Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 17, с. 30-31
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 30-31
Оригинал (по-польски)
Drogi przez Łazy i Tykocin do Grodna przez sz Goniądz na mapie z 1705 r. (?). Carte d' une partie de la Lithuanię et de la Pologne, skala ok. 1:89 000, 51 х 31 ст. BAN St. Petersburg, Kolekcja Piotra I, nr 286.
handlowych. Nawet pieczęć miejska przedstawiała w czasach nowożytnych Baranka — symbol świętej Agnieszki na tle trójkąta — symbolu św. Trójcy 55. 10 II 1464 r. w źródłach odnotowany został proboszcz parafii w Goniądzu, pobożny Maciejś56. Kilka dni później 13 II toż samo Źródło określa proboszcza parafii goniądzkiej imieniem Mikołaj?. Może to nie błąd kopisty, a dwaj proboszczowie goniądzcy — jeden z fary św. Jana Chrzciciela, a drugi z fary św. Agnieszki?
Powiat tykociński, później niż goniądzki, bo dopiero w 1425 r. został oderwany od mazowieckiej ziemi wiskiej i przyłączony do Litwy. Tzw. Witoldowa Droga z Wizny przez Nieciece, Łazy i Trzcianne do Goniądza wyznaczała wówczas też granicę państwową. Droga przeprawiała się przez Narew pomiędzy wsiami Nieciece i Łazy kilka km na zachód od miasta Tykocina. W Łazach istniał most, zlikwidowany przez Olbrachta Marcinowicza Gasztołda, o czym wzmiankuje dokument z 1533 г.58 53 Wówczas dopiero gościniec poprowadzono przez Tykocin.
Przyłączenie powiatu goniądzkiego do Litwy spowodowało podporządkowanie się zamków goniądzkiego i rajgrodzkiego władzy namiestników bielskich. Ok. 1488 r. funkcję tę pełnił Mikołaj Radziwiłłowicz, który prowadził akcję osadniczą w okolicach Rajgrodu. Później namiestnikiem był jego syn Mikołaj Mikołajewicz Radziwiłł. On to m.in. aktem z 9 V 1499 r. wystawionym w Goniądzu nadał mieszczaninowi rajgrodzkiemu Piotrowi Leckiemu okręg lasu, który (jest) nad jeziorem Dręstwem za książęcym młynem na rzece Szelistówce, gdzie go byli poczęli robić za ojca mojego Mikołaja Radziwiłtowicza na dwór kniazia wielkiego59. Inne akty prawne z tych lat wzmiankują Mikołaja Mikołajewicza Radziwiłła jako namiestnika bielskiego, m.in. w 1493 r., 21 IX 1498 i 6 УШ 1501 r., 25 II 1504 г. 6057
Сноски
55 Dopiero W. Wittyg dopatrzył się w kształcie zwierzęcia na pieczęci nie Baranka, a Wilka. Por. W. Wittyg, Pieczęcie miast dawnej Polski, z. 2, Warszawa 1908, s. 74-75.
56 Honorabilis Mathias rector ecclesie parochialis in Gonijacz produxit citationem contra discretum Martinum rectorem ecclesie parochialis in Jedwabne. Archiwum Diecezjalne w Płocku, Acta Episcopalia, nr 1, s. 269-270.
57 Honorabilis Nicolaus rector ecclesie parochialis in Gonyondz contituit procuratores... - Archiwum Diecezjalne w Płocku, Acta Episcopalia, nr 1, s. 271.
58 AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 64, s. 190-201.
59 AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 35, s. 94, nr 77.
60 Sbornik materialov otnosiaśćzchsja К istorii panov rady, wyd. 1. Malinovskij, Tomsk 1901, s. 292 i 478, A. Boniecki, Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI w., Warszawa 1887, s. XXV; J. Czubek, Katalog rękopisów Akademii Umie-Jętności w Krakowie, Dodatek I, Kraków 1912, s. 7-79. Parokrotnie jednak na tym urzędzie pojawili się: Sołtan Alexandrowicz — 11 II 1492 - AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 40, s. 495-6, tenże 14 IX 1493 r. - KDKW, t. I, nr 400 oraz Jan Zabrzeziński — 27 VIII 1501 r. — AGAD Warszawa, Kapicjana, nr 32, s. 259-274 i 27 X 1501 r. - Akty Litovsko-russkogo gosudarstwa, wyd. M. Dovnar Zapolskij, t. I, Moskva 1900, nr 75. Por. Urzędnicy podlascy XIV-XVIII wieku, oprac. E. Dubas-Urwanowicz, W. Jarmolik, M. Kulecki, J. Urwanowicz, Kórnik 1994, s. 59 [dalej cyt. Urzędnicy podlascy].
Перевод на русский (машинный)
Путь через Лазы и Тыкоцин в Гродно через Ш. Гонидзе на карте 1705 г. (?). Carte d' une party de la Lithuania et de la Polonne, масштаб ок. 1:89 000, 51 х 31 st. BAN St. Petersburg, Коллекции Петра I, No 286.
торгового знака. Даже городская печать изображала в современные времена Агнца символ святой Агнессы на фоне треугольника символа Святой Троицы55. 10 февраля 1464 г. в источниках был зафиксирован настоятель прихода в Гонидзе, благочестивый Мацей56. Через несколько дней 13 Второй Источник тот же самый настоятель гонжского прихода по имени Николай. Может быть, это не ошибка переписчика, а два настоятеля гони один из прихода святого Иоанна Крестителя, а другой из прихода святой Агнешки?
Тыкочинский повят, позже Гонячского, потому что только в 1425 году мост был отделен от мазовецкой вишни и присоединен к Литве. Так называемый Витовтовтский путь из Визы через Нецце, Лазы и Тштяны до Гоньцина также определял государственную границу. Дорога проходила через Нарев между деревнями Нецец и Лазы, в нескольких километрах на запад от города.58 В 53-й раз его повели в Тыкоцин.
Присоединение Гоненьского повята к Литве привело к подчинению замков Гоненьского и Рагрудского лесовладельческого двора Бельских наместников. Около 1488 года эту функцию исполнял Николай Радзивилл, который руководил поселением в окрестностях Райгорода. Позже наместником был его сын Николай Радзивилл. Он, в частности, актом с 9 V59. Другие правовые акты тех лет упоминают Николая Николаевича Радзивилла как наместника Бельского, в частности в 1493 году, 21 IX 1498 и 6 1501 год, 25 II 1504 г.6057
Сноски
55 Только В. Виттыг увидел в виде животного на печати не Агнца, а Волка. Ср. В. Виттиг, Печать городов бывшей Польши, из. 2, Варшава 1908, с. 74-75.
56 Honorabilis Mathias rector ecclesie parochialis in Goniačit produxit цитируемый contra discretum Martinum rectorem ecclesie porochialis in Silkne. Епархиальный архив в Плоцке, Acta Episcopalia, No 1, с. 269-270.
57 Honorabilis Nicolaus rector ecclesie parochialis in Gonyondz contituit procuratores... Епархиальный архив в Плоцке, Acta Episcopalia, No 1, с. 271.
58 АГАД Варшава, Капициана, No 64, с. 190-201.
59 АГАД Варшава, Капициана, No 35, с. 94, No 77.
60 Сборник материалов относящийся к истории советов, изд. 1. Малиновский, Томск 1901, стр. 292 и 478, А. Бонецкий, В. К. родов в Великом княжестве Литовском в XV и XVI в., Варшава 1887, стр. XXV; Ю. Чубек, Каталог рукописей Академии Знает в Кракове Чиновники (подрядчики).