Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 87, с. 161, вклейка X

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 87 из 338

С. 161, вклейка X

Оригинал (по-польски)

Tablica X. Leżący daniel, ssak drapieżny i kaczka. Werdiura ze zwierzętami.

siąść: kniaź Iwan Połubiński, Stanisław Skop sekretarz królewski i Stanisław Irwid ciwun telszewski. Komisja prace prowadziła od 1 do 4 XI 1536 r. Pomiędzy stronami wynikł spór, od którego miejsca na granicy Prus zacząć należy tyczenie granic. Komisarze królowej wskazywali sąsiedztwo wsi Przepiórki, w uroczysku Kamienny Loch. Jan Radziwiłł uważał, że należy rozpocząć od rzeki Pruskiej, gdzie były już gotowe leże, te w nocy komisarze opuścili i zburzyli. Bezsilny Jan Radziwiłł odwołał wówczas swoich komisarzy. W rozgraniczeniu uczestniczyła jedynie strona królewska. W wytyczeniu granicy świadczyli miejscowi ziemianie: Jan Źrzobek, Daćbog Pomian, Jan, Marcin i Łukasz Kołakowscy, Michał i Bartłomiej Pieńczykowski, Abraham Szymon z Góry, Jan Bukowski, Rafał, Hieronim i Samson Toczyłowscy, Stanisław Przestrzelski, Jan i Jakub Karwowscy i inni. Świadkowie wskazywali rzekomy przebieg granicy między dobrami rajgrodzkimi i grodzieńskimi. Podkomorzy bielski Jan Skwarek Gąsowski sypał tam kopce graniczne. Stwierdzono, że teren poza jeziorem Necko i rzeką Nettą zawsze od najdawniejszych czasów należał i należy do dóbr grodzieńskich..., i że wielu z tych ludzi, którzy zowią osocznikami i bartnikami, mają swoje barcie, a w nich znaki swoje, zwane kleny, i dotąd istnieją szczątki chałup i łazien, które mieli na tej ziemi ludzie do Grodna należący, dla swojej potrzeby, mieszkania i czystości, i kniaź Michał Gliński nigdy nad wskazane granice w tęż ziemię grodzieńską po lewej ręce położoną nie wchodził, ani ludzie jemu podlegli, lecz tylko WM niegdyś Mikołaj Radziwiłł, woj. wileński, siłą i gwałiem z tych lasów i borów do Grodna należących wypędził bariników i osoczników, a po jego śmierci dzieci jego wraz z matką zaczęli nowe wsie zakładać, które są po lewej stronie na ziemi grodzieńskiej. Akt rozgraniczenia potwierdził król Zygmunt I 25 XI 1536 г. 15 oraz Zygmunt August 12 XII 1551 r. 17 Duża część terytorium została przyłączona do dóbr własnych Zygmunta Augusta. Jan Radziwiłł usiłował podburzać wójtów i chłopów przeciw urzędnikom królewskim, aż król w końcu 1536 r. zagroził wysokimi karami. Radziwiłłowie utracili pas długości ok. 70 km i szerokości od 12 do 21 km. Na tym obszarze znajdowało się kilkadziesiąt świeżo założonych wsi18,

16 Odgraniczenie sądowe.., s. 65-91.

17 AGAD Warszawa, Zb. dok. perg., nr 7685 i nr 7589 oraz AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 63.

18 W. Pociecha, Królowa Bona, t. II, s. 77, 159-167, 258; J. Wiśniewski, DzOPA, s. 96-100; J. Jakubowski, Przykład zmienności granic administracyjnych na Litwie w XVI w., „Ateneum Wileńskie”, r. X, Wilno 1935, s. 161-164.

Перевод на русский (машинный)

Вклейка X. «Лежащая лань, хищный зверь и утка». Вердюра с животными.

сесть: князь Иван Полубинский, Станислав Скоп, королевский секретарь и Станислав Ирвид телшевский. Комиссия вела работу с 1 по 4 ноября 1536 года. Между сторонами возник спор, с которого места на границе Пруссии должны начаться пограничные переходы. Комиссары королевы указывали на соседство деревни Пшепирки, в урочище Каменный Лох. Король Ян Радзивилл уже считал, что нужно начинать с реки. На границе свидетельствовали местные земляне: Ян rzobek, Daćbog Kopřeński Pomian, Ян, Марцин и Лукаш Kołakowskie, Михал и Бартоломей Пеньковски, Авраам Шимон с Горы, Ян Буковски, Рафал, Иероним и Самсон Точиловские, Станислав Пржестрелский, Ян и Якуб Карвовские и другие. Свидетели указали подворь подворь. Установлено, что земля за пределами озера Нецко и реки Нетта с древних времен принадлежала и принадлежит гродненскому имению, и что многие из тех людей, которые называют себя осечками и бартниками, не имеют своих родников, а в них свои знаки, называемые клешнями, и до сих пор есть останки халуп и ванн, которые имели на этой земле люди, принадлежащие Гродну, для своей нужды и чистоты. Акт о разграничении подтвердил король Сигизмунд I 25 ноября 1536 г. и Сигизмунд Август 12 декабря 1551 г. 17 Большая часть территории была присоединена к собственным владениям Сигизмунда Августа. Ян Радзивилл пытался подстрекать войтов и крестьян против королевских чиновников, пока король в конце 1536 г. не пригрозил им высокими штрафами.

16 Судебная практика, с. 65-91.

17 AGAD Варшава, Zb. док. перг., No 7685 и No 7589 и AGAD Варшава, Капициана, No 63.

18 В. Утеха, Королева Бона, том II, с. 77, 159-167, 258; Й. Вишневский, ДЗОПА, с. 96-100; Й. Якубовский, Пример изменчивости административных границ Литвы в XVI в., «Виленский Афиней», р. X, Вильнюс 1935, с. 161-164.