Tekla Kościuszkowa jako wdowa

Na wdowę spadły teraz nietylko kłopoty wychowania i wyposażenia dzieci, ale też rozmaite sprawy sądowe i gospodarka na kilku folwarkach. Opiekunowie, w różnych i odległych stronach mieszkający, dopomagać jej nie mogli; lecz ona sama sobie dobrze radziła. Do poznania jej charakteru posługuje wybornie następne własnoręczne jej pismo:

„Panie Sikorski. Za dojściem mojej tej karty daj Wasza Imć Panu Rotmistrzowi dwa szanki owsa brzeskiej miary. Proszę nie przestępować mojej dyspozycyi wszystkiej i pamiętać, a tego pilnować, com przykazała; na respekta niczyje nie zasadzać się. Przypomnij, że mój chleb jesz i ja płacę. Jestem Wmć Pana Brata uniżoną T. Kościuszkowa M. W. B." 1

Siechnowicze wykupiła: kwit Berentowej z d. 24 czerwca 1759 r. przekonywa, że wypłaconą została całkowita suma z prowizyą, 20.400 złp. 2. Odtąd Kościuszkowa mieszkała stale w Siechnowiczach. Wydała obie córki zamąż: Annę za Piotra Antoniego Estkę (1762) i Katarzynę za Karola Żółkowskiego (1763) 3 4.

Tadeusz był wyprawiony do Warszawy do korpusu kadetów pod koniec 1765 r. Pierwszy podpis Tadeusza zachował się na kwicie z d. 30 września 1764 r. (ob. facsimile Nr. 3) 5.

Choroba Tekli zaczęła się na wiosnę 1767 r. Pojechała do Brześcia szukać rady Millera, doktora nadwornego przy Flemingu, i podyktowała list do „najukochańszego" swego Józefka, a potem własną ręką dopisała:

„Dziecię moje najmilsze! Nie wiesz o mnie i nic nie piszesz, jak się mam. Byłam bez nadziei życia. Bóg mię dla was zachował, gdybym wam swojem błogosławieństwem na tym świecie błogosławiła. Jestem w Brześciu na kuracyi; nie wiem, co maj pokaże..." 6

Zdrowia już nie odzyskała, umarła bowiem przed czerwcem 1768 r. Tadeusz nie był obecny przy jej zgonie.

Авторские примечания

1. List Tekli Kościuszkowej do ekonoma Sikorskiego.
2. Kwit Berentowej z 24 czerwca 1759 r.
3. Intercyza Anny Kościuszkówny z Piotrem Estką, 24 października 1762 r.
4. Zapis reformacyjny Karola Żółkowskiego, 23 stycznia 1763 r.
5. Kwit z 30 września 1764 r. — pierwszy podpis Tadeusza Kościuszki; ob. Facsimile III.
6. List Tekli Kościuszkowej z Brześcia, wiosna 1767 r.