Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 114, с. 212-213

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 114 из 338

С. 212-213

Оригинал (по-польски)

skoro do Knischina przyjedziem, ku potrzebie, a budowaniu naszemu wozić mogli9. Kilka dni później 3 IX 1567 r. król pisał z Knyszyna do horodniczego Wileńskiego Preytfusa, ponaglając go o nadesłanie z Wilna do Knyszyna furmanów: A nie tajno to jest wam, żeśmy furmanów pewny pogot ku potrzebie naszej teraźniejszej tam z Wilna ku nam naznaczyli i pieniądze na to dać jeszcze w Grodnie kazali, wszakże, iż potrzeba ich nagła, przeto wam rozkazujemy, abyście ich co prędzej do nas [do Knyszyna] wyprawili, onych nic nie bawiąc, a gdzie by się oni czem zabawiali, żebyście ich srodze od tego odwiedli, a ku nam ich bez wszelakiego mieszkania wyprawili. I jeszcze cug, albo cztery nadto!. Zwózka materiałów budowlanych trwała przez całą jesień i zimę. 16 II 1568 r. z Knyszyna król pisał do Balcera Zwolskiego swego jurgieltnika, który przebywał w Tykocinie, że posłał tam woźnice, konie i wozy i chciał, aby wspólnie ze Stanisławem Trojanowskim, który konwojował ekipę, wszystko było dobrze wożone i opatrzone. Wozy miały przywieźć do Knyszyna z Tykocina partię mienia ruchomego władcy. 13 XI 1569 r. ponownie król pisał do Mikołaja Konarskiego, dozorcy rezydencji knyszyńskiej: Posyłamy tam na dwóch woziech rzeczy nieco przez furmany nasze Stanisława Dolieska i Guzika, a tych według regestru tego część komu należą oddacie, a część dobrze opatrzywszy, przy sobie do dalszego pisania zachowajcie. Jedno co się tych rzeczy, do tego co u hef[rJczarza [Jana Hermanowskiego — przyp. J. M.] być mają, trzeba abyście mu rozkazali z pilnością, iżby zarazem dojrzał i opatrzył wszystko według potrzeby. W rusznice jeśli możecie dać tam komu poprawić puzdra... Tych grzywien żubrzych, albo turzych najdziecie tam przy Marcinie jeszcze więcej... Ma też tam Ambroży Krawcz puszkarz i stolarz nasz zostawić w mieszkaniu [Jakuba - przyp. J. M.] Zalieskiego wózek ze wszystkimi przyprawami?. Do Domu Króla trafiły trofea myśliwskie — grzywny turze i żubrze. Do li-. stu dołączono rejestr rzeczy, a wśród nich znajdowała się skrzynia dębowa z kłódką dla Łukasza Górnickiego, a w niej ksiąg troje według listy. Inne przedmioty miały być oddane Marcinowi Podgórskiemu, dozorcy depozytu tykocińskiego. 28 1569 r. król przesyłał do Knyszyna Konarskiemu 2 pancerze, wykonane przez pancernika warszawskiego, miał je jeszcze hercarz królewski z Tykocina Jan Hermanowski ozdobić 43.

5 VII 1570 r. z Warszawy pisał król do Mikołaja Konarskiego: То też

40 BĄN Kórnik, nr 250, К. 54. 41 BAN Kórnik, nr 250, k. 55. 42 BAN Kórnik, nr 250, k. 69-69v. 43 BAN Kórnik, nr 250, k. 88v-89.

mieć koniecznie chcemy, byście starostę pilnie upominali, jakoby ten dom przestawiony gotów był, co najprędzej, bo przyjachawszy stać będziemy w nim chcieli. Niech piece, kominy, w czas, aby nie śmierdziały porobią, a pawiment iżby był dębowy na kształt astrichu, z pilnością niechaj się przez łaskę naszą starają. 22 IX 1570 r. dowiadujemy się, że Preytfusowi była już w Knyszynie zbędna gospoda i można było ją przekazać komu innemu, widocznie prace przy dworcu już były zakończone, a przeprowadził je budowniczy zamku tykocińskiego Job Preytfus 45.

W 1570 r. król przewidywał rychłe przybycie do Knyszyna, oprócz rzeczy, które miały trafić do Jopa Prejtfusa starosty tykocińskiego, Łukasza Górnickiego bibliotekarza, Marcina Podgórskiego dozorcy armiskamery i depozytu tykocińskiego szereg przedmiotów wysłano do Knyszyna, w dozór Konarskiego:

Szkatuła z wieczkami drzewiana, malowana, na wierzchu kitajka zielona. Rusznice dwie aksamitne, puzdra czerwone, do których 2 prochownice, jedna większa, druga mniejsza.

Dwie puzdra drzewiane, zielono farbowane z obrazy.

Puzdro białe, niewielkie, w którym „Mappa Europaea”.

Zamek jakiś, na płótnie malowany.

Wizerunek Domu Króla JM we Gdańsku.

Puzdro drzewiane, proste, zawarte.

Wizerunek miasta Gdanskiego.

Praska prosta dla listów.

Granaty 2 do kosturów.

Biczyk, w którego rękojeści pujnal46.

Król był przekonany co do zdrowego umiejscowienia i właściwości swego domu, w obrębie rezydencji knyszyńskiej. 12 III 1570 r. pisał w liście z Warszawy do dozorcy dworca Mikołaja Konarskiego, zatroskany o stan jego zdrowia: Urodzony, nam wiernie miły. Powiedział nam Zalieski o niesposobnym zdrowiu twoim. I lito nam tego, ale aby się co odmienić mogło, wola i rozkazanie nasze jest, byś się z tego mieszkania wyprowadził gdzie indziej, chocia tam, gdzie złożenie rzeczy naszych bywa, bo się nam zda, iż tam lepszy w czas może być i nie tak wilgotno, gdyż mieszkanie wszytko na podrunie postawione jest4”.

44 BAN Kórnik, nr 250, К. 97. 45 BAN Kornik, nr 250, К. 100v. 46 BAN Kórnik, nr 250, k. 99. 47 BAN Kórnik, nr 250, k. 91.

Перевод на русский (машинный)

Если бы вы приехали в Кништин, чтобы доставить их в наш дом, то через несколько дней, 3 сентября 1567 г., король написал бы вам о том, что мы не можем доставить его в город Виленский Прейтфус. Из Кнышина король писал Бальцеру Звольскому своего юргельца, который находился в Тыкоцине, что он послал туда повозщиков, лошадей и повозок и хотел, чтобы вместе со Станиславом Трояновским, который конвоировал команду, все было хорошо возят и оборудуют. Повозки должны были привезти к Кнышину из Тыкоцина нашу партию королевского имущества. М. должны быть, нужно, чтобы вы ему приказывали с усердием, чтобы он одновременно созрел и обработал все по мере необходимости. В гривеннице, если вы можете дать кому-нибудь там поправить эти пудры... Эти зубровые гривы из них, или вы будете там на Марцине еще больше... Там есть Амвросий Кравжец и наш столяр оставить в квартире [Якуба - прим. Король отправлял Кнышину Конарскому 2 брони, сделанные варшавским линкором, и должен был их еще королевский герцард из Тыкоцина Ян Германовский украсить 43.

5 июля 1570 г. из Варшавы король писал Николаю Конарскому: То же

40 B N Kórnik, No 250, К. 54, 41 BAN Kórnik, n. 250, k. 55, 42 BAN Kórnic, n. 250, к. 69-69v. 43 BAN Kórník, n. 250, K. 88v-89.

Мы хотим, чтобы вы срочно напомнили старосте о том, что дом этот был построен, как только мы его примем, потому что мы будем в нем стоять. Пусть печи, дымоходы, в то время, когда не воняет работа, и павимент, чтобы он был дубовый, как астрих, с нашей благодатью старайтесь.

В 1570 г. король предвидел скорый приезд в Кнышин, кроме вещей, которые должны были попасть к Йопу Прейтфусу старосты Тыкоцинского, Лукашу Гурницкому библиотекарю, Мартину Подгурскому сторожу армии и депозиту Тыкоцинского ряд предметов были отправлены в Кнышин, в дозор Конарского:

Шкатулка с деревянными крышками, окрашенная, сверху зеленая китайка. Рульки два бархата, красные пупырышки, к которым 2 пороха, одна большая, другая меньшая.

Две деревянные лепестки, зеленовато-окрашенные с картины.

Пудра белая, небольшая, в которой «Mappa Europaea».

Замок какой-то, на холсте нарисованный.

Изображение дома короля в Гданьске.

Пудра древовидная, простая, включённая.

Образ города Гданьска.

Простые слова для писем.

2 гранаты в костёр.

Взято из рукоятки 46.

Король был уверен в здоровом расположении и свойствах своего дома, в пределах Кнышинской резиденции. 12 марта 1570 г. он писал в письме из Варшавы к смотрителю резиденции Николаю Конарскому, беспокоясь о состоянии его здоровья: родился, нам преданно добр. Он рассказал нам Залиески о нездоровье твоём. И жаль нам того, что там могло бы измениться, воля и приказание наше где-то было бы так:

44 BAN Kórnik, No 250, К. 97. 45 BAN Kornik, No 250, K. 100v. 46 BAN Kórnic, Nr 250, k. 99. 47 BAN Kórnik, Nr 250, к. 91.