Бюллетень истории пограничья № 4. Лист 102, с. 101
Журнал историков польско-литовско-белорусского пограничья, 2003: русско-прусские планы 1811 года, земельная реформа в Литве, уничтожение деревни Конюхи в 1944 году, Реформация и русская знать ВКЛ, дневник Михала Ромера 1920 года, рецензии и научная хроника.
С. 101
Оригинал издания
Dla wstępnego zapoznania się z tematyką i wywodami historyków litewskich w „Roczniku” znajdziemy krótkie streszczenia artykułów w języku angielskim, ewentualnie niemieckim. Rocznik zawiera też dużo recenzji oraz wspomnień o znanych i zasłużonych historykach badających przeszłość Litwy.
Ryšard Gaidis
Uniwersytet Wileński
„Darbai ir Dienos”, Kaunas, Acta et commentationes Universitatis Vytauti Magni.
W 1995 roku na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie wznowiono wydawanie periodyku „Darbai ir Dienos” (Prace i Dnie – tytuł nawiązujący do eposu Hezjoda). Poprzednio ukazywał się on jako rocznik w latach 1930–1940, redagowany przez wybitnego pisarza Vincasa Krėvė-Mickevičiusa, profesora ówczesnego Uniwersytetu Kowieńskiego. Międzywojenne „Darbai ir Dienos” publikowały prace z szeroko pojętej humanistyki: literaturoznawstwa, etnologii, historii, nauk pedagogicznych.
Po reaktywacji uniwersytetu w Kownie w początku lat dziewięćdziesiątych w kręgu związanych z nim uczonych powstał pomysł nawiązania również do tradycji wydawniczej uczelni. W taki sposób odrodziło się „Darbai ir Dienos”, początkowo jako półrocznik, redagowany przez profesora Leonasa Gudaitisa. W kolegium redakcyjnym zasiedli wybitni uczeni nie tylko z Litwy (m.in. Egidijus Aleksandravičius, Vytautas Kubilius, Antanas Kulakauskas), ale również z Niemiec (Jochen Range), USA (Alfred Senn) i Polski (Mieczysław Jackiewicz).
Formuła wydawnictwa pozostała otwarta na wszystkie nauki humanistyczne. Przyjęto zasadę numerów tematycznych, w których publikowano teksty specjalistów z różnych dziedzin, spajane wspólną myślą przewodnią. Starannie przygotowane poszczególne tomy poświęcono m.in. mitologii, komparatystyce, konfliktom XX wieku, Adamowi Mickiewiczowi. Teksty publikowane z reguły w języku litewskim, zaopatrzone są w streszczenia w języku angielskim. Od numeru 21 z 2000 roku „Darbai ir Dienos” przekształciły się w kwartalnik, znacznie zwiększyły objętość, poprawiły również jakość poligrafii. W połowie 2003 roku ukazał się już numer 34.
W ostatnich latach kilka tomów poświęconych zostało historii. Na dwa z nich warto zwrócić szczególną uwagę. Numer 30 (2002 r.) zatytułowany Litwa w kuluarach dyplomacji zawiera teksty bezpośrednio nawiązujące również do historii Polski i stosunków polsko-litewskich. Mowa tu zwłaszcza o artykule Algimantasa Kasperavičiusa Don Kichotas prieš Prometėją (Don Kichot kontra Prometeusz. Irracjonalna litewsko-polska dyplomacja w okresie międzywojennym). Należy odnotować m.in. także artykuły młodego badacza Giedriusa Janauskasa Jėga nėra teisė (Siła nie jest prawem. Polskie ultimatum z 1938 roku i społeczeństwo litewskie) oraz Egidijusa Aleksandravičiusa Politinių veiksnių realijos ir marginalijos, poświęcony postawom wobec Polski kręgów litewskiej emigracji politycznej po 1940 roku, a także teksty Vytautasa Žalysa o mało znanej w Polsce misji francuskiego dyplomaty, Gabriela
Перевод на русский
Для предварительного знакомства с тематикой и выводами литовских историков в „Ежегоднике” мы найдём краткие резюме статей на английском, а иногда на немецком языке. Ежегодник содержит также много рецензий и воспоминаний об известных и заслуженных историках, исследующих прошлое Литвы.
Рышард Гайдис
Вильнюсский университет
„Darbai ir Dienos” («Труды и дни»), Каунас, Acta et commentationes Universitatis Vytauti Magni.
В 1995 году в Университете Витовта Великого в Каунасе (Kowno) было возобновлено издание периодического сборника „Darbai ir Dienos” («Труды и дни» – название, отсылающее к поэме Гесиода). Прежде он выходил как ежегодник в 1930–1940 годах под редакцией выдающегося писателя Винцаса Креве-Мицкявичюса, профессора тогдашнего Каунасского университета. Межвоенный „Darbai ir Dienos” публиковал работы из области широко понимаемой гуманитаристики: литературоведения, этнологии, истории, педагогических наук.
После возрождения университета в Каунасе в начале девяностых годов в кругу связанных с ним учёных возникла идея обратиться и к издательской традиции вуза. Так возродился „Darbai ir Dienos”, поначалу как полугодовое издание под редакцией профессора Леонаса Гудайтиса. В редакционную коллегию вошли выдающиеся учёные не только из Литвы (в частности, Эгидиюс Александравичюс, Витаутас Кубилюс, Антанас Кулакаускас), но и из Германии (Йохен Ранге), США (Альфред Зенн) и Польши (Мечислав Яцкевич).
Формула издания осталась открытой для всех гуманитарных наук. Был принят принцип тематических номеров, в которых публиковались тексты специалистов из разных областей, объединённые общей ведущей идеей. Тщательно подготовленные отдельные тома были посвящены, в частности, мифологии, компаративистике, конфликтам XX века, Адаму Мицкевичу. Тексты, публикуемые, как правило, на литовском языке, снабжены резюме на английском языке. С номера 21 за 2000 год „Darbai ir Dienos” превратился в ежеквартальное издание, значительно увеличил объём, улучшил также качество полиграфии. В середине 2003 года вышел уже номер 34.
В последние годы истории было посвящено несколько томов. На два из них стоит обратить особое внимание. Номер 30 (2002 г.), озаглавленный «Литва в кулуарах дипломатии», содержит тексты, непосредственно относящиеся также к истории Польши и польско-литовских отношений. Речь идёт прежде всего о статье Альгимантаса Касперавичюса «Дон Кихот против Прометея. Иррациональная литовско-польская дипломатия в межвоенный период» (Don Kichotas prieš Prometėją). Следует отметить также, в частности, статьи молодого исследователя Гедрюса Янаускаса «Сила не есть право. Польский ультиматум 1938 года и литовское общество» (Jėga nėra teisė) и Эгидиюса Александравичюса «Реалии и маргиналии политических факторов» (Politinių veiksnių realijos ir marginalijos), посвящённую отношению кругов литовской политической эмиграции к Польше после 1940 года, а также тексты Витаутаса Жалиса о малоизвестной в Польше миссии французского дипломата Габриэля