О составе литовских летописей. Страница 89, печатная с. 118

Оригинал (дореформенная орфография)

siąc banien przy niej zabił, a ony dla imienia Chrystusowego stały się шкс. zennicami. To pierwsze uczinił okrucieństwo nad narodem chrześciańskim. Potym obszedł ziemię Francuzką i Włoską i poszedł morzem do ziemie Charwackiej, tam wyszedl z morza i wziął przez moc ziemię Karwacką. Podbił też ziemię Węgerską i zbndował zamek Budzyń i nazwał się ie królem węgerskim, a bracia jego Athar i Rohas pomarli. A gdy budował Budzyń i obwodził mur około miasta, w ten czas trzeciego brata swego Bledona zabił, a sam królował na wszystkićj ziemi Węgierskiej i podbił pod moc swoję wiele państw i opanował ich, i jeszczę z początku jako przesladował chrzośtiaństwo, tak osiadwszy na tym państwie, w żaduej rzoczy umysłu swogo nio odmionił, alo się jeszczo tym więtszym przesliadowcą stał nad Chrzesściany. I zebrawszy pięć set ludu swojego, pociagnął na ziemię Włoską, i przyszedł pod miasto, którę zowią Aquileja, kiore miasto w ten czas było pod cesarzem Marcianem, i obegnał Aquileją, a to miasto było bardzo mocne, i rycerstwem rzymskim dobrze opatrzone, przeto gdy go nie mogł rychło dostać, nie chciał dłużćj czasu trawić, pociągnął dalej w ziemię Włoską ku Rzymowi, a xiałęta i senatorowie, którzy byli ') w tym mieście, bacząc tak wielką moc ludu jego okrutnego, byli ogarnicni strachem wielkim i rozbiegli się z miasta, a niektórzy pobiegli do ribolowow swych i poczęli się budować na ostrowie, które miasto nazwalo sie potym Wenecią. (Crp. I, 56 я 57).

Kajdan, carz Zawolski, hetman, albo towarzysz carza Batego (bo go tak Miechovius pisze) jako był zniewolił xiążęta Ruskie w ich niezgodzie i do tributu albo dani włożonej przymusił i baskaki nlbo starosty i poborce swoje w Ruskich xięstwach chował, tak i w ten czas skoro usłyszał iż nowe Xiążę Erdziwił, z niesłychanego sobie Źmodzkiego narodu, Nowogrodzkie, Podlaskie, Brzeskie, Drobiczinskio i insze, od Wiliej az do Możera, xięstwa Ruskie opanował, posłał do niego jako był zwykł do inszych xiążąt Ruskich, baskaki i poborce swoje, npominając się dani, dochodow i posłuszeństwa z tych xięstw Ruskich, które trzymał, aby zarazem wszystko zapłacił, jakohołdownik. Co usłyszawszy Erdziwił, wziął sobie na rozmyślenie, a potym sprosną bojaźń, dla nieśmiertelnej sławy i wolnosci miłej na stronę odlożywszy, posłow zatrzymał, obiecując im w rychle dań holdowną zgotować i odesłać carzowi. A w tym cicho wojska Ruskio, (slubując im ku pierwszej wolności do gardła przeciw sprospym Tataram pomoc) spissował i zbierał; toż brata Wikinta, Zmodzkie, i Zywibunda, Litewskie xiążąta, obesłał, prosząc o gwałtowny ratunek wodług braterskiej spolnej i powinnej sąsiedzkiej mi'osci. A gdy sią już Ruskie wojsko niemałe do niego ze wszech stron, wolności chęcią zapalone, Zebrało i pomodc z Żmodzi i z Litwy przybyła, zaraz onym posłam dań wypowiedzial, a carzowi Kajdanowi parę strzal miasto słotych kloinotow poslni, i odprawiwszy ich, sam za.nimi ku Mozerowi nad Pripieczą ciągnął, gdzie miał wieść o carzu Kajdanie, iż tamtą stroną przez Dniepr miał się z hordą przeprawić na wojowanie i płundrowanie zwykłe Raskich krain. A gdy posłowie carzowi Kajdanowi onę zuphałą odpowiedz Erdziwiłowę i upominki, parę strzał oddali, wnet się z onej lekkości hołdownika swego (jako mniemał) rozgniewawszy, wojsko hordy Zawolskiej przez

?) Съ зтого слова начинается лѣтопксь, изданная Нарбутомъ. |:

Современная орфография

Аттила убил и королевну, и всех бывших при ней одиннадцать тысяч дев; за имя Христово они стали мученицами. Так совершил он первое своё злодеяние против христианского народа. Затем прошёл Французскую и Итальянскую земли, морем достиг Хорватской земли, высадился и силой овладел ею. Покорил он и Венгерскую землю, построил замок Буду и назвался венгерским королём. Братья его Актар и Роас умерли. Когда же Аттила строил Буду и обводил город стеной, он убил третьего брата, Бледу. Он правил всей Венгерской землёй, подчинил многие государства и, утвердившись во власти, стал ещё более жестоким гонителем христиан. Собрав пятьсот тысяч своего народа, он двинулся в Итальянскую землю и подошёл к Аквилее, городу императора Маркиана. Город был крепок и хорошо снабжён римскими воинами. Не сумев быстро взять его, Аттила двинулся далее, к Риму. Князья и сенаторы, устрашённые множеством его жестокого войска, бежали из города; некоторые ушли к своим рыбакам и начали строиться на острове, где впоследствии возникла Венеция. (Стрыйковский, т. I, с. 56-57.)

Кайдан, заволжский царь, воевода или сподвижник царя Батыя (так называет его Меховский), принудил разобщённых русских князей к дани и держал в русских княжествах своих баскаков, старост и сборщиков. Узнав, что новый князь Эрдивил из прежде неслыханного ему жмудского народа овладел Новогрудским, Подляшским, Брестским, Дрогичинским и другими русскими княжествами от Вилии до Мозыря, Кайдан послал к нему, как и к прочим русским князьям, баскаков и сборщиков, требуя немедленно уплатить дань и доходы. Эрдивил попросил времени на размышление, но затем, предпочтя бессмертную славу и свободу постыдному страху, задержал послов и обещал вскоре приготовить дань. Тем временем он тайно собирал русское войско, обещая вернуть ему прежнюю свободу в борьбе с татарами, и призвал на помощь брата Викинта, жмудского князя, и литовского князя Живибунда. Когда к нему со всех сторон собралось немалое русское войско и подошла помощь из Жмуди и Литвы, Эрдивил отказался платить дань, послал Кайдану вместо драгоценностей пару стрел и двинулся вслед за послами к Мозырю на Припяти. Там он узнал, что Кайдан намерен перейти Днепр с ордой и по обычаю разорять русские земли. Получив дерзкий ответ и стрелы, Кайдан, считавший Эрдивила своим данником, разгневался и повёл заволжскую орду через Днепр.