Костюшко. Разворот 78
Скан разворота издания 1906 года, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Оригинал (по-польски)
cały czas w armii Waszyngtona, pod jego bezpośrednią komendą nie służył. Od 22 sierpnia rozpoczął się atak Anglików na Długą Wyspę (Long-Island) w porcie Nowego Yorku, 27 nastąpiła ciężka klęska dla wojsk amerykańskich, w nocy z 29 na 30-ty sierpnia Waszyngton wycofywał niedobitków przez rzekę Hudson, a dnia 12 września na radzie wojennej powzięto postanowienie ustąpić do wyżyn Haerlemu, które dziś należą do przedmieść olbrzymiego miasta, ale wówczas odległe były o kilka strzałów działowych ²⁶³). Dzień 15 września był datą bolesną wkraczania Anglików do Nowego Yorku, który stał się główną ich kwaterą aż do końca wojny. Potem przyszły dla Waszyngtona dni coraz smutniejsze walk październikowych, demoralizacyi żołnierza, topnienia szczupłej armii, nareszcie przeprawa na lewy brzeg rzeki Delaware dnia 10 grudnia i tułanie się po lasach z garstką, 1.700 ludzi zaledwo liczącą.
Kościuszko nie był uczestnikiem tych klęsk i utrapień. Znajdował się w Filadelfii; opracował plan fortyfikacyi Billingsportu, mający zabezpieczyć to miasto, rezydencyę kongresu, od ataku floty angielskiej przez zagrodzenie rzeki Delaware. Otrzymał za to skromne wynagrodzenie 50 funtów szterlingów od Rady Bezpieczeństwa (Council of Safety) Stanu Pensylwanii dnia 24 października ²⁶⁴), ale złożył dowód swego uzdolnienia fachowego, co zjednało mu przychylną atestacyę Wydziału Wojny i w następstwie nominacyę od Kongresu na „inżyniera w służbie Stanów Zjednoczonych z pensyą po 60 dolarów na miesiąc i rangą pułkownika" już pod d. 18 października ²⁶⁵).
Spólnie z Kościuszką pracował Francuz Romond de Lisle i podobne otrzymał wynagrodzenie. Rezolucya kongresu z dnia 5 grudnia „postanawia dać zaliczkę w ilości dwumiesięcznego żołdu pp. Kościuszce i Romond'owi de Lisle".
Wiśniowski tak opisuje to pierwsze dzieło Kościuszki: „Plan polegał na zamknięciu koryta rzeki (o 3 mile poniżej Filadelfii) umiejętnie szeregiem ostrych palisad i na wzniesieniu obszernych szańców na przylądku Billynge, u którego rzeka ostry łuk tworzy i skąd się dziś miasteczko Billingsport w jej
Перевод на русский
всё время в армии Вашингтона, под его непосредственным начальством не служил. С 22 августа начался штурм англичанами Длинного Острова (Лонг-Айленда) в порту Нью-Йорка, 27-го последовало тяжкое поражение американских войск, в ночь с 29 на 30 августа Вашингтон отводил остатки через реку Гудзон, а 12 сентября на военном совете принято было решение отступить к высотам Гарлема, которые ныне принадлежат к предместьям огромного города, а тогда отстояли на несколько пушечных выстрелов ²⁶³). День 15 сентября был скорбною датою вступления англичан в Нью-Йорк, который стал главною их квартирою до конца войны. Затем настали для Вашингтона всё более печальные дни октябрьских боёв, деморализации солдата, таяния скудной армии, наконец переправа на левый берег реки Делавэр 10 декабря и скитание по лесам с горстью, едва 1.700 человек насчитывающей.
Костюшко не был участником этих поражений и бедствий. Находился он в Филадельфии; разработал план укрепления Биллингспорта, долженствовавший обезопасить этот город, резиденцию конгресса, от нападения английского флота посредством заграждения реки Делавэр. Получил он за это скромное вознаграждение в 50 фунтов стерлингов от Совета Безопасности (Council of Safety) Штата Пенсильвания 24 октября ²⁶⁴), но представил доказательство своего профессионального умения, что снискало ему благосклонную аттестацию Военного Отдела и в последствии назначение от Конгресса «инженером на службе Соединённых Штатов с жалованьем по 60 долларов в месяц и чином полковника» уже 18 октября ²⁶⁵).
Совместно с Костюшкою работал француз Ромон де Лиль и подобное получил вознаграждение. Резолюция конгресса от 5 декабря «постановляет выдать аванс в размере двухмесячного жалованья гг. Костюшке и Ромону де Лилю».
Вишневский так описывает это первое творение Костюшки: «План состоял в перекрытии русла реки (в 3 милях ниже Филадельфии) искусно рядом острых палисадов и в возведении обширных укреплений на мысу Биллиндж, у которого река образует острую дугу и откуда ныне городок Биллингспорт в её