Великое княжество Литовское 1569-1586, т. I. Лист 343, с. 326
Иван Лаппо о том, как жило Великое княжество Литовское после Люблинской унии: сеймы 1569-1586 годов и бескоролевья, литовская шляхта, её уряды, имения, права и повинности, паны-рада и сенат княжества. Санкт-Петербург, 1901.
С. 326
Оригинал
шеніемъ вряда и конфискаціей имѣнія923. Второй Литовскій craтутѣъ наказываетъ хоружія за эти проступки лишеніемъ хоружества, Онъ гласитъ: «уставуемъ тежъ и приказуемъ, абы хоружые нашы не мѣли жаденъ зъ нихъ земенина дома осажывати и OTпущати, а естли бы который земенинъ дома зосталъ, а хоружый бы того передъ гетманомъ не повѣдилъ и втаилъ, а то бы на него было переведено, ижъ то умыслнѣ оставилъ, тогды таковый хоружый врядъ свой тратить»924.
Итакъ, роль хоружія въ посполитомъ рушеньѣ не ограничивается лишь тѣмъ, что онъ несетъ повѣтовое знамя, имъ самимъ и хранимое925, онъ имѣетъ серьезныя и весьма отвѣтственныя обязанности и въ дѣлѣ сбора повѣтовой шляхты на ея земскую службу. Намъ не удалось встрѣтить въ актовыхъ книгахъ повѣтовыхъ судовъ XV1 вѣка образцовъ универсаловъ хоружихъ о собраніи шляхты въ посполитомъ рушеньѣ, но, конечно, они не могли очень отличаться отъ универсаловъ XVII вѣка, которые издавались хоружими въ исполненіе повелѣній короля и гетмана926. Когда, напримѣръ, Речь Посполитая переживала страш-
Примечания
923 I cr. П. 10.
924 П ст. п. 18,
925 I cr. IL 6.
926 Приводимъ, какъ образецъ, универсалъ пана Базылія Албрыхта Орды, хоружія и мечнаго Пинскаго повѣта, внесенный имъ 27 октября 1657 года въ Пинскія гродскія книги чрезъ свосго слугу, пана Полкотыцкаго. <lasnie wielmożnym, wielmożnym ich mosciom panom, dignitarzom, urzędnikom ziemskim, grodzkim, rycerstwu szlachcie y wszystkim powiatu Pinskiego obywatelom, moim wielce msciwym panom y braci. Po zaleceniu moich w łaskę wmw moich mosciwych pp. służb,—wiadomo iest wmm. moim mosciwym panom, iż tak ikm. pana naszego miłosciwego, iako y iasnie wielmożnego im. pana hetmana wielkiego W. X. L. do naszego Pinskicgo powiatu озігхераіас y naupominając nas wychodziły uniwersały, abysmy w pospolitym ruszeniu y w zgromadzeniu viritim w роwictic naszym zostawali. Iakoż y ia, powinnosci moiey wmm. moim mosciwym panom nieraz przez moic rozsyłaiąc ię, oznaymowałem у upraszałem uniwersały, abyscie wmsc moie mosciwi pp., swoiey poczuwaiąc się powinności, pod chorągwią powiatową, iako prawo miec chcę, swemi własnemi zostawali osobami. A że teraz na powiat nasz ze wszech stron od nieprzyjaciela zachodzą niebezpieczę- stwa, zaczem przez ten moy uniwersał wmm moim mosciwym ppm, tak w Zahorodzkiem, iako y w Zarzeckim zostawaiącym tractie, oznaymuię, proszę y z władze mcy naupominam, abyscie wmsc moie mosciwi рр., zadnemi nie excipuiąc się warunkami, wszyscy viritim, kto się ieno szlachcicem byc mianue, do Pinska na dzię szosty nowembra pod surowemi, w prawie pospolitym na nieposłusznych założonemi раепаші przybywac raczyli, o co y posetnie uproszaię (a. 857, пли стр. 751) moie powoluę wmw moich mosciwych panow łaskę iako naypilniey zalecam usługi. W Pinsku dnia dwudziestego siodmcgo oktobra anno tysiąc szesc set piędziesiąt siodmego. Y того универсалу подпис руки тыми словы:
Современная орфография
шением вряда и конфискацией имения923. Второй Литовский craтуте наказывает хоружие за эти проступки лишением хоружества, Он гласит: «уставуем теж и приказуем, абы хоружые нашы не мели жаден з них земенина дома осажывати и OTпущати, а естли бы который земенин дома зостал, а хоружый бы того перед гетманом не поведил и втаил, а то бы на него было переведено, иж то умыслне оставил, тогды таковый хоружый вряд свой тратить»924.
Итак, роль хоружие в посполитом рушенье не ограничивается лишь тем, что он несет поветовое знамя, им самим и хранимое925, он имеет серьезные и весьма ответственные обязанности и в деле сбора поветовой шляхты на её земскую службу. Нам не удалось встретить в актовых книгах поветовых судов XV1 века образцов универсалов хоружих о собрании шляхты в посполитом рушенье, но, конечно, они не могли очень отличаться от универсалов XVII века, которые издавались хоружими в исполнение повелений короля и гетмана926. Когда, например, Речь Посполитая переживала страш-
Примечания
923 I cr. П. 10.
924 П ст. п. 18,
925 I cr. IL 6.
926 Приводим, как образец, универсал пана Базылия Албрыхта Орды, хоружие и мечного Пинского повета, внесенный им 27 октября 1657 года в Пинские гродские книги через свосго слугу, пана Полкотыцкого. <lasnie wielmożnym, wielmożnym ich mosciom panom, dignitarzom, urzędnikom ziemskim, grodzkim, rycerstwu szlachcie y wszystkim powiatu Pinskiego obywatelom, moim wielce msciwym panom y braci. Po zaleceniu moich w łaskę wmw moich mosciwych pp. służb,—wiadomo iest wmm. moim mosciwym panom, iż tak ikm. pana naszego miłosciwego, iako y iasnie wielmożnego im. pana hetmana wielkiego W. X. L. do naszego Pinskicgo powiatu озигхераиас y naupominając nas wychodziły uniwersały, abysmy w pospolitym ruszeniu y w zgromadzeniu viritim w роwictic naszym zostawali. Iakoż y ia, powinnosci moiey wmm. moim mosciwym panom nieraz przez moic rozsyłaiąc ię, oznaymowałem у upraszałem uniwersały, abyscie wmsc moie mosciwi pp., swoiey poczuwaiąc się powinności, pod chorągwią powiatową, iako prawo miec chcę, swemi własnemi zostawali osobami. A że teraz na powiat nasz ze wszech stron od nieprzyjaciela zachodzą niebezpieczę- stwa, zaczem przez ten moy uniwersał wmm moim mosciwym ppm, tak w Zahorodzkiem, iako y w Zarzeckim zostawaiącym tractie, oznaymuię, proszę y z władze mcy naupominam, abyscie wmsc moie mosciwi рр., zadnemi nie excipuiąc się warunkami, wszyscy viritim, kto się ieno szlachcicem byc mianue, do Pinska na dzię szosty nowembra pod surowemi, w prawie pospolitym na nieposłusznych założonemi раепаши przybywac raczyli, o co y posetnie uproszaię (a. 857, пли стр. 751) moie powoluę wmw moich mosciwych panow łaskę iako naypilniey zalecam usługi. W Pinsku dnia dwudziestego siodmcgo oktobra anno tysiąc szesc set piędziesiąt siodmego. Y того универсалу подпис руки тыми словы: