Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 43, с. 78-79

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 43 из 338

С. 78-79

Оригинал (по-польски)

Jan Sławski?01,

Grzegorz Tarussa???.

4 VIII 1522 r. Zygmunt I wydał wyrok w sprawie podziału dóbr pozostałych po śmierci Mikołaja Mikołajewicza Radziwiłła woj. wileńskiego i kanclerza wielkiego WKL pomiędzy 4 spadkobierców: trzech synów Mikołaja — Jana Radziwiłła podczaszego litewskiego, starostę żmudzkiego i bielskiego, Mikołaja Radziwiłła bpa żmudzkiego i Stanisława oraz wdowę Elżbietę Sakowiczównę. 4 XII 1524 r. Zygmunt I król polski wezwał spadkobierców po Mikołaju Mikołajewiczu Radziwiille, aby zebrali się w Goniądzu na Boże Narodzenie 1525 r. i dokonali podziału spadku. Ostateczny podział spadku po Mikołaju Mikołajewiczu Radziwille dokonano na Boże Narodzenie 1526 r. 196 Długotrwały brak rodzinnej zgody co do podziału schedy był pewnie wybiegiem, bo nie zezwalał Zygmuntowi I i jego małżonce Bonie na wszczęcie postępowania o odebranie części latyfundium.194195

Radziwiłłowski inwentarz majętności goniądzkiej, rajgrodzkiej, knyszyńskiej i waniewskiej, spisany w 1522 r., przedstawiał stan własności przed procesem z Boną, zawierał podział na 4 części spadkobierców Mikołaja Radziwiłła 197;

I. część Zamek Goniądz miasto Goniądz wraz z mieszczanami Okolnymi:

wł. 108 (płat 1 zł od wł.),

Z tego mansjonarzom i kaplicznikom idzie 80 zł, Wójtowi goniądzkiemu 10 zł, Na zamek zostaje 36 zł, 37 gr, ogrodów 112 (płat 3 gr od 1 ogrodu), 5 kop 36 gr idzie na zamek,

wójt goniądzki 3 wł., wójtostwo kalinowskie 152 wł.198,

wójt kalinowski 15 wł., wójtostwo moniuszkowskie 67 1/2 wł.,

wójt moniuszkowski, Moniuszko wł. 10,

służebnicy 14 1/2 wł.,

razem 362 1/2 wł., wójtowskich 25 wł.= 388 1/2 wł.

II. część Rajgród miasto, płacą 6 kop i 1 1/2 gr, służb 13, wł. 11, służą codziennie, nie płacą czynszu, dają 11 beczek owsa, wójtostwo woźnawiejskie, wł. osiadłych 8, dają kapłanowi rocznie 20 gr, wł. pustych 9, płacą za 4 wł.,

Сноски

194 MLV: Joannes Glawszky, Właściciel Mikicina. W 1493 r. Aleksander Jagiellończyk nadał Janowi Sławskiemu na wieczność grunty położone nad rzeką Mikitinką. Por. I. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 376. Nadanie Aleksandra zatwierdził w 1519 r. Mikołaj Radziwiłł - BAN Wilno, Е. 1, nr 64; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., s. 96, nr 231; Opisanie ВОУВ, +. ПТ, nr 64, s. 6. 13 V 1536 r. występuje Stanisław Sławski. Por. BAN ' Wilno, F. 273, nr 2398.

195 MLV: Hrehory Tharussa; Właściciel Dzięciołowa. W 1536 r. Grzegorz Tarusa zaświadczał w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23.

196 M. Michalewiczowa, Radziwiłł Jan, PSB, t. 30, s. 192-195.

197 4 VIIL 1522 r. Zygmunt I wydając wyrok w sprawie podziału schedy po Mikołaju Mikołajewiczu Radziwille pomiędzy wdowę i dzieci, nakazał wysłać 2 swoich wysłanników, którzy by dokładnie złustrowali wszystkie jego dobra nabyte, kupione i wysłużone, spisali poddanych, płacone przez nich daniny oraz wszelkie dochody. Cytowany opis dóbr musiał wówczas powstać, bo brak w nim ustaleń, co do rozdziału majętności pomiędzy spadkobierców. Datacja przyjmowana w historiografii — 1536 r. jest nie do przyjęcia, ze względu na fakt, że Knyszyn zapisany przez bpa żmudzkiego w 1529 r., a pozyskany przez monarchę po jego śmierci w 1530 r. jest opisywany jako część dziedzictwa Radziwiłłów. Zob. Lietuvos Metrika (1522-1530). 4-oji Teismu bylu knyga. Knyga Nr. 224 (4), nr T, s. 45-46.

198 Do wójtostwa należały: wieś Bagno (20 wł.), wieś Wola (49), wieś Zakościelna Kalinówka (28), wieś Zabołotna Kalinówka (15), wieś Nereśla Wielka (24), wieś Nereśla Mała (6). Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23.

Перевод на русский (машинный)

Евгений Славский?01

Григорий Тарусса???

4 августа 1522 года Сигизмунд I вынес решение о разделе имущества, оставшегося после смерти Николая Николаевича Радзивилла в Вильнюсском воеводстве и канцлера великого ВКЛ между 4 наследниками: тремя сыновьями Николая Яном Радзивиллом литовским виночерпием, старостой Жмудского и Бельского, Николаем Радзивиллом Жмудским и Станиславом.196 Длительное отсутствие семейного согласия по поводу раздела схеды, вероятно, было выходом, потому что он не позволял Зигмунду I и его жене Бони начать дело об изъятии части латифундиума.194195

Радзивилловский инвентарь гонгской, райградской, Кнышинской и ванёвской собственности, написанный в 1522 году, представлял состояние собственности до суда с Боной, содержал разделение на 4 части наследников Николая Радзивилла.197;

Городские ворота города вместе с окрестностями:

108 (оплата 1 руб.),

Из них мансионеры и часовни идут 80 злотых, Войту Гоненьскому 10 злотых, На замок остается 36 злотых, 37 граммов, сады 112 (платы 3 грамма от 1 сада), 5 копей 36 граммов идет на замок,

Калиновское воеводство, 152 ил.198,

Калиновский войт 15 ил., Монюшковское войто 67 1/2 ил.,

Монюшко, Монюшко, 10.

Слуги 14 1/2 вл.

Итого 362 1/2 ил., войтовских 25 = 388 1/2 ил.

II часть Раджгород город, платят 6 копеек и 1 1/2 гр, службы 13, ил. 11, служат ежедневно, не платят арендную плату, дают 11 бочек овса, сельский уезд, ил. оседлых 8, дают священнику в год 20 гр, ил. пустых 9, платят за 4 ил.,

Сноски

194 MLV: Joannes Glawszky, Владелец Mikicina. В 1493 году Александр Ягеллончик предоставил Яну Славскому навечно земельные участки, расположенные на реке Микитинка. Ср. И. Капица-Милевский, Гербарж, с. 376. Присвоение Александра было утверждено в 1519 году Николаем Радзивиллом - BAN Вильнюс, Е. 1, No 64 R.

195 MLV: Грегори Тарусса; Владелец Дятлова. В 1536 году. Григорий Таруса свидетельствовал на процессе с Радзивиллами. Арх. сб., том I, No 18, стр. 23.

196 М. Михалевичова, Радзивилл Ян, PSB, т. 30, с. 192-195.

197 4 VIIL 1522 г. Сигизмунд I, вынося приговор по разделу земель после Николая Радзивилла между вдовой и детьми, приказал отправить 2 своих посланников, которые бы точно отшили все его имущество, купленное и отслуженное, записали подданных, уплаченные ими налоги и все доходы. Цитированное описание имущества должно было возникнуть тогда, потому что нет в нем никаких указаний. 45-46.

198 Войтовством владели: село Багно (20 итал.), село Воля (49), село Закостенная Калиновка (28), село Заболотная Калиновка (15), село Нерешела Большая (24), село Нерешла Малая (6).