Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 19, с. 33, вклейка II
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 33, вклейка II
Оригинал (по-польски)
Tablica II. Kielich mszalny z Knyszyna z 1520 r. z herbem Trąby; późnogotycka Matka Boska z Dzieciątkiem z najstarszego kościoła w Knyszynie, dziś w Krypnie; obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
zwierzynę w tej puszczy dla króla. Posługi budowlane i remonty tego dworu zawsze były wykonywane przez wielkoksiążęcą włość bielską. Z Bielska też zawsze była stróża, która dozorowała ten dwór. W czasie, gdy Mikołaj Radziwiłł był dzierżawcą bielskim, wówczas ten dwór spłonął i on odbudował go posługując się ludźmi bielskimi. Gdy księciu Michałowi Glińskiemu (w lutym 1505 r.) nadano dobra Goniądz na dziedziczną własność, Gliński do tej puszczy nie wstępował i nie bywał w dworze w Wodziłówce. Dworzec pozostawał wówczas w całości i przynależał do dzierżawy hospodarskiej w Bielsku, był pod zarządem namiestnika bielskiego. A gdy Goniądz został nadany dziedzicznie Mikołajowi Radziwiłłowi (jak wiemy skądinąd 1 I 1509 r.), wówczas Radziwiłł nakazał dwór w Wodziłówce po cichu spalić, a na jego miejsce nad Sokołdką w puszczy bielskiej zbudował sobie inny dwór i tam uczynił łowiska i przyłączył je do swego dziedzicznego Goniądza. Osocznicy twierdzili też, że w Wodziłówce dotąd są wyraźne ślady po dworze i jeszcze dobrze widać, gdzie stały piece świetlic dworskich i kominy, a także, gdzie były domy.
'W dalszej części swego doniesienia Łuczynic wskazywał miejsca, gdzie znajdowały się z kolei okoły, czyli stajnie hospodarskie. Jedne z nich usytuowane były nad rzeczką Czarną, przy wielkiej drodze, a drugie przy ujściu Sokołdki do Supraśli. Również w tych okołach królowie zatrzymywali się i zwierzynę łowili w puszczach — bielskiej i grodzieńskiej. Okoły połączone były z dworcem myśliwskim Wodziłówką traktem zwanym Drogą Witoldową. Naprawa i ogacenie mostów należało do obowiązków namiestnika bielskiego, który wykonywał to rękoma ludzi służebnych zamku bielskiego, aż do rzeczki Czarnej i znajdującego się tam dworu.
Sianożęcia nad rzekami Czarną, Sokołdką i nad Supraślą, aż do miejsca zwanego Krzywa Olcha od całych wieków kosiły włości hospodarskie bielska i suraska, przygotowując siano na łowy monarchów. Której zimy w tej puszczy nie było łowów, wówczas siano zabierano dla potrzeb zamków w Bielsku i Surażu. Namiestnicy Goniądza z tej puszczy i z tych sianożęci nie korzystali.
Inny świadek Jakim Dzieczko z Bielska 4 XI 1536 r. zaświadczył, że za czasów Mikołaja Radziwiłła służył jako przełożony nad lasami u rządców goniądzkich, Skromołowskiego, a później Słowika. Lasy goniądzkie rozciągały się aż do Dobarzu, która to puszcza Dobarz nadal należy do dóbr goniądzkich. Jednak jego władza jako leśniczego nie przekraczała nigdy rzeki Nereśli. Poza tą rzeką wszystkie lasy były pilnowane przez leśniczych bielskich. Ktokolwiek zaś z Goniądza do tych lasów poza rzekę śmiał wejść zawsze od łych dozorców bywał imany i trzymany w zastawie.
Jakim Dzieczko służył także u rządców bielskich naprzód u pewnego
Перевод на русский (машинный)
Вклейка II. Литургическая чаша из Кнышина 1520 года с гербом «Трубы»; позднеготическая Богоматерь с Младенцем из первого кнышинского костёла, ныне в Крыпне (Krypno); образ Богоматери с Младенцем.
Животное в этой глуши для короля. Строительные и ремонтные работы этого королевского двора всегда выполнялись великокняжеской собственностью Бельска. Из Бельска также всегда был сторож, который присматривал за этим королевским двором. В то время Николай Радзивилл был белельским арендатором, тогда этот королевский двор сгорел и он восстанавливал его при помощи кельских людей. А когда Гониад был передан по наследству Николаю Радзивиллу (как мы знаем, в другом месте 1 января 1509 г.), Радзивилл приказал королевскому двору в Водзиловке тихо сжечь, а на его место над Соколкой в Беловежской пуще построил себе другой королевский двор и там устроил ловлю и привязал их к своему наследственному Гонидзе Озчинице.
В дальнейшем своем сообщении Лучниковец указывал места, где находились, в свою очередь, дворцы, то есть конюшни. Одни из них располагались над рекой Чёрной, на большой дороге, а другие у устья Соколдыки до Супрасли. Также в этих окрестностях цари останавливались и охотились в джунглях белой и гродской резиденции.
Сеножуния над реками Чёрной, Соколдкой и Супраслой, вплоть до места, называемого Кривой Ольхой, на протяжении веков косили белорусские и сураские хозяйства, готовя сено для ловли монархов. Которой зимой в этой пустыне не было охоты, тогда сено забирали для нужд замков в Бельско и эти сурешни.
Другой свидетель Яким Дзишко из Бельско 4 XI 1536 г. засвидетельствовал, что во времена Николая Радзивилла лес служил настоятелем над лесами у гончих правителей, Скромоловского, а позже Засловья. Гонячие леса простирались до Добыча, которая по-прежнему принадлежит к гончарным владениям. Однако его власть никогда не была таковой, как у Заславля.
В какой стране раньше служили белорусские власти