Бюллетень истории пограничья № 4. Лист 89, с. 88
Журнал историков польско-литовско-белорусского пограничья, 2003: русско-прусские планы 1811 года, земельная реформа в Литве, уничтожение деревни Конюхи в 1944 году, Реформация и русская знать ВКЛ, дневник Михала Ромера 1920 года, рецензии и научная хроника.
С. 88
Оригинал издания
II. Działalność władz okupacyjnych
Niemcy posiadają garnizony w Postawach (1 kompania żandarmerii) i w Woropajewie. Poza tym w Postawach w koszarach stacjonowany jest223 batalion szkolny policji w sile ok. 600 ludzi. Bliższe dane vide sprawozdanie za styczeń.
Prócz tego istnieje w Postawach posterunek policji białoruskiej, składający się ze 100 policjantów i 12 żandarmów niemieckich. Posterunek mieści się w gmachu b. Urzędu Skarbowego.
W Postawach ma swą siedzibę urząd gminny z Hruzdowa. Wójt urzęduje. Z terenu innych gmin przybywają do Postaw b[ardzo] rzadko tylko sołtysi.
Dostęp do Postaw z terenu powiatu jest prawie niemożliwy, gdyż uzbrojone bandy z miejscowych komunistów nie dopuszczają. Już w promieniu 4 km od Postaw zachodzą wypadki zbrojnych napadów (np. wieś Makarowce).
Od traktu Postawy – Miadzioł wsie zachowały się w części zachodniej. Natomiast na wschód od tegoż traktu wszystko doszczętnie spalone i zniszczone. Ludność rozpierzchła się, częściowo zaś przebywa na miejscu w ziemiankach.
W Postawach spalono gmach szkoły powszechnej. Gmach starostwa stoi próżny w dyspozycji władz niemieckich.
Spośród aresztowanych, o których podano za styczeń, kilka osób zachorowało na tyfus w więzieniu w Głębokiem.
23 lutego została zwolniona z więzienia na Łukiszkach p. Pożecka, po odbyciu 5 tyg[odniowego] aresztu, oskarżona w sprawie organisty Maciejewskiego z Postaw (vide sprawozdanie za styczeń). W więzieniu była traktowana dobrze i jeden raz badana.
Nastrój wśród ludności polskiej i przychylnej do Polski jest przygnębiający. Ludzie stracili nadzieje na ratunek. Zastraszeni są tak bardzo, że w Postawach nie słyszy się zupełnie mowy polskiej. Ogół oczekuje przybycia bolszewików. W Woropajewie, gdzie przebywa trochę inteligencji polskiej z chwilą pojawienia się czerwonych band, powstała panika i wszyscy starali się o wyjazd do Wilna. Obecnie sytuacja nieco się zmieniła, gdyż przebywa w Woropajewie wojsko niemieckie.
III. Polskie oddziały wojskowe
Po św[iętach] Bożego Narodzenia przez teren powiatu od Miadziołu, między jeziorami w kierunku na Komaje przeszła partyz[antka] polska, robiąc duże wrażenie na terenie i spotykając się z b[ardzo] życzliwym i dobrym ustosunkowaniem się. (Mar.)
Powiat święciański
I. Mniejszości narodowe (zachowanie się i nastroje)
Stanowisko Litwinów do ludności polskiej jest w dalszym ciągu wrogie. Najgłówniejszym działaczem litewskim w Staroświęcianach jest dr Rymas, przez którego ręce zawsze przechodziły zasiłki i wszelkie korespondencje dla b[yłych] organizacji św. Kazimierza. Ks. proboszcz w Janiszkach (Litwa), którego nazwisko nie jest znane, wielki szowinista litewski brał udział w rozstrzeliwaniu Żydów, a kierownik urzędu powiatowego (obecnie w Hoduciszkach), którego nazwisko również nie jest znane, wydawał kandydatów na stracenie za zabójstwo sonderführera w N[owych] Święcianach.
Примечания
223. Tak w tekście.
Перевод на русский
II. Деятельность оккупационных властей
Немцы имеют гарнизоны в Поставах (1 рота жандармерии) и в Воропаеве (Woropajewo). Кроме того, в Поставах в казармах расквартирован223 учебный батальон полиции численностью ок. 600 человек. Подробнее см. донесение за январь.
Кроме того, в Поставах имеется пост белорусской полиции в составе 100 полицейских и 12 немецких жандармов. Пост размещается в здании б. Финансового управления.
В Поставах находится волостное управление из Груздова. Войт исполняет обязанности. С территории других волостей в Поставы о[чень] редко приезжают лишь солтысы.
Доступ в Поставы с территории повета почти невозможен, так как вооружённые банды из местных коммунистов не пропускают. Уже в радиусе 4 км от Постав случаются вооружённые нападения (напр., деревня Макаровцы (Makarowce)).
От тракта Поставы – Мядель (Miadzioł) деревни уцелели в западной части. К востоку же от этого тракта всё дотла сожжено и разрушено. Население разбежалось, частично же живёт на месте в землянках.
В Поставах сожжено здание начальной школы. Здание староства стоит пустым в распоряжении немецких властей.
Из арестованных, о которых сообщалось за январь, несколько человек заболели тифом в тюрьме в Глубоком.
23 февраля из тюрьмы на Лукишках (Łukiszki) освобождена г-жа Пожецкая, отбывшая 5-нед[ельный] арест, обвинённая по делу органиста Мацеевского из Постав (см. донесение за январь). В тюрьме с ней обращались хорошо, допрашивали один раз.
Настроение среди польского и благожелательного к Польше населения подавленное. Люди потеряли надежду на спасение. Они запуганы настолько, что в Поставах совсем не слышно польской речи. Большинство ожидает прихода большевиков. В Воропаеве, где проживает немного польской интеллигенции, с появлением красных банд возникла паника, и все старались уехать в Вильнюс. Сейчас ситуация несколько изменилась, поскольку в Воропаеве стоят немецкие войска.
III. Польские воинские отряды
После Рождества через территорию повета от Мяделя, между озёрами, в направлении Комаев (Komaje) прошли польские партиз[аны], произведя на местности большое впечатление и встретив о[чень] доброжелательное и хорошее отношение. (Mar.)
Швенчёнский повет
I. Национальные меньшинства (поведение и настроения)
Позиция литовцев по отношению к польскому населению по-прежнему враждебная. Главнейшим литовским деятелем в Швенчёнисе (Staroświęciany) является д-р Римас, через руки которого всегда проходили пособия и вся корреспонденция для б[ывших] организаций св. Казимира. Ксёндз-настоятель в Янишках (Janiszki) (Литва), фамилия которого неизвестна, большой литовский шовинист, участвовал в расстрелах евреев, а начальник поветового управления (ныне в Ходуцишках (Hoduciszki)), фамилия которого также неизвестна, выдавал кандидатов на казнь за убийство зондерфюрера в Швенчёнеляе (N[owych] Święcianach).
Примечания
223. Так в тексте.