Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 60, с. 110-111
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 110-111
Оригинал (по-польски)
23 X 1529 r. król stwierdził: povedil pered nami marśalok naś star. berestejskij i vilkijskij i ostrinskij, p. Oleksandro Ivanović Chodkević, iż dal k monastyru svoemu cerkvi Blagoveścenija Prećistoja, kotoryja spravil na Suprasli, sela svoi na imja Chvasty i Poroslovo, a Klevinovo i danniki svoi Chvorostovo i Pużici so vsem266. Fasty i Porosły, odłączone od włości choroskiej, która wróciła do Chodkiewiczów, pozostały trwale w ręku klasztoru, aż do schyłku Rzeczypospolitej.
Spadkobierca Chodki — Iwan Chodkiewicz, od 1470 r. sprawował urząd marszałka hospodarskiego. Jako Rusin był wyznawcą religii greckiej. Odmiennie od bernardynów i możnego ich protektora — Olbrachta Gasztołda widział kwestię unii kościelnej, której był zwolennikiem. Świadczy o tym jego podpis pod listem skierowanym do papieża Sykstusa IV, w 1476 r. Objął on w 1480 r. po Marcinie Gasztołdzie województwo kijowskie. Przez pierwszy rok urzędowania udało mu się utrzymać przyjazne stosunki z Mengli-Girejem. Wkrótce nastąpił niespodziewany najazd Tatarów na Kijowszczyznę, z poduszczenia moskiewskiego. 1 X 1482 r. Kijów został zdobyty, złupiony i spalony. Iwan Chodkiewicz woj. kijowski, wraz z żoną Agnieszką z książąt Bielskich i dziećmi — synem Aleksandrem i córką Agrafeną, po zdobyciu Kijowa przez Tatarów zostali wzięci w jasyr, w którym w r. 1484 Iwan zmarł, a wdowa wraz z dziećmi, przy udziale króla Kazimierza Jagiellończyka wydostała się z więzienia w Ordzie, z niewoli cara perekopskiego Mengli-Giге)а267 284, W jednym z dokumentów czytamy: v tot cas, kak обес jego p. Ivan byl voevodoju w Kijove, z bożogo dopuścenija priśolśi Mindi Girey car perekopskij, zamku kievskogo dobyl, i otca ego i тайки pospol i z nimi detmi ich, polonom do Ordu zavel, tak że otec ego v Order vmer, a on dej i z matkoju svoeju kolko let tam v poganstve posle otca svoego byvsi, na velkom okupe z Ordy vy8ol268,
Iwan Chodkiewicz prowadził we włości choroskiej akcję kolonizacyjną. 25 VI 1512 r. ekonom choroski №} stwierdzał: to est zemla obapol [rzeki - J. M.] Barśćovki otóizna didićna gospodarja nażogo p. Aleksandra Chodkevica. Ino kak namestnik panov Ivanov [Chodkevicov] Juśko derżal u Chorośćci i on na toj zemli, obapol Barśćovki, sadil ljudi p. Ivanovich Chodkevica i v tom miste, za Barśćovkoju, gde берег tyi ljude Stanilevici i podle nich posadil Suboca i bratu ego Milożu ljudej panov Ivanovych i toe misto zemli im podelil, tot ugol podle Barśćovkiż v niz k verchovju rećki
Chvorośći podle Oliśkov i cerez tuju dorogu do bora do otnogi, śto vyśla ot rećki Chvorości К dolinie. Tut gran” byla na sosne269. Jak się okazuje również wieś Oliszki, która aż do schyłku Rzeczpospolitej należała do starostwa suraskiego, wcześniej przed 1482 r. była zasiedlona przez Iwana Chodkiewi-
cza.
Aleksander Chodkiewicz nadał włość choroską monasterowi supraskiemu w 1501 r.: I namovivśisja s prirożonymi moimi knjazi i pany, moeju dobroju voleju, dal byl esmi cerkvi Bożoj, na tot obśćij monastyr igumenu i bratii otćizny moej, dvor Chvoroścu, z mestom, nicogo na sebe ne zosiavujuci, ani vyjmujući, z ljudmi i zo vsemi platy i służbami i so vsem pravom. Ihumen Antoni zeznał w 1518 r., że z nadania Choroszczy zakonnicy korzystają od 17 lat. Ta ważna informacja wskazuje, że donacja była równoczesna z przeniesieniem się zakonników z Gródka do Supraśla, a więc wówczas, gdy klasztor supraski miał być jednym z ważnych elementów unii kościelnej. 17 VII 1507 r. Zygmunt I zatwierdził zakonowi własność dóbr Choroszcz 270.
Włość choroską powiększył Chodkiewicz o nowe nabytki, wykupując sąsiadujące działy szlacheckie w Rogowie. Śladem tego był przechowywany w archiwum chodkiewiczowskim w 1614 r. List pargaminowy Gasztołda Olbrychta, z zawiesistą pieczęcią, pod datą w Tykocinie roku 1530 I 27, indykta 2, którym listem niejakim Nuniejewiczom [Rogowskim Miniewiczom - J. M.] dał 8 służb przy granicy choroskiej, także na sianożęć na Wysokim Hrudzie i na 2 jazy, na rzece Narwi na wieczność zapisał271, Obecność dokumentu pergaminowego w archiwum chodkiewiczowskim świadczy, że wykupili oni z rąk Rogowskich Miniewiczów majątek Rogowo272.
30 XII 1533 r. Chodkiewicz odebrał dwór i miasto Choroszcz z rąk zakonników i ponownie przyłączył do swojej włości. No potom, jako toe mesto rozmnożilosja korćmami, gde oni dlja korem i pricin vsjakich, prosili nas
Сноски
266 Arch. sb., t. IX, nr 17, s. 40.
267 J, Jasnowski, Chodkiewicz Iwan, PSB, t. 3, Kraków 1937, s. 361; Prawa i przywileje..., op. cit., s. 47; J. Maroszek, Kalendarium klasztoru, s. 3.
268 Prawa в przywileje..., op. cit., nr 3, s. 45.
269 Modest (Strelbickij), prilożenja nr 5, s. 13-15.
270 Arch. sb., t. IX, nr 18, s. 42.
271 АР Kraków, AMCH, nr 35, К. 5; Prawa i przywileje..., op. cit., nr 14, s. 90.
272 Dwa dni wcześniej 25 I 1530 r. w Złotorii Mikołaj Miniewicz wspólnie z innymi ziemianami bielskimi: Piotrem Borodą, Wojtkiem i Markiem Miniewiczami, Miniem Kgolewiczem, Sienką i Kudinem Mojsiczem, Stankiem i Wawrzyńcem oraz Sarafinem Stankowiczami Głuszkowiczami, Kuczabami, właściciele Rogowa, posiadane tam działy własnościowe (którą to własność nadał ich przodkom książę Michał Zygmuntowicz) sprzedali Olbrachtowi Gasztołdowi. 25 II 1530 r. kupno potwierdził król Zygmunt I. Oba dokumenty w BAN Wilno, F 1, nr 105 i nr 106; R. Jasas, Pergamenty katalogas, nr 345 i 347, s. 137-138. Michał Zygmuntowicz nadał 20 XI 1437 r. Stanisławowi zwanemu Ostasz i Mikołajowi zwanemu Муп dziedzinę Rogowo, z warunkiem płacenia czynszu — 4 beczek ryb i 4 beczek miodu. Zob. AGAD Warszawa, Zb. dok. perg., nr 750.
Перевод на русский (машинный)
23 октября 1529 г. король заявил: повел нас маршал, Берестейский и Вилький и Остринский, г-н Александр Иванович Ходкевич, что дал к монастырю Св.266. Фасты и Порослы, отделенные от хорватской земли, которая вернулась к Ходкевичам, остались навсегда в руках монастыря до конца Речи Посполитой.
Наследник Ходки Иван Ходкевич, захваченный с 1470 г., был дружественным маршалом. Как русин был последователем греческой религии. В отличие от бернардинов и их сильного покровителя Ольбрахта Гаштолда видел вопрос церковного союза, которого он был сторонником. Об этом свидетельствует его подпись под письмом к Гаксу. киевский, вместе с женой Агнешкой с князем Бельским и детьми сыном Александром и дочерью Аграфеной, после взятия Киева татарами были взяты в ясир, где в 1484 г. Иван умер, а вдова вместе с детьми при участии короля Казимира Ягеллончика вышла из тюрьмы в Орде, из плена перкопольского царя Менгли-Ге)267 284, В одном из документов говорится: в тот час, как оккупировал его отец Иван был воеводой в Киеве, с божественным приданым Минди Жирей царь перекопский, Киевский замок завоевал бы и отца, и тайки вместе с ними так поло их отец.268,
Иван Ходкевич вёл во владениях хорватов колониальную акцию. 25 июня 1512 г. хорватский экономист Но утверждал: это est emla obobol [река - Й. М.] Barstovki otóidzna didićna nago г. Александра Ходкевича. Ino námestnik panju Ivanov Иванович Ходкевич и в том городе, за Барстовкой, где берег ты льюде Станиславичи и по ним посадил Субока и брата его Миложа льюдей панов Иванович и тот же город умирал им, то сгорал по Барстовки в сравнении с верховьей.
Хворост по Олискову и церезу tuju dorogo do boroga do otnoga, sto ště odczyła odczykami Хворост К долине. Tut gran» была на соснах269. Как оказалось, также деревня Олишки, которая до конца Речи Посполитой принадлежала сураскому староству, ранее до 1482 года была заселена Иваном Ходкевичем-
Пока.
Александр Ходкевич придавал хорватской общине 17-й монастырский и 17-й монашеский орден, когда в 1501 г. он переходил из монастыря в монастырь, в монастырь в монастырь, в храм в храм, в храм в храме, в храме в храме. Сигизмунд I утвердил право собственности на имущество Хороща270.
Хохловскую землю увеличил Ходкевич новыми приобретениями, выкупив соседнюю дворянскую часть в Рогове. Следом этого он хранился в архиве Ходкевича в 1614 году. Паргаминовое письмо Гаштольда Ольбрыхта с повешенной печатью, под датой в Тыкочине 1530 года и 27, индикация 2271Наличие пергаментного документа в ходкевичском архиве свидетельствует о том, что они выкупили из рук Роговских Миневичей имения Рогово272.
30 декабря 1533 г. Ходкевич отнял королевский двор и город Хорош из рук монахов и снова присоединился к своей собственности. Ну а потом, как этот город, умножение корчмами, где они длялись кором и прициньи всякими, просили нас.
Сноски
266 Арх. сб., том IX, No 17, с. 40.
267 Я. Ясновский, Ходкевич Иван, PSB, т. 3, Краков 1937, стр. 361; Права и привилегии..., op. cit., с. 47; J. Maroszek, Календарь монастыря, с. 3.
268 Права в привилегиях..., op. cit., No 3, с. 45.
269 Стрельбицкий, No 5, стр. 13-15.
270 Арх. сб., том IX, No 18, с. 42.
271 АР Краков, AMCH, No 35, К. 5; Права и привилегии..., op. cit., No 14, с. 90.
272 Двумя днями ранее 25 я 1530 г. в Златоусте Николай Михалевич и другие белельские землевладельцы, вместе с Ясурой Огюстом и Михалом Перыковичем, продали No 157 г. Варваре и Марку Вилновичам, Мини Кголевичем, Сенком и Кудином Моисчем, Станком и Вавжинцем и Сарафином Станковичами. М., No750.