Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 104, с. 193, вклейка XII
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 193, вклейка XII
Оригинал (по-польски)
Tablica XII. Koza, wąż i ryś. Werdiura ze zwierzętami.
za pierwszą wolnością na osobliwym regestrze opisani, wedle którego listu przez pana starostę mają być zachowani. Przy tym okazowali też drugi list, także z podpisem ręki JKM, którem JKM czynsz prętowy ze wszystkich siedlisk i z ogrodów na dwie lecie, to jest na rok niniejszy 1569 i na przeszły [5] 1570 odpuścić raczył wedle którego też zachowani być mają18. Działania króla szły w kierunku rozwoju miasta, przede wszystkim kondycji finansowej mieszczan, a pociągać za sobą to musiało stały proces zwiększania liczby rzemieślników i możliwości aprowizacyjnych orszaku królewskiego, który nie korzystał z samej rezydencji, a zatrzymywał się m.in. po gospodach mieszczańskich i to oni poszukiwali taniej żywności i usług.
Dogodne położenie dóbr własnych stwarzało możliwości urządzenia właśnie tam centralnego miejsca zarządu państwem. Już 28 XII 1556 r. z Warszawy pisał król do Mikołaja Radziwiłła Czarnego: A co nam Twa Mitość pisał zdanie swe około miejsca na popis służebnym polskim, tedy się nam też dobrze podoba Bielsko. Ale czas musi być dobrze rańszy, i już się nam бак zda, acz pan krakowski chciał koniecznie czas rańszy mieć, aby w Bielsku popis służebnym polskim beł złożon ad 1 diem Maji, a stamtąd na granice inflanckie, aby się służebni ściągnęli ad dominicam Rogationum, to jest dwie niedziele przed Świątkami.
'W 1564 r. odbył się sejm w Bielsku Podlaskim. 26 IV 1564 r. ponownie pisał król do Radziwiłła w sprawie rozdawania w Bielsku gospód dla zjeżdżających się tam panów rad: Iżeś WM za pisaniem naszem nie mieszkając odprawił stużebnika swego do Bielska dla rozdawania gospód, to WM dobrze uczynił. Ale żeby Wierzbięta miał Polakom gospody rozdawać, a nie z urzędu WM jako marszałka wielkiego tamejszego państwa to miało być, na to pozwolić nie chcemy, gdyż Wierzbięta jedno prze sługi dworskie gospody dawać ma, a nic więcej. Niechęć Mikołaja Radziwiłła Czarnego do rozdawania gospód wynikała ze stanowiska jakie marszałek litewski zajmował w kwestii unii z Koroną i inkorporacji Podlasia i Wołynia do Korony. 31 V 1564 r. król ponownie pisał do niego: Cośmy też pisali ku WM około rozumienia ludzkiego, gdzie by WM z panem wojewodą trockim na tem sejmie bielskim być nie chcieli, uczyniliśmy to szczyrem afektem naszem ku WM, tak jakośmy się temu przysłuchali, bo nie życzylibyśmy WM nie potrzebnie przeciwnego mniemania u ludzi. A iż WM tę sprawę unii takowej, która się na tem sejmie bielskim stanowić ma, nie inem jedno niewolą być rozumiejąc, jako od Moskiewskiego przez moc, tak od panów Polaków per artem; tedy w tem, jako wierna rada nasza, przestrzegasz nas, a przy tem napominasz
18 AGAD Warszawa, ASK, dz. ГУТ, nr K-11, К. 3v.
Перевод на русский (машинный)
Вклейка XII. «Коза, змея и рысь». Вердюра с животными.
за первую свободу на странных режестрах, описанные, по какому посланию господином старостой должны были быть сохранены. При этом они также демонстрировали мне второе письмо, также с подписью одной руки JKM, которой JKM арендуют стержневые из всех мест обитания и из садов на два года, то есть на этот год 1569 и на прошедший [5] 1570 процесс по которому должны были сохраниться и в царстве.
Удобное расположение собственных благ создавало возможности для устройства именно там центрального места управления государством. Уже 28 декабря 1556 года из Варшавы писал король Николаю Радзивиллу Черному: А что нам Тва Мить писал свою фразу около места для описания польского, то нам тоже нравится Бельско. Но время должно быть хорошо, и нам уже нужно описание, чтобы Краков хотел иметь время в более широком смысле слова.
В 1564 году состоялся литовский сейм в Бельско-Подляском. 26 апреля 1564 года король снова писал Радзивиллу о раздаче его в Бельско-Венгрии гостиниц для съезжающихся там господ советов: Если ты в суде за письмом ВМ, не проживая, отпустил своего конюха в Бельско для раздачи гостиниц, то ВМ хорошо сделал. король снова писал ему: Что мы и писали к ВМ о человеческом понимании, где бы ВМ с господином Троцким на этом белорусском сейме не хотели быть, мы сделали это нашим аффектом к ВМ, так как мы прислушались к этому, потому что не желали бы ВМ иметь противоположное мнение у людей. И что ВМ имеет это дело так, что в этом союзе у нас нет ничего общего.
18 AGAD Варшава, АСК, dz., No K-11, К. 3v.