Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает

41. Подлинныя бумаги (З–І)

Денис Зубрицкий. Москва, 1845. Русский дореформенный текст.

З.

А се ꙗ панъ ленко староста Зоудечовьскій. Свѣчю самъ своимъ лістомъ каждомоу добромоу кто коли нань оузритъ. іли хто коли его оуслышитъ чтоучи комоужто егѡ боуде потребно. Аже есмо розѣхали граніцю межи паномъ юрковьскімъ и паномъ ивашкомъ борыніцкимъ Межи Ѡстрова и дроховічь. И закопы есмо закопалі вѣчный. А имаютъ пана юрковьского люде из острола исъ юкщовець имаютъ дрыва роубати. Але не паствіти[?] ані свінеі оупоущати оу Лѣсъ. А закопы копали Панъ Михалъ[?] Малеховьскій. Панъ Григорь Бартошовьскій. А слоуга мои илко. А притомъ свѣдці былі панъ Дмитръ ролчьковичь, панъ петръ цебровьскій, панъ Іанъ Зоубрьскій А панъ Куликовскій А панъ сенько процевічь. А панъ татомиръ баліцкій. А иныхъ притомъ досыть добрыхъ было. Ак семоу листу приложили есмо свою печать подъ Лѣты Ржтва Хва ҂а лѣть и у лѣть к д го лѣта. М. П.

Удержано тоже самое правописаніе, какъ въ подлинникѣ.

І. ИЗВЛЕЧЕНІЕ изъ Межевой книги (liber fundalis) церкви Греко-Рускаго обряда въ Тыличѣ Сандецкаго Округа, находящейся теперь въ епископскомъ архивѣ, стр. 40.

Superius mentionatum est de exarando statu antiquiori Ecclesiae Ritus Graeci Catholici Loci praesentis. Ante omnia notandum est, quod in Toto Dominio Musszynensi ad mensam Episcopalem Episcopatus Cracovienisis Spectante triganta sex pagi pertineant, in quibus populus nonnisi Ritus Graeci habebatur prout ut nunc est etiam in oppido Musszyna Ritus Graecus vigebat et Ecclesia Ejusdem Ritus fuit, ubi nunc tantum Coementerium extat, et quemadmodum Curati Latini Ritus Musszynenses allaborabant, ut de eodem oppido Ritum Graecum extirparent; prout extirparunt, ita Curati Tylicenses Latini Ritus ante annum 1682 allaborare non destiterunt, unde Ritum Graecum de oppido Tylicz extirparent, certe non zelo fidei sed motivo mere temporali ducti id praestare curabant equidem advertentes bene, quod Numerus Parochianorum Latini Ritus admodum paucus fuerit, ut vix Centesima pars illorum esset de integra communitate Tylicensi, cum media ordinaria ad amplectendum Ritum non suppeterent ad eo audaciae pervenerunt, ut Ecclesiam Ritus Graeci Catholici Tilicensem vi ac violenter demolire non dubitaverint, quod ut evidentius pateat hic extractu authentius Jnquisitio exaratur, quae tenoris sequentis est:“

Inquisitio ex Commissione perillustris et reverendissimi Domini Joannis Malahowski Episcopi Premisliensis S. S. Archimandritae Leszczynensis Ritus Graeci, facta super ereptionem Ecclesiae Tylicensis ad suam jurisdictionem pertinentis.

(Fasc. 22. pag. 5. N. 315. Positio. 5. in Actis Domini Muoczynensis:)

»Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo secundo die 4-ta Februarii:« Мы нижеподписавшіяся лица, пріѣхавши въ мѣстечко Тыличь, получили такое донесеніе объ оскверненіи церкви. Что пріѣхавши Его Милость, панъ староста, Казимиръ Садовскій, съ казначеемъ паномъ Кѫжскимъ, остановились на дворѣ Тылицкомъ, черезъ два часа пришелъ къ нимъ приходскій Тылицкій священникъ; послѣ чего упомянутые паны вышли съ нимъ въ домъ этого священника. Оттуда послали къ бургомистру, Христофору Билицкому, Ritus Latini, чтобъ онъ созвалъ весь народъ къ ратушѣ; потомъ, по приказанію этого бургомистра, барабанщикъ, такъ же Ritus Latini, два раза обошелъ городъ съ барабаннымъ боемъ. Народъ, тотчасъ собравшійся, ждалъ часъ около ратуши. Къ нему пришли два Гарника, Данко Волышинъ изъ Ястребика, и Андрей Мотычка изъ Криницы, зовя и приказывая всѣмъ итти въ жилище священника, гдѣ прочтено было имъ опредѣленіе 1681 года Станиславомъ Готфридомъ Сегедіемъ, писаремъ Мушинскимъ, а потомъ приказано народу удалиться изъ избы; священникъ же велѣлъ четыремъ Гарникамъ, барабанщику, подданному Вальку (Валентію), и церковнику, итти въ церковь, говоря: „Идите въ церковь, не пускайте никого, чтобы у меня тамъ попъ чего нибудь не взялъ, потому что я знаю, что все, тамъ находящееся, мое; да побудьте тамъ на стражѣ, пока мы придемъ.“ Тутъ вышелъ также священникъ Роговскій, бѣглецъ изъ Угріи, который жилъ въ Тылицкомъ предмѣстьѣ съ осени до Рождества Христова, и сказалъ народу: »Не горюйте, дѣти, я буду служить вамъ въ этой церкви; только приносите мнѣ побольше кнышевъ (постныхъ пироговъ съ лукомъ, капустой, и т. д.).“ Потомъ, упомянутые паны и народъ пошли къ церкви, гдѣ на церковномъ дворѣ читано опредѣленіе, писанное въ священническомъ домѣ; оно было такаго содержанія: „Мы имѣемъ повелѣніе отъ князя, Его Милости, отнять у васъ церковь, и что мы ни дѣлаемъ, на все то имѣемъ приказъ отъ князя, Его Милости.“ Однако спрашивали. „Отъ кого вы имѣете эту церковь?.“ Народъ отвѣчалъ, что имѣетъ ее отъ князя, Его Милости и отъ священной капитулы; послѣ чего велѣно было показать грамоту, которую казначей тотчасъ взялъ, а Его Милость, панъ староста, сказалъ: „Св. Зебрыдовскій и св. Сушицкій будетъ стыдиться этого;“ а мѣщанину, Николаю Паничу, сказалъ: „А тебѣ я шею отрѣжу за то, что ты подговорилъ свящ. Сушицкаго, который обманулъ князя, Его Милость.“ Послѣ приказалъ Его Милость, панъ староста, священнику этой церкви вынести Святые Дары, но онъ отвѣчалъ: „Я не сдѣлаю этого, хотя бы долженъ былъ лишиться не только имѣнія, но и жизни.“ На что Его Милость, панъ староста, сказалъ: „Вѣдь на это есть приказаніе отъ князя, Его Милости.“ Священникъ отвѣчалъ: „У меня есть свой господинъ и пастырь, безъ приказанія коего я немогу этого сдѣлать.“ Тогда приходской священникъ (плебанъ) велѣлъ сказанному свящ. Роговскому взять Святые Дары, но и тотъ не отважился на это. Тутъ панъ староста сказалъ приходскому священнику: „Такъ возьми самъ, потому что вы братья“ Приход. священникъ тотчасъ послалъ за комжею (бѣлое священническое платье, на подобіе рубашки) и за освященною водою. Когда все было принесено, онъ одѣлся, окропилъ водою Святые Дары и попросилъ, чтобы ему дали колокольчикъ, обѣщаясь возвратить его. Когда священникъ выѣхалъ съ Святыми Дарами, весь народъ палъ на колѣна въ церкви, на кладбищѣ, дворѣ, рынкѣ, и во всемъ мѣстечкѣ Тыличѣ плачь и сѣтованіе были неслыханны. Люди, бывшіе гостями изъ Угріи, такъ же падали на колѣна на дорогѣ, рыдая и требуя мести. Господи! зри обиду Святаго дома сего! По вынесеніи Святыхъ Даровъ, Его Милость, панъ староста, сказалъ народу. „Дѣтки! не сокрушайтесь; это — Святое Единеніе: лучше вмѣстѣ молиться.“ На что два бѣдныхъ человѣка сказали, что ихъ предки, въ продолженіе нѣсколькихъ десятковъ, умирали безъ Причащенія, что Гарникамъ приказано было хватать ихъ, но они скрывались. Такъ какъ всюду было великое сѣтованіе, то залился слезами и самъ, бывшій староста, Александръ Носковскій, который, однако жъ, приказалъ народу вытти изъ церкви, а Его Милость, панъ староста, затворилъ упомянутую церковь. Такимъ образомъ, этотъ день кончился скорбію бѣдной Руси. Народъ же Ritus Latini, котораго было только двѣнадцать человѣкъ, а изъ нихъ только двое осѣдлыхъ съ землями, пѣлъ: „Дождались мы, чего желали.“

На другой день, т. е., 13-го Февраля, приходской, Латинскій, священникъ, уже безъ комисаровъ, одинъ, да съ упомянутымъ свящ. Флоріяномъ, церковнымъ органистомъ и другими своими людьми Ritus Latini, ворвался въ эту отнятую церковь съ тремя сѣкирами, и всѣ бросились къ престолу, на которомъ приносилась Богу достойнѣйшая жертва, и которой они лишили всѣхъ украшеній; убрусы и другіе принадлежности сняли, а потомъ прих. священникъ, Флоріянъ, самъ разрубилъ престолъ на куски, которые и были сожжены. Порогъ, на которомъ стояли Царскія врата, такъ же вырубили. Образъ Пресвятой Богородицы раскололи, ударивши сѣкирою съ другой стороны, такъ что Младенецъ и Святой ликъ Божіей Матери распались надвое. Образъ же, на которомъ были изображены двѣнадцать Апостоловъ, вынесши изъ церкви, опустили въ воду и прошли по немъ, какъ по доскѣ; другіе же бумажные образа, принесши нарочно въ дойникѣ огня, сожигали въ церкви, и гдѣ только былъ какой либо знакъ образовъ, или какого либо письма, вырубали сѣкирами. Кромѣ того, приход. свящ., Тымовскій, пилъ съ прочими для смѣлости въ церкви горѣлку, а потомъ забрали въ церкви все до малѣйшей вещи. Тутъ же взяли съ колокольни два колокола, а за нѣсколько лѣтъ предъ этѣмъ еще два, изъ которыхъ одинъ благочестіе тамошнихъ жителей подарило Тылицкой ратушѣ, неизвѣстно для чьей славы; другіе же колокола находятся при Латин. церкви:; одинъ изъ нихъ былъ взятъ на время изъ Криницы. Когда это происходило, то снова распространился по всему городу Тыличу, какъ и въ прошедшій день, плачь, крикъ и неслыханное сѣтованіе людей Греческаго исповѣданія. Напослѣдокъ, запрещено было подъ казнію называть эту церковь церковію, но каплицею Этому угнѣтенію еще болѣе придаетъ великости то, что Юрко Вавковскій давалъ Латин. приход. свящ. десять золотыхъ, чтобы онъ позволилъ притти къ нему духовнику для исповѣди, чего онъ ни какъ не сдѣлалъ, напротивъ хотѣлъ еще бить посланнаго, и тотъ долженъ былъ умереть безъ исповѣди; тогда тотъ похоронилъ его, и за погребеніе взялъ 16 золотыхъ. Все это засвѣдѣтельствовало цѣлое мѣстечко Тыличь, ........ и подтвердило клятвой, что было такъ, а не иначе. Имена свѣдѣтелей суть: Василій Крыницкій, войтъ мѣстечка Тылича, Игнатъ Нестеракъ, бурмистръ, Фома Теличка, Васко Парылякъ, присяжные мѣстечка Тылича, и множество другихъ, которыми была наполнена изба.

Это происходило въ Тыличѣ anno et die quibus supra.

Haec Inquisitio facta est per me Patrem Kamiński Ordinis S. Basilii Magni Religiosum Perillustris et Reverendissimi Domini Joannis Małahowski Eppi Premisliensis Vicarium Generalem (L. S.).

Coram me Michaele Mieyski Officiali Scepusiensi (L. S.).

Coram me Joanne Bankowski Officiali et Visitatore Grali Dioecesis Premisliensis (L. S.).

Coram me Jacobo Sembratowicz Officiale Biecensi (L. S.).

Extractum ex Protocolo Actorum Protopresbyteralium Musinensium anno praesenti 1738 die 15 Februarii veteris stilli.

Per me Simeonem Szczawiński Parochum R. G. uti Powrozcensem Notarium Apostolicum m. p.

СПИСОКЪ СЪ ПРИВИЛЕГІИ ЦЕРКВЕЙ ГОРОДА ТЫЛИЧА.

(Изъ той же книги стр. 68.)

Petrus Tylicki Dei gratia Episcopus Cracoviensis Dux Severiae etc. etc.

Quae in sortem Patrimonii Ecclesiae Nostrae Cathedralis Cracoviensis temporalis bona venerunt, ut ad ampliora emolumenta educantur, pristinoque suo statui, quem olim tenuerunt, quotie subditi Nostri sua causa id a Nobis expetunt restituantur, Illorum praecibus deferendum id nobis ducimus, praesertim quando Divinae Gloriae cultum ea ratione auguemtis efficacibus propositum in Nobis persuademus. Proinde cum in Clave Nostra Musinensi locus eatenus Miaskto dictus jus Civitatis habuisset, uti ex privilegio fundationis Ejus compertum, successuque temporis ad conditionem Villae redactus sit, incolaeque Ejus a SS. Catholica Romana Ecclesia deffecerint et Graecos Ritus amplexi sint, eorundem subditorum Nostrorum, in loco eodem degentium, precibus moti Ipsis facultatem dandam censuimus Oppidi construendi ut nimirum Villa Nostra et re abolita jure Civitatis censeatur appelleturque a cognomine Nostro derivato Nomine Tylicz, ac omnibus praerogativis fruatur sicuti oppidum nostrum Muszyna fruitur. Cui quidem oppido una cum consensu Reverendorum Dominorum praelatorum et Canonicorum totius Venerabilis Capituli Ecclesiae nostrae Cathedralis Cracoviensis hasce praerogativas largimur et conditiones ponimus. Inprimis ut Ecclesia Parochialis SS. Catholicae Romanae Religionis per incolas oppidi ejusdem eo loco extruatur, ubi antiqua ejus fundamentorum signa extant, ad quam fabricandam subditi Clavis Muszynensis ex Sylvis nostris ligna cedent et advehent. Pro sustentatione autem Rectoris Ejusdem Ecclesiae parochialis ut quivis oppidanus ex Manso agro duos modios Siliginis et duos itidem modios avenae pendat, sancimus. Fundos vero Eidem Ecclesiae sive ejus Rectori pro Domo scilicet fabricanda et pro agris peculiari Privilegio addicemus. Permittimusque praeterea, ut in eodem oppido Tylice Ecclesia Ritus Graeci aedificetur, ita tamen ut sacerdotes, qui in illa ministrabunt, et populus, qui Ritus Graecum sequetur, sub obedientia SS. Catholicae Romanae Ecclesiae Ejusque Summi Antistitis vivat. Sacerdotibusque etiam Graeci Ritus in Communione SS. Catholicae Romanae Ecclesiae viventibus a praestatione portivatione pascue sylvestris immunitatem concedimus. Nulli vero Haeretico aut Schismatico Civitatis jus ibidem in oppido Tylice habere aut bona possidere quocunque nomine licebit sub poena amissionis domicilii et bonorum, atque aedificia, quae interim in fundis iisdem sunt rectae dispositioni, aedificiorum Oppidi efficiunt edicimus, ut tollantur, omnesque Incolae suas aedes collocent intra metas oppidi, quod antiquitus murorum fundamentis circumdatum est, extruentur, aut intra metas easdem Domos more oppidorum aliorum, ut scilicet oppidi circulus sit et Plateae ejus juxta mensuram circuli scribantur, ita tamen, ut inter domos quatuor vel quinque, vel ad summum sex interstitia ad commodam functionem incendii, si quando permissu divino acciderit, reliquantur. Et quia fundus, qui fundamentis muri est septus, noster est proprius, volumus re per Magistratum oppidi de Consensu Nostro, quem ipsi per praesentes literas ad hoc accommodamus, justo praetio divendatur, pecunia vero inde collecta pars media erogetur pro fabricanda Ecclesia Catholica Latina, altera pars pro fabricando Praetorio. Arearum vero hoc modo emptarum Dominium et proprietatem pro se et successoribus suis emptores in perpetuum sorcientur. Nulli etiam libellum............ esse volumus, in suburbio aedes construere, nisi prius intra metas oppidi domus in omnibus areis sunt structae........ tamen exceptis, cuique liceat quovis tempore construere. Et cum communitas villae sine jurisdictione stare nequeat, sancimus, ut in oppido Tylice, quod fundamus, sint quatuor Consules, sicut in oppido Muszynensi, qui Consules eo modo in suum Magistratum adsciscent, sicuti in oppido Muszynensi, et ratione Muszynensium Consulum officia sua administrabunt. Advocatus aut Scultetus in officio gerens et explendo morem quoque oppidi Muszynensis sequatur. Censum quod attinet ordinamus, ut quoad Domos, hortos et reliqua praestationes, quae ex oppidis provenire solent, ea ratione ex hoc oppido Tylicensi, qua ex oppido Muszynensi, pendantur. Ex agris vero, cum pensio porcorum agrorum sive verveum ............. eomodo praestetur, quo hactenus a villanis praestabatur a laboribus, aut servitiis et podvodis Oppidaneos immunes facimus. Ordinamus, ut omnes oppidanei omnia mercimonia tractandi habeant liberam potestatem. Quatuor in anno in eodem oppido nundinae habeantur, videlicet in festo Ephifaniae Domini, deinde Dominica Conductus Paschae, tum in festo SS. Petri et Pauli, insuper festo omnium Sanctorum ordinariam aut diem nundinarum hebdomadanem singulas ferias assignamus; quod si quis ibidem in Tylice manserit, et jus oppidi non susceperit, omnia mercimonia interdicimus. Quod autem limites fundorum oppidi attinet, omnes antiquis circumscribimus, ut scilicet illa per oppidanos possideantur, prout antequam jus habuissent, possidebantque sine ullo praejudicio vicinarum villarum. Quae quidem praerogativa ut perpetuo duraturae firmitatis robur obtineant, edicimus praesentibus Nostris Literis, quibus manu nostra subscriptis et Venerabilis Capituli Ecclesiae Nostrae Cathedralis Cracoviensis Sigillo sunt inpressae. Datum Badzantimi die 26 Junii anno 1612 praesentibus Reverendis et Generosis Dominis Joanne Gostkowski Canonico Cracoviensi, Andrea Lukomski Sandomiriensi, Andrea Zagornii Praeposito Kielecen., Klemente Santoski Lancicensi, Cannonicis Georgio Drzewieski, Gasparo Bilinski, Chrystophoro Sokołowski et Blasio Rosinski actorum Curiae Nostrae Notario. Petrus Tilicki Eppus Cracoviensis. L. S.