра Анна пыталась хотя бы частично продолжить дело умершего брата, среди Поршеб... старое бело-698
Сноски
696 С. 266; Материалы для истории.
697 АГАД Варшава, АСК, д., No К-11, К. 7-8.
698 АГАД Варшава, АСК, dz. LXVI, No K-11, k. 38v-47.