Konstanty Kostiuszko Fedorowicz

Właściwym praszczurem rodu był starszy i długowieczny syn jego Konstanty, on bowiem otrzymał od Zygmunta I-go w d. 25 kwietnia 1509 r. wioseczkę Siechnowicze w powiecie kamienieckim o trzech ludziach służebnych, „putnych", Kisielu, Perku i Lachowiczu, z gruntami ornymi, pastwiskami, lasem, dąbrowami po Tyszce. Przywilej nadawczy na Siechnowicze zachował się w oryginale i chętniebyśmy utrwalili go, a zarazem przedłożyli czytelnikom do naocznego oglądania przez reprodukcyę światło-drukową, lecz bladość pisma i wątłość papieru nie pozwala na odtworzenie dokładne. Poprzestańmy więc na odpisie i tłomaczeniu 1.

Dajemy za to w podobiźnie drugi przywilej, temuż Konstantemu z rozkazu Zygmunta Augusta wydany, na pargaminie, w języku ruskim w Wilnie 1546 r., podpisany przez Hornostaja (ob. facsimile Nr. 1). Jestto decyzya monarsza w sprawie majątkowej. Dobra Horodec zgodziła się Żdana oddać braciom w posiadanie za dożywocie, a za łaską w. księcia stały się one „ojczyzną", tj. ojcowizną dwóch Fedorowiczów 2. Przy ostatecznem uregulowaniu spadku, a raczej spraw majątkowych w drodze działów, Siechnowicze przypadły na część Konstantego; reszta masy spadkowej zapewne przeszła na Hurkę (Hrehorego) i innych braci, jeśli istnieli i jeśli się stali protoplastami wzmiankowanych przez Niesieckiego rodów 3.

Wiadomo, że Zygmunt August polonizował Litwę, a zanim doprowadził ją do ścisłego zjednoczenia z Polską, uczył ją sejmowania, wprowadzał do życia politycznego rycerstwo, które wyzwolił z więzów feudalnych, nadając prawo zupełnej własności na dobra dziedziczne 4 i udarował wszystkiemi prawami szlachty polskiej. Teraz ziemianin litewski musiał już przybrać nazwisko i ozdobić siedzibę swą, wrota swego dworu i pieczęć swoją herbem. Zaczęły się tedy wytwarzać najrozmaitsze kombinacye nazwisk, z których żartowali sobie koroniarze, wpisując np. do rejestru Rzeczypospolitej Babińskiej humorystycznie podług zakończeń ułożony „Comput Towarzystwa Wojska Litewskiego... będącego na consistentiey w powiecie y Starostwie Upickim": Szukszta, Dukszta, Pukszta... Kierbac, Kulwiec, Krzywiec... Kościuszko, Fiedziuszko itp. 5.

Więc i Kostiuszko Fedorowicz nazwał się Siechnowickim, szlachcicem herbu Roch tertio. Uczynił to na kilka lub kilkanaście lat przed wielkim sejmem lubelskim 1569 r.: był przecie urzędnikiem, osiadłym wpobliżu Brześcia (Berestje), zwykłego miejsca zebrań, „sojmów walnych", a miał żonę znakomitego rodu — Annę kniaziównę Olszańską, która zapewne ambicyę jego podniecała 6. Dorobił się w społeczeństwie tak poważnego stanowiska, że potomkowie powtarzali w podpisach swoich nietylko nazwisko ziemiańskie — Siechnowicki, ale i chrzestne imię jego — Kostiuszko. Do składu zatem zuniowanej Rzeczypospolitej polsko-litewskiej wszedł nowy ród, zaopatrzony już we wszystkie cechy instytucyi prawnej: imię, nazwisko, klejnot herbowy, posiadłość ziemską dziedziczną, od monarchy niezależną, i czujną dbałość, aby gniazdo rodowe do obcych ludzi nie przeszło 7.

Авторские примечания

1. Odpis i tłumaczenie przywileju z 25 kwietnia 1509 r. — ob. „Dowody i dodatki".
2. Przywilej Zygmunta Augusta z 1546 r., podpisany przez Hornostaja — ob. Facsimile I.
3. O możliwych protoplastach rodów Hurko, Karsza, Rosudowski.
4. Ustawy Zygmunta Augusta o własności dóbr ziemskich na Litwie.
5. Rzeczpospolita Babińska — rejestr humorystyczny.
6. O małżeństwie z Anną kniaziówną Olszańską (Holszańską).
7. Wniosek autora o ukształtowaniu się rodu jako instytucyi prawnej.