Пограничье Литвы и Короны в планах короля Сигизмунда Августа. Разворот 335, с. 642-643
Юзеф Марошек о подляских владениях Сигизмунда Августа между Неманом и Наревом: Кнышинская резиденция, тыкоцинская крепость с арсеналом и сокровищницей, хозяйство староств, люди королевской службы и судьба королевского замысла после 1572 года. Белосток, 2000.
С. 642-643
Оригинал (по-польски)
Aleksander Chodkiewicz - pierwszy dzierżawca knyszyński (zm. 1549 r.). Portret znajdujący się dawniej w pokojach archimandrytów supraskich. Dziś nie istnieje. Fot. Józef Jodkowski, 1910 r. AN Warszawa, Instytut
Miasto Knyszyn. Kościół parafialny, z l. 1579-1601 (na miejscu dworu Ostafiego Wołłowicza). Rynek miasta rozplanowany w trakcie lokacji miasta w 1537 r. przez dzierżawcę A. Chodkiewicza. Wzdłuż pierzei rynkowej, na zdjęciu po prawej, charakterystycznie łamiącej prostokątną przestrzeń placu, ciąg komunikacyjny z Tykocina do zlikwidowanego ok. 1510 r. dworu zwanego Wodziłówka (wlot ul. Tykockiej i poza Rynkiem ciąg siedlisk ul. Starodwornej wzdłuż łąk, dawniej w XVI w. zajętych przez Staw Wielki pod dworcem Zygmunta Augusta). Wysoki budynek na Rynku (z XX w. urząd gminny i dom kultury) ustawiony jest na drugiej osi komunikacyjnej gościńca z Goniądza (ul. Goniądzka), wzdłuż pierzei rynkowej i ul. Białostockiej (w XVI w. ul. Dworska). Trakt w 1510 r. poprowadzono do zbudowanego przez Mikołaja Radziwiłła nowego dworu, który pełnił funkcję rezydencji Zygmunta Augusta i mostu przez Jaskrankę, wiódł do Grodna i Wilna. Łącząca się narożnikiem kwadratowa przestrzeń zajęta przez warzywniki to teren dawnego Nowego Rynku, urządzonego przez P. Chwalczewskiego ok. 1560 r. Wybiegająca w połowie pierzei rynkowej długa, gęsto zabudowana ul. Grodzieńska powstała ok. 1537 r. w czasie lokacji miasta. Fot. Wiesław Stępień, 1993. ROSiOŚK Białystok, Foto-
Tereny odebrane Radziwiłłom z Goniądza w wyniku procesu królewskiego w l. 1529-1536 na mapie opracowanej przez Jana Jakubowskiego. Mapa uczytelniona w ROSiOŚK Białystok przez T. Popławskiego. J. Jakubowski, Przykład zmienności granic administracyjnych na Litwie w XVI w., „Ateneum Wileńskie” 1935, r. X, s. 163.................
Dokument pergaminowy Piotra Tomickiego, bpa krakowskiego z 16 VI 1529 r., w którym powtarza dokument Zygmunta I z 4 I 1515 r., nadający Mikołajowi Mikołajewiczowi Radziwiłłowi wojewodzie wileńskiemu dobra Goniądz i Rajgród w ziemi bielskiej, pozostałe po Michale Glińskim. AGAD WARSZAWA, Zb. dok. perg., nr 7550.................
Mapa dóbr goniądzkich, w dawnych i nowych granicach, zap. z 1529 r., 79,2x62,5 cm, skala ok. 1:65 000. BU Wilno, F. 23, nr 132...........
Limites Gonyandz[ensis]. Mapa południowego odcinka granicy dóbr knyszyńskich, ok. 1536 r., 43,6 x32 cm, skala ok. 1:33000-50 000. BU Wilno, Е. 23, nr 134.........................0....0...... 00... e
Płyta nagrobna Olbrachta Gasztołda kanclerza wlk. lit. i woj. wileńskiego (zm. 1539 r.) w katedrze wileńskiej, rzeźbiarz Giovanni Cini z Sieny. Fot. Zilinskas. Vilniaus architektira, Vilnius 1985, il. 31.............
Tykocin — współczesny układ przestrzenny centrum miasta, oprac. J. Kubiak, 1975 r. Miasta historyczne, red. W. Kalinowski, Warszawa 1986,
Gotycka darochranitelnica, czyli relikwiarz z Cząstką Krzyża św. Dziś w ekspozycji Krestovoj Palaty w salach Patriarsich Palat, Państwowego Muzeum Historyczno-Kulturowego „Moskiewskiego Kremla”. Fot. Józef Jodkowski, 1910. AN Warszawa, Instytut Sztuki, Fototeka, nr 9437..
Gotycko-bizantyńska cerkiew obronna pw. Zwiastowania NMP w Supraślu zbudowana w l. 1500-1509. Fotografia z 1907 r. AN St. Petersburg, Petersburgskoe otdelenie Instituta archeologii. Naućno-otraslevoj fotoarchiv, Fond Imperatorskoj Archeografićneskoj Kommisii, nr II 81678,
Północne Podlasie na mapie z pocz. XVIII w., z ukazaniem sieci dróg, jezior, rzek Narwi, Biebrzy, Ełku, Netty, Brzozowej, miast: Tykocin, Goniądz, Rajgród, Augustów, Suchowola, Dąbrowa, Lipsk, Nowy Dwór i Grodno oraz niektórych wsi. BAN St. Petersburg, Kolekcja Piotra I, nr 288..
Rozmieszczenie dóbr ekonomicznych królewskich w МУК. Ks. Litewskim na przełomie XV1i XVII w. S. Kościałkowski, Ze studiów nad dziejami ekonomji królewskich na Litwie, „Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie, t. 5: 1911-1914, po s. 168.................-.-svxeesvv+ ++
Legendarna Studnia Giżanki, miejsce domniemanego ukrycia skarbów w 1572 r. przez grabieżców mienia królewskiego. W rzeczywistości ruiny pałacu Gnińskich (z końca XVII w.) w folwarku Knyszyn pod miastem na rysunku Napoleona Ordy z 1876 r. zatytułowanym Knyszyn (gub. grodzieńska), Ruiny podziemne Zamku, gdzie Umarł Zygmunt August (rysunek ołówkiem, podmalowany akwarelą). MN Kraków. Dział Grafiki, Zbiór rysunków N. Ordy, Ш-г.а. Teka Grodzieńska, nr 4374. N. Orda, Album Widoków Historycznych Polski poświęcony Rodakom, zrysowany z natury przez..., Warszawa 1873-1883, seria I-VIII.......
Szkic sytuacyjny z 1799 r. podziałów własnościowych pomiędzy siedliskami miasta Knyszyna a nowo uczynionymi działkami na miejscu rezydencji przy ul. Białostockiej i Starodwornej. AP Białystok, Kamera, nr 2702,
Próba rekonstrukcji układu pomieszczeń w „domu króla” w dworcu knyszyńskim, oprac. P. Gartkiewicz, M. Paździor, Dwór królewski Zygmunta Augusta w Knyszynie, „Rocznik Białostocki”, t. VIII, s. 375.........
Rekonstrukcja układu funkcjonalnego wraz z oznaczeniem wyposażenia pięciu głównych budynków mieszkalnych dworu królewskiego w Knyszynie w oparciu o inwentarz z 1564 r., oprac. P. Gartkiewicz i M. Paździor. M. Paździor, Dwór królewski Zygmunta Augusta w Knyszynie, „Rocznik Białostocki”, t. VIII, s. 374.................. +... ve.....re rr...
Obraz Madonna della sedia kopia wg Rafaela Santi, obraz z cerkwi Prze-
mienienia Pańskiego w Knyszynie (dziś w cerkwi w Wasilkowie). Fot. -
A. Juszczak, 1979. PSOZ Białystok, Fototeka nr 15................. Kundzin nad Łosośną. Współczesny stan rozplanowania siedziby dworskiej. E. Bończak-Kucharczyk, Plan założenia dworsko-ogrodowego w Kundzinie, gm. Sokółka. Skala 1:1000, Białystok 1985. ROSiOŚK Białystok,
Перевод на русский (машинный)
Александр Ходкевич - первый арендатор Кнышинского (умер 1549 г.). Портрет, находящийся ранее в комнатах супрасских архимандритов. Сегодня его не существует. Фото Юзефа Йодковского, 1910 г.
Город Кнышин. Приходская церковь, с 1. 1579-1601 (на месте королевского двора Остафия Волловича). Городской рынок планировался во время расположения города в 1537 году арендатором А. Ходкевичем. Вдоль рынка, на фото справа, характерным образом нарушая прямоугольное пространство площади, транспортная линия от Тыкочина до ликвидированного около 15. был проведен к построенному Николаем Радзивиллом новому королевскому двору, который выполнял функцию резиденции Сигизмунда Августа и моста через Яскранку, вёл в Гродно и Вильнюс. Соединяющееся углами квадратное пространство, занятое овощниками, это территория бывшего Нового Рынка, устроенного П. Хвалчевским около 1560 г. Выходящая в середине октюда, была построена в длинном переулке.
Территория, полученная Радзивиллом из Гонядзе в результате королевского процесса в 1. 1529-1536 на карте, разработанной Яном Якубовским. Карта изучена в Росьовске Белостоком Т. Поплавским. Я. Якубовский, Пример изменения административных границ в Литве в XVI в., «Виленский Афиней» 1935, X, с. 163.................
Пергаментный документ Петра Томицкого, епископа Краковского от 16 июня 1529 г., в котором он повторяет документ Сигизмунда I от 4 января 1515 г., придающий Николаю Николаевичу Радзивиллу Вильнюсскому воеводе добро Гонидзе и Раджгород в Бельско-Бельской земле, оставшийся после Михала Глинского.
Карта ветхого и старого имущества, зап. от 1529 г., 79,2x62,5 см, масштаб прибл. 1:65 000. BU Вильнюс, F. 23, No 132..
Лимит Gonyandz[ensis]. Карта южного участка границы Кнышинских товаров, ок. 1536 г., 43,6 x32 см, масштаб ок. 1:33000-50 000. BU Вильнюс, Е. 23, No 134...................0... 00... e
Надгробная плита Ольбрахта Гаштольда канцлера Вильского и Вильнюсского воеводства (умер 1539 г.) в Вильнюсском соборе, скульптор Джованни Чини из Сиены. Фото Зилинскас. Vilniaus architurica, Vilnius 1985, il. 31..........
Тыкоцин современный пространственный центр города, пр. Ю. Кубяк, 1975. Исторические города, ред. В. Калиновский, Варшава 1986,
Готическая дарохранительница, или реликвия с частичкой Святого Крестового Креста. Сегодня в экспозиции Крестовый дворец в залах Патриарших палат, Государственный историко-культурный музей «Московский Кремль». Фото Юзефа Йодковского, 1910.
Готический византийский оборонительный храм в Супрасле, построенный в 1. 1500-1509. Фото 1907 г. Санкт-Петербургский отдел Института археологии. Научно-отраслевой фотоархив, Фонд Императорской Археографической Комиссии, No II 81678,
Северная Подляшья на карте с начала XVIII в., с показом сети дорог, озер, рек Нарева, Бебрзы, Элка, Нетты, Бжозовой, городов: Тыкоцин, Гонидзе, Радоград, Августов, Суховола, Домброва, Лейпциг, Новый королевский двор и Гродно, а также некоторых деревень. BAN St. Petersburg, Коллекция No 2
Распределение королевских благ в. Ксения Литовского на рубеже XVI XVII в. С. Костёлковского, Изучая историю королевской экономики в Литве, «Ежегодник Общества друзей наук в Вильнюсе, т. 5: 1911-1914, после с. 168.................-.-svxeesvv+ ++
Легендарный Колодец Гижанки, место предполагаемого сокрытия сокровищ в 1572 году. Грабители королевского имущества. На самом деле руины дворца Гнинских (конец XVII века) в фольварке Кнышин под городом на рисунке Наполеона Орды 1876 года под названием Кнышин (гродненская губа). Подземные руины Замка, где умер Орда Сигизмунд Аугуст.
Ситуационный набросок 1799 г. о разделе собственности между ареалами обитания города Кнышина и недавно построенными участками на месте резиденции на ул. Белостокской и Стародворной. АП Белосток, Камера, No 2702,
Попытка реконструировать помещения в «доме короля» в Кнышинской резиденции, пр. П. Гарткевич, М. Паздзор, Королевский королевский двор Сигизмунда Августа в Кнышине, «Ежегодник Белостокский», том VIII, стр. 375...
Реконструкция функциональной системы вместе с обозначением оборудования пяти главных жилых зданий королевского двора в Кнышине на основе инвентаря 1564 г. П. Гарткевича и М. П. Паждзёра, Королевского двора Сигизмунда Августа в Кнышин, «Белостокский ежегодник», том VIII, стр. 374.
Картина Мадонны делла седия копия Рафаэля Санти, картина из церкви
Имущество Господа в Кнышине (сегодня в церкви в Василькове). Фото. -
А. Ющак, 1979. PSOZ Белосток, Фототека No 15................. Кундзин-над Лососью. Современное состояние планировки придворной резиденции. Е. Бончак-Кухарк, План придворно-садового основания в Кундзине, г. Соколка. Масштаб 1:1000, Белосток 1985. ROSIOŚK Белосток,