Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 92, с. 170-171

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 92 из 338

С. 170-171

Оригинал (по-польски)

trwało przejmowanie darowizny i włączanie jej do starostwa knyszyńskiego. Poza miastem Goniądzem i jego przedmieściami w skład nowo przyłączonej majętności wchodziły sioła: Szaciły, Smogorówka, Krzecze, Klewianka, Piwowary, Dziemidy, Szpakowo, Dudki, Potoczyzna, Przytulanka, Rusaki, Konopki, Gińce, Krasowo, Zaprudzie, Boguszewo, Zalesie, Trzcianne, Użybole, Poświętne, Dobarz, Romiejki, Ginie, Hornostaje, Oliszki, Dzieżki — razem 310 wł. W sumie areał uzyskany przez króla sięgał blisko pół tysiąca włók, co równe jest 8 250 Ба 451.

26 VIII 1568 r. Zygmunt August wziął od Macieja Siekluckiego wieś Czechowiznę zwaną też Strzeżewo (30 włók), z młynem i stawem na rzece Nereśli zwanym Ruda, otrzymane z zamiany z Anną Radziwiłłówną woje-

tę to panią Annę Radziwitłownę wiecznie wypuścił i wyzwolił. Ona imienie swoje dziedziczne Goniądz i Raigród, zamki i miasta, ze wszystkiemi wsiami, folwarkami, dworami i bojary ich, i imiony, z poddawaniem kościelnym i cerkwi ruskich, i ze wszelakimi grunty, szerokościami, puszczami, łowy i wszelakimi pożytki, k temu imieniu nalezącemi, ze wszytkim, prawem, państwem, władnością, tytułem dziedzicznym, którymkolwiek sposobem i kształtem jej służyło i należało, ze wszytkimi osobliwemi pożytkami, dochodami, przypadkami, płaty, prowentami, nic nie wyjmując, jakoby te wszytkie mianowicie były wypisane i wyliczone, któremikolwiek imiony i przezwiskami były nazywane, nic tam już sobie i potomstwu swemu, prawa, państwa, własności, dziedzictwa i wszelakiego używania i pożytków w tych imionach nie zostawując, ani wyjmując, ale tak jako sama po śmierci siostry swej Petronelli Radziwiłłowney do tego czasu miała, trzymała, używała JKM, nie jako królowi polskiemu i wlk. ks. litewskiernu, ale własnej osobie, personie JKM panu, panu Zygmuntowi Augustowi królowi i własnym potomkom JKM, tak za to prawo Dowoinowe, z którego onę JKM wypuścił, jako i za imienie Sielcze JKM własne i samej osobie JKM należące, które JKM na odmianę za to dać raczył, wedle listu KJM na to jej danego, szerzej o tym obmawiającego, tymże obyczajem zamiany. I łaskę miłościwą JKM znając, ta to wielmożna Anna Radziwittowna wojewodzina witebska dała, darowała i zapisała wiecznymi czasy i nieodzownym obyczajem. Jakoż tym zapisem daje darowuje i zapisuje na wieki i wszytko prawo swe, które jej do tego imienia Goniądza i Raigrodu należało, na JKM i potomstwo własne JKM wlewając. A już ex пипс to jest, od tego czasu dała i dopuściła JKM w przerzeczone wszytkie imiona skuteczne i dobrowolne wwiązanie i posesją istotną przez woźnego ziemskiego, który do tego podług obyczaju prawa będzie, wzięty, który takowe dobra jako się na dłużą i szerzą, ściągają KJM, nie jako królowi polskiemu i wlk. ks. litewskiemu, ale własną osobę swą i z potomki swemi dziedzicznie zapisane będzie mógł komu chce dać, przedać, oddać, zastawić, darować, pddalić i podle woli swojej, szafować wiecznymi czasy. A dawszy wwiązanie będzie powinna wyżej mianowana pani wojewodzina witepska z potomstwem swoim i obowiązuje się ze wszystkich dóbr swych którekolwiek w państwach JKM leżących, względem przerzeczonych dóbr zapisanych, szczycić, bronić, wyswobodzić i uspokojać od wszytkich prawnych trudności, z pierwszych obowiązków, zapisów, długów, które by się za dzierżenia jej tego imienia na tymże imieniu staty, pozwów zawieszonych i które zawieszone być mają, zysków, przezysków, którychkolwiek i wszytko zamykając od wszelakiego przenagabania prawnego i od wszytkich osób, stanu obojej płci przez dawności ziemskie, jako na którą osobę dawność należy, pod szkodami ziemskiemi, bez przysięgi oszacowanemi i pod zakładem 100 tys. grzywien pieniędzy monety polskiej. O które szkody, albo zakłady, gdyby się dała pozwać i z potomstwem swoim JKM królowi Augustowi в potomkom JKM, albo temu, kto by to imienie tym prawem JKM trzymał, względem obrony tej do któregokolwiek sądu ziemskiego, albo zamkowego, na pierwszym roku, jako na zawitym stać oblicznie zantechawszy wszytkich wymówek, zwłok, także ruszenia będzie odpowiadać i od sądu nie odchodząc dekretowi sądowemu być posłuszną, to jest zastąpić i o wszytkie osądzone rzeczy dosyć uczynić będzie powinna i potomkowie jej będą powinni ilekroć JKM i potomkom JKM tego będzie potrzeba na to się potomki swe i majętność swą wszytką obowiązek wyżej opisany przyjmując t żadną dawnością ziemską tego nie zbijając. Anna Radziwiłłówna przez mię sługę swego Jerzego Szembieka podpisała — MN Kraków, Bibl. Czart., TN, nr 79, dok. 164, s. 467-473; AGAD Warszawa, MK, nr 110, k. 147-149; AP Białystok, Kamera, nr 2855,

Сноски

451 7. Maroszek, Dobra goniądzkie w XVI-XVIII w., „Białostocczyzna” 1993, nr 4(32), s. 3-13. 20 V 1570 r. w Warszawie Anna Radziwiłłówna Kiszczyna wojewodzina witebska stanęła przed sądem JKM oraz aktami warszawskimi w celu odstąpienia swoich praw własności do pewnych ziem leżących w Koronie, jak i w WKL. Pamiętała, że kiedyś jej stryj Mikołaj Radziwiłł bp żmudzki dobra swoje dziedziczne Knyszyn, leżące na Podlasiu, zapisał JKM, nie jako królowi polskiemu i wlk. ks. litewskiemu, lecz jako własnej osobie i personie. Dobra te król nadal trzymać raczy. Obecnie Stanisław Dowojno woj. połocki, mając prawo wieczyste do trzeciej części dóbr ojczystych i macierzystych swojej żony Petroneli Radziwiłłówny, tak w WKL, jak i na Podlasiu leżących, a także do pozostałych 2/3 zapisanych mu przez małżonkę za pewną sumę pieniędzy, darował to wszystko JKM i swoje prawa na króla przelał. Król zaś na mocy prawa Dowojnowego Annę Radziwiłłównę wiecznie wypuścił i wyzwolił. Ona więc dobra swoje dziedziczne Goniądz i Rajgród, zamki i miasta, ze wszystkimi wsiami, folwarkami, dworami i ich bojarami, dobrami danymi Kościołowi i Cerkwi ruskiej, wszelkimi gruntami, puszczami i innymi pożytkami i dochodami, ze wszelkim prawem własności, które jej służyło, nic sobie nie ujmując, tak samo, jak po śmierci swojej siostry Petroneli Radziwiłłówny do tego czasu trzymała i używała, Zygmuntowi Augustowi, nie jako królowi polskiemu i wlk. ks. litewskiemu, ale jako osobie prywatnej i jego potomkom, daje i zapisuje na wieczne czasy. Daje zarówno ze względu na prawa Dowojny, które ten przelał na króla, jak też na królewską majętność Sielce (w brzeskim), którą król jej na „odmianę” dać raczył. Król jako prywatny właściciel będzie mógł z owymi dobrami uczynić według własnej woli. Anna Radziwiłłówna Kiszczyna i jej potomkowie mają odpowiadać za wszelkie zapisy i długi, które powstałyby na dobrach za czasu trzymania ich przez nią. W imieniu Anny dokument podpisał jej sługa Jerzy Szembek. Stanąwszy oblicznie przed sądem JKM i akty niniejszemi wielmożna Anna Radziwiłówna wojewodzina witebska odstępując własności praw i ziem, powiatów i miejsc sądowych, tak w Koronie, jako i w WKL i jej należących, a tej jurysdykcji z dobry swemi wszystkiemi, na którymkolwiek miejscu, tak w Koronie, jako i w WKL leżącym, siebie i potomstwo swoje poddawając, jawnie i dobrowolnie zeznała. Iz ona pamiętając na to, że stryj jej książę Mikotaj Radziwił bp miednicki imienie swe JKM dziedziczne w ziemi podlaskiej leżące Knyszyn nie Jako królowi polskiemu i książęciu litewskiemu, ale własnej personie i osobie JKM zapisał, (które JKM i teraz trzymać raczy) mając na dobrym baczeniu łaskę JKM, którą mu JKM miłościwie okazować raczył. W tym, iż które prawo na trzecią część imion ojczystych i macierzystych, tak w WKL Jako t na Podlasiu leżących wielmożnej Petronelli Radziwiłłównie wojewodzinej połockiej, stostry jej rodzonej na wieczność, a dwie części w sumę pieniędzy wielmożny Stanisław Dowoino woj. połocki od pomienionej Petronelli Radziwiłtównej małżonki swej mając jemu zapisane, także i rzeczy ruchome i szkody, które w tych dobrach i imionach, od tej pani Stanisławowej Kiszczyney podziałane być mianował JKM darował i to wszytko prawo swe na JKM wlał i zapisał, a JKM z tego wszytkiego prawa pana Dowoinowego,

Перевод на русский (машинный)

шло принятие пожертвования и включение его в староста Кнышинского. За пределами города Гонядзе и его пригородов в состав новоприсоединённого имения входили: Шацилла, Смогорвка, Крабы, Клеванька, Демиды, Шпаково, Дудки, Поточинка, Обнимашки, Русаки, Конопшаки, Занько451.

26 августа 1568 г. Сигизмунд Август взял у Мацея Секлюцкого село Чеховизну, также известное как Стражево (30 волок), с мельницей и прудом на реке Нершель, называемой Рудой, полученным в обмен с Анной Радзивилловой воеводой.

А те, кто владел ими, и те, кто владели ими, и те и другие, и те, кто принадлежал к ним, и те, кто носили их имена, и те, кто были их именами, и те, которые были их именами, именами их, церковными и русскими церквями, и со всеми землями, широтами, пустынями, охотничьими угодьями и всеми другими. И, как и сама после смерти сестры своей Петрелли, она завещала ей имущество, которое он завещал своему королю, а не королю литовскому, но лично ему, господину Зигмунду Августу и его потомкам, которое он получил за это право. Как этим завещанием дарует и записывает навеки и все свое право, которое ей по наименованию Гонядзе и Райгорода принадлежало, на ЕКВ и свое потомство к себе. А уже бывший Пипс, отныне давший и допустивший ЕКВ в презренные имена эффективные и добровольные включения и владения, действительные царским уделом. А после вступления в силу должна быть определена давно назначаемая воевода витепская со своим потомством и распространяется на все имущество свое, какое только в государствах ЕКВ лежит, по отношению к обесценившимся сохраненным благам, хвалиться, защищать, освобождать и успокаивать от всех юридических трудностей, от первых обязанностей, записей, долгов, которые должны быть заплачены за владение этим именем на том же имени. И если кто-то из потомков своих должен будет судиться со своим потомством, то этот долг должен быть передан им от них и тому, кто не будет соблюдать это имя этим законом, в защиту этого суда на первом году, так как он должен быть обличен всеми преданиями и отвечен будет. Чт., TN, No 79, док. 164, с. 467-473; AGAD Варшава, МК, No 110, к. 147-149; AP Белосток, Камера, No 2855,

Сноски

451 7. Maroszczy, Gońiądskiego в XVI-XVIII вв., Białostocczyczy” 1993, No 4 (32), с. 3-13. 20 V 1570 г. в Варшаве Анна Радзивилла Kiszczyna воевода Витебская стояла перед судом JKM и варшавскими актами, чтобы отказаться от своих прав собственности на некоторые земли, лежащие в короне, а также в Полоцкий, имея вечное право на треть имущества своей жены, Петронели Радзивилл, как в ВКЛ, так и на Подляшье лежащих, а также на оставшиеся 2/3 записанных ему супругой за определенную сумму денег, отдал все это ЕКВ и свои права на короля. Король же по закону отпустил Анну Равилов навсегда. Она же завещала свое наследство Гониоду и Рагруду, замкам и городам, со всеми селами, сельвами, дворами и их боярами, имуществом, данным Церкви и Русской Церкви, всем землям, пустыням и прочим благам, со всеми правами собственности, которые служили ей, ничего не удерживая, как после смерти своей сестры Петры. Король, как частный владелец, сможет сделать с этими благами по своему желанию. Анна Радзивилла Кищина и ее потомки должны нести ответственность за все записи и долги, которые возникали бы на имениях, за время их хранения ею. От имени Анны документ подписан ее слугой Ежи Шембеком. Став лицом к лицу и действиями этой великой Анны в праве собственности. Она помнила о том, что ее дядя князь Микотай Радзивил Медницкой по имени ЕКВ, наследное имя которого в подляской земле лежал Кнышин не как польский король и литовский князь, а как свой человек и лицо ЕКВ записал, (которое ЕКВ и теперь держит в руках) с доброй заботой о ЕКВ. Полоцкий от упомянутой Петронелли Радзивиллов своей супруги, имея также и движимые вещи и ущерб, который в этих имениях и именах, от этой госпожи Станиславовой Кищине, было поручено быть назначенным ЕКВ даровал и это все свое право на ЕКВ наложил и записал, а ЕКВ из этого всего права г-на Доуинова,