Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 25, с. 44-45

Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.

Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа, 2000: разворот 25 из 338

С. 44-45

Оригинал (по-польски)

choć położony był na terytorium należącym do powiatu goniądzkiegoŚć92. Zarówno Sołtan Aleksandrowicz, jak i jego następca od 1493 r. Mikołaj Radziwiłł pełnili jednocześnie funkcje starostów bielskich i namiestników goniądzkich. Inny starosta bielski Michał Gliński dostał już Goniądz w 1505 r. jako własność dziedziczną, a wraz z nim należącą do niego Wodziłówkę. Problem przynależności Wodziłówki do własności dziedzicznej szlacheckiej czy hospodarskiej rozpoczął się wraz z nadaniem Glińskiemu dóbr goniądzkich.

Kiedy więc powstał dwór Wodziłówka? Powoływanie się świadków procesu przeciwko Radziwiłłom na Witolda wlk. ks. litewskiego, który miał w dworze wodziłowskim stawać i stamtąd polować, a także określanie gościńca łączącego z okołami — czyli stanami — Drogą Witoldową, wskazują na fakt, że dwór powstał przed 1430 r. Musiało to nastąpić po przejściu powiatu goniądzkiego w 1401 r. do rąk litewskich. Pomocna — jak sądzę — w rozszyfrowaniu czasu budowy dworu w Wodziłówce jest data przejścia Tykocina z rąk mazowieckich w ręce litewskie, co miało miejsce w końcu 1425 r93. Wobec tego curiolę wodziłowską wybudował Witold w l. 1425–1430. Przyjęcie koncepcji, że przejście Tykocina w ręce litewskie i budowa dworu Wodziłówka przez Witolda było tożsame w czasie oparte jest na koncepcji bardzo racjonalnej. Monarsze polującemu należało się bezpieczeństwo, co w przypadku terenów nadgranicznych nie było łatwe do zapewnienia. Dopiero jednak powierzenie (wszak już po śmierci wlk. ks. Witolda 13 II 1433 r. przez Zygmunta Kiejstutowicza) Tykocina jednemu z najbardziej zaufanych osób — Janowi Gasztołdowi spełniało te warunki. Kariera Tykocina również opierała się na fakcie, że miał strzec drogi do Wodziłówki i kontrolować osoby tędy podążające do Стойпа 94. Przyjęta datacja 1425-1430 jest uwarunkowana faktami historycznymi i wskazuje, że skojarzenie nazwy dworu Wodziłówka z Wojdyłłą, szwagrem Jagiełły jest zupełnie przypadkowe, a budowę curioli rozpoczęto przeszło 40 lat później po śmierci Wojdyłły.

H. Ch. Textor, О. Е. Sotzman, Topographisch Militarische Karte vom vormaligen Neu-Ostpreussen oder dem jetzigen Nordlichen Theil des Herzogsthums Warschau nebst dem Russischen Districk Mit Allerhoch-Lieutenans у. Geusau, und unter ortlicher Aufsicht des Quartiermeisters Oberst Lieutenans у. Stein autgenomen vermessung Karte auf Blaetter reducirt nach eigenen trigonometrischen Messuungen und astronomisches Beobachtungen berichtigt, und nach dem topographisches Registern redigirt, vom... Berlin 1808. Skala 1:155 000. AGAD WARSZAWA Zb. kart., nr 479-1.

Rzeczą charakterystyczną jest fakt, że właśnie w 1425 r. odnotowano całozimowe łowy Jagiełły na Litwie. Spowodowane to było epidemią, która ogarnęła Koronę Polską. Opisuje to Jan Długosz: Ze zjazdu w Brześciu król polski Władysław ze swą żoną królową Zofią udał się na Litwę spędził tam okres zimy na polowaniach. Zaraza bowiem srożąca się w Królestwie Polskim nie dotarła jeszcze na Litwę. Potem jednak powoli się wciskając, rozszerzyła się także na Litwę, a król polski Władysław Aleksander-Witold porzuciwszy miasta, zamki i dwory, w środku zimy musieli ukryć się wśród lasów

Сноски

92 J, Wiśniewski, DzOPA, s. 99-100.

93 Oryginał: AGAD Warszawa, Zb. dok. perg., nr 815, druk: W. Semkowicz, Nieznane nadania Witolda dla osób prywatnych, „Ateneum Wileńskie”, t. VII, 1930, z. 3-4, s. 854-855.

94 M. Stryjkowski, O początkach, s. 424. Zob. W. Semkowicz, O litewskich rodach bojarskich zbratanych z szlachtą polską w Horodle 1413 r., „Rocznik Towarzystwa Heraldycznego” 1923, t. VI, s. 125-126; M. Kuźmińska, Olbracht Marcinowicz Gasztołd, „Ateneum Wileńskie”, r. IV, z. 13, s. 349-391, r. V, z. 14, s. 120-174. Zob. też M. N. Kużmińska, Olbracht Marcinowicz Gasztołd, Wilno 1928 (odbitka z „Ateneum Wileńskiego”, z. 13-14); W. Semkowicz, Gasztołd Jan, PSB, t. 7, Wrocław 1948-1958, s. 297-298.

Перевод на русский (машинный)

Он был расположен на территории, принадлежащей к92. Как Солтан Александрович, так и его преемник с 1493 года Николай Радзивилл одновременно выполняли функции старост и наместников воеводы. Другой староста воеводства Михал Глинский получил его в 1505 году как наследственную собственность, а вместе с ним и Водзилку. Проблема принадлежности Водильской воеводы к дворянской или хозяйственной собственности началась с дворянской.

Так когда же был создан королевский двор Водзивка? Призыв свидетелей процесса против Радзивиллов на Витовта ил. князей литовских, который должен был в королевском дворе воеводством стоять и оттуда охотиться, а также определение гостя, соединяющего с окольями то есть состояниями Витовской дорогой, указывает на тот факт, что королевский двор был построен до 1430 г.93. Ввиду этого вождь-куриол должен был построить Витовта в 1. 1425 1430. Принятие концепции о том, что переход Тыкоцина в литовские руки и строительство королевского двора Витовтом было в то же время основано на очень рациональной концепции. Монаршеству охотничьего должны были быть обеспечены безопасность, что в случае приграничных территорий было уже нелегко обеспечить.94. Принятая дата 1425-1430 обусловлена историческими фактами и указывает на то, что совмещение названия королевского двора с Войдылой, сводником Ягайлы, совершенно случайное, а строительство куриолы началось более 40 лет спустя после смерти Войдылы.

С. Х. Текстор, О. Е. Соцман, Топографическая карточка военного аттестата рейдеров рейдеров Quartigen Z. Ostpreussen oder dem jetzigen Nordlichen Theil des Herzogsthums Warschau nebst dem Russischen Districk Mit Allerhoch-Lieutens u Карточка No 479-1.

Характерной особенностью является тот факт, что именно в 1425 году был зафиксирован всезимний охотничий лес Ягайлы в Литве. Это было вызвано эпидемией, которая охватила польскую корону. Это описывает Ян Длугош: С съезда в Бресте польский король Владислав со своей женой королевой Софией отправился на Литву в период зимы на охоту. Однако чума еще не пришла в Королевство.

Сноски

92 М.: Просвещение, 1990.

93 Оригинал: AGAD Warszawa, Zb. dok. perg., No 815, печать: В. Семкович, Неизвестные присвоения Витовта частным лицам, «Виленский Афинеум», том VII, 1930, с. 3-4, с. 854-855.

94 М. Стрыйковский, О началах, с. 424. См. В. Семкович, О литовских боярских родах, связанных с польской знатью в Городле 1413 г., «Ольдарское общество», 1923, том VI, стр. 125-126; М. Кузьминьска, Ольбрахтович Гаштольд, «Атене Виль».