Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 18, с. 32, вклейка I
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 32, вклейка I
Оригинал (по-польски)
Średniowieczna przeszłość powiatu goniądzkiego wskazuje, że położony u styku różnych struktur państwowych: Mazowsza, Jaćwieży, Litwy i Państwa Krzyżackiego był terenem atrakcyjnym dla wszystkich sąsiadów. Rywalizacja o te ziemie podkreśla ich kluczowy charakter dla ówczesnych stosunków międzypaństwowych.
2. Wodziłówka — zaginiony dworzec myśliwski wielkich książąt litewskich z XV wieku
Dworzec Zygmunta Augusta w Knyszynie miał swego poprzednika w postaci łowieckiej curioli zwanej Wodziłówka. Wielki książę litewski Witold w l. 1402-1430 zbudował tam bowiem swój myśliwski dworzec. Polowania były wykorzystywane do prowadzenia poufnych rozmów międzynarodowych. O litewskim dworcu Wodziłówce dowiadujemy się z dokumentów procesowych sporu, który toczył się pomiędzy królową Boną a Janem Radziwiłłem z Goniądza, o rozgraniczenie dóbr goniądzkich z majętnością młodego króla Zygmunta Augusta. Proces miał miejsce w l. 1529-
W 1536 r. jeden z ekspertów sądowych Iwan Łuczynic wysłany przez dzierżawcę knyszyńskiego Aleksandra Chodkiewicza do zapoznania się z opiniami osoczników i bartników, po powrocie z wizji terenowej donosił, że osocznicy pilnujący puszczy przywiedli go nad rzekę Wojdyłówkę w puszczy należącej do Bielska, do puszczańskiego ostępu Hwozdnego, położonego w odległości 1 mili od Knyszyna. Twierdzili, że był tu przedtem myśliwski dwór królewski. Książęta Witold (zm. 1430 r.) i Zygmunt Kiejstutowicz oraz królowie Kazimierz Jagiellończyk i Aleksander Jagiellończyk, polowali w miejscu, gdzie dziś znajduje się Knyszyn i Dobrzyniewo oraz Długołęka, airównież w puszczy grodzieńskiej. Wówczas, gdy króla nie było, to przyjeżdżał łowczy królewski, zatrzymywał się w tym dworze w Wojdyłówce i łowił
Tablica I. Goniądz. Kościół parafialny z 1922 r., Nowy Rynek i Stary Rynek; po lewej ulica kontynuująca gościniec wiski.
Перевод на русский (машинный)
Средневековое прошлое Гоненьского повята указывает на то, что расположенный на стыке различных государственных структур: Мазовии, Ятвяги, Литвы и Крестоносского государства был привлекательным для всех соседей. Соперничество за эти земли подчеркивает их ключевой характер для тогдашних межгосударственных отношений.
2. Водиловка потерянная охотничья резиденция великих литовских князей XV века
Резиденция Сигизмунда Августа в Кнышине имела своего предшественника в виде молодого охотничьего куриолы по имени Водзиувка. Великий князь литовский Витовт в 1. 1402-1430 построил там свою охотничью резиденцию. Охота использовалась для проведения конфиденциальных международных переговоров. О литовской резиденции Водзии мы узнаем из процессуальных документов короля, которые происходили между королевой Бодзей и Яном.
В 1536 г. один из судебных экспертов Иван Лучник, посланный королевским арендатором Александром Ходкевичем и дальневосточником Александром Длугиным для ознакомления с мнением окрестников и бартников, по возвращении из полевого видения сообщал, что окрестники привезли его к реке Войдилувка в глушь, принадлежащую Бельско, в гроздское ущелье Гвоздного, расположенное место. В то время, когда короля не было, приезжала королевская охотница, останавливалась в этом королевском дворе в Войдиловке и ловила рыбу.
Вклейка I. Гонёндз (Goniądz). Приходской костёл 1922 года, Новый и Старый рынки; слева — улица, продолжающая Визнянский тракт.