III. Булла Папы Пія VI объ утвержденіи Актовъ и Грамотъ Нунція Кардинала Литты
Официальный сборник 1849 года: акты нунциев Аркетти и Литты, папские буллы и соглашение России со Святым Престолом 1847 года.
Латинскій текстъ.
Pius Episcopus Servus Servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam.
Maximis undique pressi calamitatibus exules angustiati afflicti, ac omni fere humana ope destituti, regendae Christi Ecclesiae munus humilitati Nostrae commissum in tanta rerum humanarum vicissitudine, ac instauratarum novitatum dolorumque temporibus adeo grave, et laboriosum experti sumus, ut jam fragilitas Nostra prae magnitudine ponderis omnino deficere videretur. Siquidem gravissimis ingruentibus malis, atque humanis divinisque rebus penitus eversis atque permixtis, succrescentibus quotidie sollicitudinum fluctibus, Nobis infirma plerumque utentibus valetudine, senioque jam pene confectis, vix datum est Petri naviculam regere, et ab imminenti naufragio servare. Deus autem consolationis et solatii lenivit aliquantulum maerorem Nostrum ac fortitudinis spiritu desuper immisso, Nostram canitiem fractasque vires ita rexit, ut amaras tribulationum aquas adhuc eluctari poterimus, nec sane defuere coelestium dulcedinum stillae, quae jacentem animum Nostrum erigerent. Intelleximus enim Principes et Reges, quorum corda in manu Domini sunt, sanctae matris Ecclesiae aerumnis lacrimisque permotos in id potissimum incumbere, ut opportunum catholicae Religionis subsidium afferant, eique illata damna resarciant.
Nova etiam accessit solatii causa, quod in dissitis quoque regionibus, divina favente gratia, et auxiliante Serenissimo ac Potentissimo Principe Paulo hoc nomine Primo Russiarum Imperatore, Venerabilis Frater Laurentius ex Marchionibus Litta modernus Archiepiscopus Thebarum in partibus Infidelium, quem nos ad Majestatem suam Oratorem nostrum destinavimus, tamqnam Apostolicus Delegatus plura illic disposuit ad Christi Ecclesiae bonum, et Romano-catholicae Religionis incrementum; ingentes propterea Altissimo gratias agimus, a quo omne datum optimum et omne donum perfectum descendit, inque magnam erigimur spem fore, ut opus suum ipse perficere ac solidare dignetur. Interea ne quis ea quae a Delegato nostro acta sunt, progrediente tempore, in dubium vocare aut aliquo defectu notare possit, omnia et singula hisce nostris litteris expresse approbare et confirmare statuimus2.
Ac demum idem Laurentius Archiepiscopus mandatis Nostris inhaerendo Ecclesiae pariter Hipponensi, quae in partibus infidelium consistit, certo modo tunc Pastoris solatio destitutae, de Persona dilecti Filii Cypriani Odyniec, de legitimis nuptiis ex Catholicis et nobilibus Parentibus in Dioecesi Vilnensi progeniti, a pluribus annis Presbyteri, ac in Theologia et Sacris Canonibus experti, et Consistorii Ecclesiastici Mohiloviensis Judicis, post emissam ab eo Fidei professionem juxta articulos jampridem ab eadem Sede Apostolica propositos, eadem sibi apostolica delegata auctoritate providet, ipsumque Cyprianum praefatae Ecclesiae Hipponensis in Episcopum pariter praefecit, et Pastorem, cum lege solitum ante consecrationem emittendi Juramentum in manibus Episcopi consecrantis, curam, regimen, et administrationem ejusdem Ecclesiae Hipponensis ei in eisdem spiritualibus et temporalibus committendo, ad hoc, ut ipse Cyprianus Episcopus, post susceptum consecrationis munus, Pontificalia, aliaque Pastoralia munia, et officia in Archidioecesi de licentia tamen, et consensu praefati Archiepiscopi Mohiloviensis exercere posset, eidemque Cypriano Episcopo, ut quamdiu praedicta Ecclesia Hipponensis ab Infidelibus detinebitur, ad illam accedere, et apud illam personaliter residere minime teneretur, eadem sibi apostolica delegata auctoritate concessit, et indulsit.
Nos itaque, qui inter praecipuas Pastoralis officii Nostri curas, ac sollicitudines summo cum studio, ad Christi fidelium animarum salutem et Catholicae religionis augmentum incumbimus, ut praemissa omnia per dictum Laurentium Archiepiscopum de mandato Nostro gesta, et peracta, atque inde sequuta quaecumque pleniorem roboris firmitatem obtineant, ac in singulis praemissis actibus expressam voluntatem Nostram intercessisse luculentius appareat, eadem praemissa omnia apostolica confirmatione munire volentes motu proprio, non ad alicujus Nobis super hoc oblatae petitionis instantiam, sed ex certa scientia, ac matura deliberatione Nostris, deque apostolicae potestatis plenitudine...3 perpetuo approbamus, et confirmamus, illisque perpetuae, inviolabilis, et irrefragabilis apostolicae firmitatis robur, vim et efficaciam adjicimus, omnesque et singulos tam juris quam facti et solemnitatum, aliosque quantumvis substantiales defectus, si qui desuper in aliqua ex praemissis actibus principaliter, vel accessorie, aut alias quomodolibet intervenerint, aut intervenisse dici, censeri, intelligi, aut praetendi possent, in iisdem supplemus, et sanamus, ac penitus et omnino tollimus, et abolemus. Ac supradictas omnes et singulas dispositiones, a praefato Laurentio Archiepiscopo peractas, et per Nos, ut praedicitur, approbatas, et confirmatas, in omnibus, et per omnia suos plenarios, et integros effectus sortiri, et obtinere et ab omnibus, et singulis, ad quos nunc spectat, et pro tempore quomodolibet spectabit, in futurum firmiter et inviolabiliter, atque inconcusse perinde ac si a Nobis immediate facta fuissent, observari, et adimpleri debere per praesentes praecipimus, atque mandamus...3
Non obstantibus, quatenus opus sit nostris, et Cancellarariae Apostolicae regulis de jure quaesito non tollendo, ac de unionibus, et applicationibus ad partes committendis, ac de exprimendo in eis vero annuo Beneficiorum Ecclesiasticorum valore, ac Lateranensis Concilii novissime celebrati uniones, et applicationes perpetuas, nisi in casibus a jure permissis, fieri prohibentis, ac quibusvis aliis etiam in Synodalibus, Provincialibus, Generalibus, Anniversalibusque Conciliis editis, vel edendis, specialibus vel generalibus constitutionibus, et ordinibus Apostolicis, nec non Gnesnensis, et Leopoliensis, ac Vilnensis, et Kioviensis, et Livoniensis ac Samogitiensis, et Camenecensis Ecclesiarum praefatarum etiam juramento, confirmatione Apostolica, vel quavis firmatate alia roboratis, statutis, et consuetudinibus, privilegiis quoque, indultis et literis Apostolicis quibusvis superioribus et personis sub quibuscumque verborum tenoribus, et formis, ac cum quibusvis etiam derogatoriarum derogatoriis, aliisque efficacioribus, efficacissimis, et insolitis clausulis, irritantibusque et aliis decretis in genere vel in specie, aut alias in contrarium praemissorum quomodolibet forsan concessis, approbatis, confirmatis, et pluries innovatis, quibus omnibus et singulis, etiamsi de illis eorumque totis tenoribus specialis, specifica, expressa, et individua non autem per clausulas generales idem importantes, mentio, seu quaevis alia expressio trahenda, aut quaecumque alia exquisita forma ad hoc servanda foret, illorumque omnium, et singulorum tenores, formas, et causas etiam quantumvis pias et privilegiatas praesentibus pro plene et sufficienter, ac de verbo ad verbum, nihil penitus omisso, insertis, expressis, ac specificatis habentes, illis, alias in suo robore permansuris, ad praemissorum omnium et singulorum validissimum effectum latissime, et plenissime, ac specialiter, et expresse, nec non opportune, et valide, hac vice dumtaxat, motu, scientia et potestatis plenitudine, similibus harum serie derogamus, caeterisque contrariis quibuscumque.
Volumus autem, quod praesentium Literarum Transumptis etiam impressis ac manu alicujus Archiepiscopi, vel Episcopi, seu alterius personae, in ecclesiastica dignitate constitutae, subscriptis, et illius sigillo munitis eadem prorsus fides adhibeatur, quae praesentibus adhiberetur si in suo originali exhibitae forent.
Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae confirmationis, approbationis, roboris, adjectionis, defectuum suppletionis, sanationis, praecepti, mandati, nec non licentiae et facultatis, impartitionis, decreti, derogationis, et voluntatis infringere, vel ei auso temerario contraire; si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem Omnipotentis Dei ac Beatorum Petri et Pauli Apostolorum ejus se noverit incursurum.
Datum prope Florentiam in Coenobio Carthusianorum, Anno Incarnationis Dominicae Millesimo septingentesimo nonagesimo octavo, Quintodecimo Kalendas Decembris, Pontificatus Nostri anno 24.
Русскій текстъ.
Пій Епископъ, Слуга Слугъ Божіихъ, въ вѣчную память событія.
Претерпѣвая со всѣхъ сторонъ величайшія бѣдствія, стѣсненные, опечаленные изгнанники, лишенные почти всей помощи человѣческой, Мы испытали столько труда въ управленіи Церкви Христовой, ввѣренной покорности Нашей въ такія превратныя, исполненныя горести времена, что для поднятія великаго труда вовсе не достаетъ силъ слабости Нашей. При постигшихъ насъ великихъ бѣдствіяхъ, когда все земное и небесное было разрушено и перемѣшано, когда съ каждымъ днемъ все болѣе возрастали заботы наши, Мы едва могли при разстроенномъ здоровьѣ и преклонныхъ лѣтахъ править ладьею Петра и спасти ее отъ сокрушенія. Но Богъ отрады и утѣшенія облегчилъ отчасти Наше горе, и низпославъ духа крѣпости, такъ направлялъ сѣдину Нашу и разслабленныя силы, что Мы возмогли еще преодолѣть бурю горькихъ водъ, между тѣмъ, какъ капли небеснаго утѣшенія падшій духъ Нашъ поддерживали: ибо Мы узнали, что Государи и Правители, коихъ сердца въ руцѣ Господней, тронутые бѣдствіями и слезами Святой Матери Церкви, о томъ наиболѣе старались, чтобы подать нужную помощь Католической религіи, и вознаградить претерпѣнныя ею потери.
Сверхъ того нашелся новый еще поводъ къ радости, когда въ отпадшихъ даже краяхъ, благостію Божіею, при помощи Августѣйшаго и Вседержавнѣйшаго Государя Павла I Императора Всероссійскаго, Преподобный Братъ Лаврентій изъ Маркизовъ Литта, Архіепископъ Ѳивскій въ землѣ невѣрныхъ, котораго Мы назначили Посломъ къ Его Величеству, дѣйствуя какъ Апостолическій Делегатъ, многое учредилъ тамъ для блага Церкви Христовой и преуспѣянія Римско-Католической вѣры; благодаря потому Всевышняго, отъ Кого низходитъ всяко даяніе благъ и всѣ совершеннѣйшіе дары, Мы питаемъ великую надежду, что самъ Онъ довершитъ Свое дѣло и укрѣпитъ. Между тѣмъ, дабы со временемъ никто не имѣлъ повода возражать или сомнѣваться о сдѣланномъ Нашимъ Делегатомъ, постановили Мы настоящею Грамотою утвердить опредѣлительно все вообще и въ частности.2
Наконецъ сей же Лаврентій Архіепископъ, основываясь на Нашемъ предписаніи, промыслилъ также о Гиппонской Церкви, состоящей въ землѣ невѣрныхъ и лишенной Пастырскаго утѣшенія, избравъ на сіе мѣсто въ силу той же данной ему Апостолической власти, любезнаго сына Кипріяна Одынца, рожденнаго отъ законнаго брака Католическихъ родителей изъ дворянъ Виленской Епархіи, состоящаго въ священствѣ уже много лѣтъ, знающаго основательно Богословіе и Святые Каноны и судью Духовной Могилевской Консисторіи, по учиненіи имъ исповѣданія вѣры на основаніи прежде уже Апостолическимъ престоломъ предписанныхъ правилъ, и поставивъ его Епископомъ вышесказанной Церкви и Пастыремъ, съ обязанностію дать обычную до посвященія присягу предъ посвящающимъ его Епископомъ, и ввѣривъ ему попеченіе и управленіе сей Гиппонской Церкви по ея духовнымъ и свѣтскимъ дѣламъ, съ тѣмъ, чтобы сей самый Кипріянъ Епископъ, по совершенія обряда посвященія, могъ отправлять Первосвященническія и другія Пастырскія должности въ Могилевскомъ Архіепископствѣ съ дозволенія Могилевскаго Архіепископа и, въ силу той же Апостольской данной ему власти, позволивъ ему Кипріяну Епископу; пока вышерѣченная Гиппонская Церковь будетъ находиться во власти невѣрныхъ, не являться въ ней и лично не присутствовать.
Мы, слѣдовательно, которые между важнѣйшими заботами Пастырскаго долга Нашего, прилагаемъ особенное попеченіе къ спасенію вѣрующихъ во Христа и приращенію Католической вѣры, чтобы все вышеизложенное, и содѣянное по Нашему приказанію, упомянутымъ Лаврентіемъ Архіепископомъ получило полную силу, и дабы всякій зналъ, что все сіе совершенно согласно съ Нашею волею, и желая всѣ вышеизложенныя распоряженія укрѣпить Апостолическимъ утвержденіемъ — по собственному побужденію, не по чьей либо о томъ Намъ предложенной просьбѣ, но на основаніи точныхъ свѣдѣній и зрѣлыхъ соображеній, а также въ силу Апостолическаго полновластія, утверждаемъ ихъ навсегда, признавая имъ ненарушимую и дѣйствительную силу Апостолической крѣпости, пополняя напередъ и отмѣняя совершенно всѣ вообще и въ частности недостатки, какіе отъ упущенія закона или формы могутъ быть замѣченными въ вышеприведенныхъ Грамотахъ, какъ бы сіи упущенія ни были существенны. Повелѣваемъ и объявляемъ сверхъ того настоящею Грамотою, что вышесказанныя всѣ вообще и въ частности распоряженія упомянутаго Лаврентія Архіепископа, Нами, какъ выше сказано, утвержденныя, должны пріобрѣсти во всемъ полную силу и должны быть во всей ихъ силѣ ненарушимо соблюдаемы и исполняемы всѣми, до кого сіе теперь касается и впредь касаться будетъ, такъ точно, какъ бы они были Нами непосредственно составлены.3
Силы сей Грамоты не могутъ нарушать иныя Наши и Апостолической Канцеляріи положенія, какъ тѣ, которыми снискиваемое нынѣ право не отмѣняется, такъ равно и правила о собраніяхъ общихъ и частныхъ, о необходимости означать въ нихъ годичный доходъ духовныхъ бенефицій, а также ни положеніе новѣйшаго Латеранскаго Собора, по силѣ котораго собранія сего рода могутъ имѣть мѣсто только лишь въ случаяхъ, закономъ опредѣленныхъ; ни, какія бы то ни были, другія общія или же особенныя Апостолическія постановленія и распоряженія, Синодальными, Провинціальными и Всеобщими Соборами уже изданныя или имѣющія быть изданными; ниже уставы обычаи, привилегіи и разрѣшенія упомянутыхъ церквей: Гнѣзненской, Львовской, Виленской, Кіевской, Лифляндской, Самогитской и Каменецкой, даже присягою, утвержденіемъ Апостолическимъ или другимъ какимъ бы то ни было образомъ скрѣпленныя, либо Апостолическими грамотами, какимъ бы то ни было начальникамъ и лицамъ данными, дарованныя и потвержденныя, хотя бы даже въ самихъ сихъ грамотахъ содержалось повелѣніе уничтожать напередъ все имъ противное; всѣ оныя вмѣстѣ и каждое порознь, — хотя бы для отмѣненія ихъ и слѣдовало о нихъ самихъ и о всемъ ихъ содержаніи особливо, подробно и порознь упомянуть, либо иначе, какъ бы то ни было выразиться или сохранить какой либо другой отличный порядокъ, — почитая все ихъ содержаніе достаточно выраженнымъ въ настоящей Грамотѣ, и якобы отъ слова до слова безъ малѣйшаго пропуска съ соблюденіемъ предписаннаго въ нихъ порядка внесеннымъ, какъ равно и все прочее, что бы то ни было противное оной, для удобнѣйшаго единственно исполненія всѣхъ вообще и каждою порознь изъ вышеизображенныхъ постановленій, по собственному побужденію и полной власти всячески, совершенно, особливо и именно отмѣняемъ.
Сверхъ того, желаемъ, чтобы копіямъ настоящей Грамоты даже печатнымъ, подписью однакожъ и печатію какого либо Архіепископа, Епископа или другаго лица, облеченнаго духовною властію, скрѣпленнымъ даваема была такая же вѣра, какою пользовался бы сей подлинникъ, ежели бы онъ самый былъ предъявленъ.
Никому, слѣдовательно, изъ людей да не будетъ дозволено нарушать сію утвердительную Нашу Грамоту или ей по легкомыслію противиться; кто же на сіе отважится, да знаетъ, что тѣмъ онъ заслужитъ гнѣвъ Всемогущаго Бога и Благословенныхъ Апостоловъ Его, Петра и Павла.
Дана близъ Флоренціи, въ Картузіанскомъ Монастырѣ, 15 Календъ Декабря 1798 года.
Примечание 2. За симъ слѣдуетъ полное содержаніе Актовъ и Грамотъ Делегата Литты, помѣщенныхъ выше сего на стр. 47—102.
Примечание 3. Пропущено отдѣльное краткое изложеніе и утвержденіе Устава Минскаго Капитула.