Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 42, с. 76-77

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 42 из 338

С. 76-77

Оригинал (по-польски)

Bajkowie 186,

Wroczeńscy 187, Zielepuszyna!88 i Sławski 182 Dziękońscy 190,

Jan Źrzobek!9!,

Wojciech Reszka!9?,

Tomasz Kukowski,181178179180183184185

Mikołaj Pęski 19,

Pieńczykowscy 195,

Sobieszkowie 196,

Świerzbieńscy 197,

Magnuszowie 198,

Zkubidziowie, wszyscy ze swymi braćmi,

Stanisław [Dąbrówka] Wilamowski, kanonik wileński 192, Andrzej Wilamowski, brat Stanisława, kanonika,

Karp Jesipowicz 200,187190186188189191193

Сноски

178 MLV: Barkowie; Przed II 1505 r. Mikołaj Radziwiłł namiestnik bielski (nie posiadający jeszcze wówczas dóbr goniądzko-rajgrodzkich) nadał Józefowi Bajce właścicielowi majątku położonego nad rzeczką Nereślą przywilej na założone przez niego wójstwo długołęckie: lecz gdy potem Goniądz panu wojewodzie rzeczonemu [1 I 1509 r.] danym był w dziedzictwo, wtedy sam pan wojewoda przywilej ten mnie odebrał, adwokację zaś do Goniądza przyłączył — stwierdził 4 XI 1536 r. przed sądem granicznym tenże Józef Bajko — zob. Odgraniczenie sądowe dóbr grodzieńskich, „Athenaeum” 1842, od. П, 1. 2, z. 1, s. 65-91; CAADR Moskwa, F. 389, op. 1, nr 18, k. 15; Arch. sb., t. I, s. 13; W 1536 r. Józef Bajko świadczył w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23.

179 МТУ: Virociensnssczi, W 1536 r. Jakub Wojciechowicz Wroczeński, Maciej, Michał i Jan Jakubowicz Wroczeńscy zaświadczali w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. 1, nr 18, s. 23; W 1537 r. Zygmunt Stary nadał Janowi Chmarze Wroczyńskiemu 3 wł. ziemi znajdujące się przy jego wsi Wroceń, w sąsiedztwie Dolistowa. Zob. I. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 490.

180 Piotr Mikołajewicz Zielepucha otrzymał od króla Aleksandra wójtostwo długołęckie. Jego potomkiem był Jerzy Jackowicz Zielepucha, namiestnik żyrosławski, trabski i molawicki, który w spadku otrzymał wójtostwo dolistowskie, a był jednocześnie na-

181 czyli zarządcą dóbr dolistowskich, jednak w 1529 r. występował już jako komisarz królowej Bony w procesie przeciwko Radziwiłłom - zob. Rewizja granic puszczy grodzieńskiej, „Athenaeum”, z. 1, Wilno 1847, s. 95; W. Pociecha, Królowa Bona, i. Ш, s. 102.

182 MLV: Sikowi; 16 VI 1519 r. w Goniądzu Mikołaj Radziwiłł oznajmił, że jeden z radziwiłłowskich ziemian szl. Jan Sławski przedłożył przywilej Aleksandra wlk. ks. litewskiego zawierający nadanie temuż Janowi pewnej ziemi zwanej Mykytinska, prosząc by Radziwiłł pozostawił go przy tym nadaniu i je potwierdził, co ten uczynił. Nadanie dotyczyło wsi Mikicin, Dzięciołowo i Dolistowo, nad rzekami Mikitinką i Brzozówką — BAN Wilno Е. 1-64; R. Jasas, Pergamentu katalogas..., nr 231, s. 96. Przed 1509 r. w źródłach spotykamy Sławskiego sędziego goniądzkiego. Por. A. Jabłonowski, Podlasie, cz. 2, s. 14. W 1543 r. przed aktami grodzkimi brańskimi występowała Dorota córka niegdyś Jerzego Zielepuchy i Krystyny Osmogorówny, wdowa po Stanisławie Sławskim, dziedzicu Mikicina. Jej rodzonymi braćmi byli: Paweł chorąży bielski i Leonard, a siostrami Marina żona Wojciecha Kwinta dworzanina JKM i Helena Niewiarowska. Por. I. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 490-491.

183 МТУ: Dziakonsci.

184 МТУ: Joannes Sciolek; Źrzobek wójt woźnawiejski w 1536 r. prowadził akcję kolonizacyjną, osadzając tam 19 wł. ziemi. Arch. sb., t. I, nr 22, s. 31.

185 MLV: Albertus Meszka; 13 II 1542 r. w Wilnie król Zygmunt August potwierdził Wojciechowi Reszce przywilej nadany przez Mikołaja Radziwiłła granicy pruskiej. AGAD Warszawa, Ks. ziemskie bielskie, nr 2, k. 114-115; I. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 353.

186 МТУ: Nicolaus Persky; Mikołaj Pęski był krajczym Mikołaja Radziwiłła — рог. J. Wiśniewski, DzOPG, s. 222. W 1514 r. otrzymał z rąk Mikołaja Mikołajewicza Radziwiłła ziemię zwaną Głęboki Stok - CAADR Moskwa, Е. 389, op. 1, nr 17, К. 17-18. Głęboki Stok liczył 12 wł., a nadanie było dzieciom i potomkom jego. Radziwiłł zastrzegł sobie, że Pęski ma z tego majątku służyć po tomu kak i zemane ganjażskie nam służat so svoich imeni. Ponadto Pęski posiadał Mierki, Ramotki, Mieszkuje.

187 МТУ: Kranelipowsczi; W 1536 r. Boruta, Bartosz woźny, Stanisław, Wawrzyniec i Grzegorz Kramkowscy zaświadczali w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23-24.

188 МТУ: Prenczikowszci; 1-4 XI 1536 r. przy Odgraniczeniu sądowym dóbr grodzieńskich świadkowali: Michał i Bartłomiej Pieńczykowscy, bracia, dziedzice w Pieńczykowie. Por. „Athenaeum” 1842, od. II, t. 2, z. 1, s. 65-91; W 1536 r. Jan Pieńczykowski zaświadczał w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23.

189 МГУ: Gobeschkowie; W 1536 r. Adam, wraz z synem Janem Sobieszczkowie oraz Bartosz Sobieszczka woźny zaświadczali w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23-24.

190 МТУ: Swienscy; Po 1493 — przed 1505 r. podczaszy Mikołaj Radziwiłł z rozkazu Aleksandra Jagiellończyka dał ziemianom goniądzkim Ołdakowi i jego bratu Maciejowiczom Woźnieńskim nagrodę za odebraną przez namiestnika bielskiego Olechnę Sakowicza i przyłączoną do Rajgrodu majętność Woźną Wieś. Nagrodą były 4 pustowszczyzny: Kudeikowszczyna, Maksimowczyna, Dobiejkowczyna i Pietkowczyna, niegdyś trzymane przez dwóch braci — ojczyców Wieliczkę i Misskę jako jedna służba, których później skupili przybyli z Litwy Dobieyko i Pietko, i służyli z tego jako dwie służby. Później i oni poszli precz. W 1566 r. dokument ten oblatował Mikołaj Świerzbieński dziedzic w Świerzbieniach Maksymowiźnie. Por. I. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 399; W 1536 r. Stanisław Świerzbieński zaświadczał w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23-24.

191 MLY: Magnuschewie; W 1536 r. Marek Magnusz zaświadczał w procesie z Radziwiłłami. Arch. sb., t. I, nr 18, s. 23.

192 МТУ: Stanislaus canonicus et Andreas, frater Wilianowscy; Pleban dolistowski wzm. w 1520 r. — I. Kapica-Milewski, Herbarz, s. 447.

193 $ |] 1505 r. Aleksander Jagiellończyk zatwierdził wieczyste posiadanie wójtostwa zabielskiego przez Mordasa Bołotowicza (Bołoticza). Nabył on je od dotychczasowego wójta Macieja Moniuszko, który trzymał je za wcześniejszym przywilejem króla Aleksandra. Mordas Bołotowicz prosił ponadto władcę, aby postąpił mu też młyn na Brzozówce i las przy końcu włók jatwieskich i zabielskich. Monarcha przystał na to i dał dodatkowo tę ziemię, na której osiadł syn wójta — Stanisław Moniuszko. Z aktu wynika, że nadanie wpierw Moniuszce, a później Bołotowiczowi dotyczyło późniejszych dóbr ziemskich Karpowicze - CAADR Moskwa, Е. 389, op. 1, nr 18, К. 11v-12 i nr 25 К. 11-19. Akty litovskoj тей, t. 2, nr 704, s. 156-157; Akty litowsko-russkogo gosudarstva, wyd. M. Dovnar-Zapolskij, t. I, nr 86, s. 109-110; Рог. też AGAD Warszawa, Archiwum Publiczne Potockich [dalej cyt. APP] nr 15, s. 111. W 1519 r. trwał spór o dziesięcinę między plebanem dolistowskim a właścicielem Brzozowej — Mordasem. Zob. MN Kraków, Bibl. Czart., nr 1777, s. 112. Po śmierci Mordasa Bołotowicza wdowa po nim Pelagia Hryńkówna bojarynia wyszła powtórnie za mąż za Karpia Józefowicza (Jesipowicza). Zmarła ona przed 1522 r. W tymże 1522 r. król potwierdził dworaninowi Karpowi Józefowiczowi posiadanie Wójtostwa jatwieskiego i zabielskiego, kąt lasu i ziemię — ostatok zabelskich volok, oraz młyn na rzece Brzozowej. Por. Opisanie dokumentov i bumag, nr 125, s. 268. Por. CAADR Moskwa, F. 389, op. 1, nr 12, k. 61-61v. W ramach gromadzenia dóbr w swym ręku królowa Bona dążyła do rewindykacji wójtostwa zabielskiego. Okazją do tego był fakt, że wdowa po Mordasie Bołotowiczu, powtórnie zamężna z Karpiem nie miała z tym ostatnim dzieci. Postanowiono więc zakwestionować prawa, które w 1522 r. mocą królewskiego przywileju zyskał Karp. 14 II 1530 r. król wystosował vocvode vilenskomu Gasztoldu list, aby udał się do bojaryna Karpa Esyfovica o polożene listov na imene, kotoroe maet w povete hanjażskom. Ostatecznie utrzymał się Karp przy tej własności. 30 V 1532 r. Zygmunt Stary zatwierdził posiadanie wójtostwa zabielskiego Karpiejowi Józefowiczowi — LMYV, +. 1 [1]. (1380-1584), nr 289, s. 70; AGAD Warszawa, APP 15, s. 92. Karpowicze były więc pierwotnie terytorium nadanym wójtowi zabielskiemu. To on przeprowadził akcję kolonizacyjną włości królewskiej i w nagrodę uzyskał to nadanie jako własność dziedziczną.

Перевод на русский (машинный)

Сказки 186.

187.Славянский, Ильинский.182 Благодарности, 190

Ян Жобек! 9.

Вячеслав Решетников! 9.

Томаш Куковский,181178179180183184185

ул. Покровская, 19,

Псковская, 195,

Собянина, 196,

Свердловская, 197,

Магнитогорск 198,

Всех братьев, всех братьев,

Станислав Виламовски, вильнюсский каноник192Андрей Виламовский, брат Станислава, каноник,

Карп Есипович 200,187190186188189191193

Сноски

178 MLV: Барков; До II 1505 г. Николай Радзивилл, с 15 года н.э., с 15 лет до н.э., воевода Бельский (который еще не имел в то время числящегося у него имущества) передал Иосифу Ф. Сказке привилегию на основанное им Долголенское воеводство: но когда потом Гонижий господину воеводы указанному я в 1509 г. 23.

179 : Virocienssczi, В 1536 году. Якуб Войцехович Вроченский, Мацей, Михал и Ян Якубович Вроченские свидетельствовали в процессе с Радзивиллами. Арх. sb., т. 1, No 18, с. 23; В 1537 году. Сигизмунд Старый дал Яну Хмаре Врочинскому 3 ил.

180 Пётр Николаевич Зелепуха получил от короля Александра длинноленское войтоство. Его потомком был Ежи Яцекович Зелепуха, наместник Жирославский, Трабский и Молавицкий, который в наследство получил долистское войтоведение, но был одновременно на-

181 В 1529 г. он выступал в качестве комиссара королевы Боны в процессе против Радзивиллов см. Обзор границ Гродненской пустыни, «Athenaeum», z. 1, Vilno 1847, s. 95; W. Утешение, Королева Бона, i. S., s. 102.

182 MLV: Сики, 16 июня 1519 г. в Гоняже Николай Радзивилл заявил, что один из радвиловских землевладельцев Ян Славский представил привилегию Александра Вл. ксендзу Литовского, включив в это же имя землю Микитинскую, попросив Радзивилла оставить его при этом даре и подтвердить его. Ее родными братьями были: Павел энсин Бельский и Леонард, а сестры Марина жена Войцеха Квинта придворного ЕКВ и Елена Неверовская. Ср. И. Капица-Милевский, Гербарж, стр. 490-491.

183 : Демоны.

184 : Joannes Sciolek; rzobek воевода Wyżnawiej в 1536 г. проводил колониальную акцию, осаждая там 19 итальянцев земли. Arch. sb., том I, No 22, с. 31.

185 МЛВ: Альбертус Мешка; 13 февраля 1542 г. в Вильнюсе король Сигизмунд Август подтвердил Войцеху Рештке привилегию, предоставленную Николаем Радзивиллом прусской границы. AGAD Варшава, Земские Ксения Беляцкая, No 2, к. 114-115; И. Капица-Милевский, Гербарж, с. 353.

186 : Николаус Перский; Николай Пеньский служил Николаю Радзивиллу рож. Ю. Вишневский, ДЗОПГ, с. 222. В 1514 году он получил от Николая Меявича Радзивилла землю, называемую Глубокий Сток - CAADR Москва, Е. 389, op. 1, No 17, К.

187 : Кранелиповчи; в 1536 г. Борута, Бартош дворник, Станислав, Лоренцо и Гжегож Крамковские свидетельствовали на процессе с Радзивиллами. Арх. сб., том I, No 18, с. 23-24.

188 : Прензиковцы; 1-4 XI 1536 г. при судебном ограничении гродненского имущества свидетельствовали: Михаил и Варфоломей Пеньковские, братья, наследники в Пенькове. Ср. Athenaeum” 1842, с. II, т. 2, с. 1, стр. 65-91; В 1536 г. Ян Пеньковский засвидетельствовал на процессе No Ражи.

189 : Gobeschkowie; В 1536 году Адам, вместе с сыном Яном Собещеки и Бартош Собешка уборщик свидетельствовали в процессе с Радзивиллами. Арх. сб., том I, No 18, с. 23-24.

190 : Swienscy; После 1493 до 1505 года. Николай Радзивилл по приказу Александра Ягеллончика и его брата Максево получили награду за полученную белельским наместником Олехном Саковичем и присоединенную к Райгороду имение Войсковой Село. Станислав Сверженский свидетельствовал в процессе с Радзивиллами. Арх. sb., том I, No 18, стр. 23-24.

191 MLY: Magnuschewie; в 1536 году. Марк Магнуш свидетельствовал на процессе с Радзивиллами. Arch. sb., том I, No 18, стр. 23.

192 : Stanislaus canonicus et Andreas, frater Wilianowscy; Долистский Плебан в 1520 г. И. Капица-Милевский, Herbarz, с. 447.

193 $ |] 1505 г. Александр Ягеллончик утвердил вечное владение забельского воеводства Мордасом Болотовичем (Mordas Bołoticzą). Он приобрел его у прежнего военачальника Матвея Монюшко, который держал его за прежнюю привилегию короля Александра. Мордас Болотович также попросил правителя сделать ему мельницу на Бжовице и на краю В 1519 году. В Польше за десятью королём и владельцем Бжозовой Мордасом. См. М.Н. Краков, Библ. No 1777, стр. 112. После смерти Мордаса Болотовича вдова Пегия вышла замуж за короля. Поводом для этого был тот факт, что вдова после Мордаса Болотовича, повторно замужем за Карпом [1], не имела с последним детей. Поэтому было решено оспорить права, которые в 1522 г. королевской привилегией получил Карп. 14 II 1530 г. король отправил воводе вильенскому Гаштольду письмо, чтобы он пошел в боях за Эсф. Именно он провел колониальную акцию королевской собственности и в качестве награды получил это дарение в качестве наследственного имущества.