Бюллетень истории пограничья № 4. Лист 72, с. 71
Журнал историков польско-литовско-белорусского пограничья, 2003: русско-прусские планы 1811 года, земельная реформа в Литве, уничтожение деревни Конюхи в 1944 году, Реформация и русская знать ВКЛ, дневник Михала Ромера 1920 года, рецензии и научная хроника.
С. 71
Оригинал издания
Dziennik jest pisany ręcznie, w języku polskim. O potrzebie publikacji Dziennika wielokrotnie przypominał redaktor paryskiej „Kultury” Jerzy Giedroyc. Redaktor interesował się nim przede wszystkim jako świadectwem złożonych stosunków Polaków i Litwinów oraz Litwy i Polski. Niektóre fragmenty Dziennika były publikowane190. Trzeba zaznaczyć, że także zrobiono pierwsze kroki do publikacji Dziennika w całości. W tym celu na początku 1998 r. utworzono zespół historyków z Litwy i Polski z prof. dr. hab. Juliuszem Bardachem na czele. Do zespołu weszli z polskiej strony: Bronislovas Makauskas, Jan Jurkiewicz, Zbigniew Solak, Krzysztof Tarka, a z litewskiej – Česlovas Laurinavičius, Jan Sawicki, Rimantas Miknys. Zadaniem zespołu jest opracowanie naukowe i przygotowanie do edycji tekstów Dziennika Michała Römera za lata 1918–1922, czyli tomy 25–29. Akurat w nich znajduje się materiał obejmujący najbardziej gorący okres stosunków polsko-litewskich: od 30 czerwca 1918 r. do 27 stycznia 1922 r. Obecnie prace są w końcowym stadium.
Poniżej publikujemy fragment Dziennika obejmujący zapiski z początku listopada 1920 r., a poczynione w czasie podróży z Wilna do Kowna, którą Römer odbywał przez Lidę, Wołkowysk, Białystok i Suwałki; zawierający interesujący opis życia na pograniczu litewsko-białorusko-polskim, charakterystyki cywilów, wojska, świata urzędniczego.
Примечания
190. B. Makowski, Michał Römer i jego Dziennik, „Znak” 1989, nr 6, s. 67–68; Z. Solak, Krakowskie obchody rocznicy powstania legionów polskich w Dziennikach Michała Römera, [w:] Rocznik Krakowski, t. LX, 1994, s. 129–138; Tenże, Wyprawa kowieńska Michała Römera w 1919, „Niepodległość”, t. XLVII, Nowy Jork – Londyn 1995, s. 129–163; R. Miknys, Sprawa Wilna a problemy narodowościowe według Dziennika Michała Römera, „Krasnogruda”, Sejny 2001, nr 13, 145–162; K. Buchowski, Z Wilna do Kowna..., „Gryfita” 1995, nr 6, s. 10–12.
Перевод на русский
«Дневник» написан от руки, по-польски. О необходимости издать «Дневник» неоднократно напоминал редактор парижской „Kultura” Ежи Гедройц. Редактора он интересовал прежде всего как свидетельство сложных отношений поляков и литовцев, Литвы и Польши. Некоторые фрагменты «Дневника» уже публиковались190. Следует отметить, что сделаны и первые шаги к изданию «Дневника» целиком. С этой целью в начале 1998 г. была создана группа историков из Литвы и Польши во главе с профессором, доктором хабилитированным Юлиушем Бардахом. В группу вошли с польской стороны Бронисловас Макаускас, Ян Юркевич, Збигнев Солак, Кшиштоф Тарка, а с литовской – Чесловас Лауринавичюс, Ян Савицкий, Римантас Микнис. Задача группы – научная подготовка к изданию текстов «Дневника» Михала Ромера за 1918–1922 гг., то есть томов 25–29. Именно в них содержится материал, охватывающий самый острый период польско-литовских отношений: с 30 июня 1918 г. по 27 января 1922 г. В настоящее время работа находится на завершающей стадии.
Ниже мы публикуем фрагмент «Дневника» с записями начала ноября 1920 г., сделанными во время поездки из Вильнюса в Каунас, которую Ромер совершил через Лиду (Lida), Волковыск (Wołkowysk), Белосток (Białystok) и Сувалки (Suwałki); фрагмент содержит интересное описание жизни на литовско-белорусско-польском пограничье, характеристики гражданского населения, военных, чиновничьего мира.
Примечания
190. B. Makowski, Michał Römer i jego Dziennik, „Znak” 1989, № 6, с. 67–68; Z. Solak, Krakowskie obchody rocznicy powstania legionów polskich w Dziennikach Michała Römera, [в:] Rocznik Krakowski, т. LX, 1994, с. 129–138; он же, Wyprawa kowieńska Michała Römera w 1919, „Niepodległość”, т. XLVII, Нью-Йорк – Лондон 1995, с. 129–163; R. Miknys, Sprawa Wilna a problemy narodowościowe według Dziennika Michała Römera, „Krasnogruda”, Sejny 2001, № 13, 145–162; K. Buchowski, Z Wilna do Kowna..., „Gryfita” 1995, № 6, с. 10–12.