Ольшевская летопись, страница 17 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Ольшевская летопись. Страница 17

Скан печатной страницы издания, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.

Ольшевская летопись, список 1550 года: страница 17 из 28

Оригинал (по-польски)

gdzie iemu bila potrzeba. I iescze hospodar ziemie Moladawskiey i Barasabskiey К, i voievoda voloski bil s nim w dobrey zgodzie i bil go poslussen ve wssitkim, i xiądz vielki twersky, xiądz vielki rzezanski, Odoiewskie xiążąta w vielkim posłuszenstwie bili v niego, i Vielki Nouogrod, Pskow, i wszitci bili posłuszni iego, czarze i xiążąta czi wszitczi w vielkiey lasce s niem bili. A inssi slużili iemv i czescz barzo vielką, i dari silno vielkie, i dari przinosili iemv nie tilko na wszitki lata, ale na każdi dzien i czasz. I bil xiądz Vitolt możnem panem na wszitkiey ziemi Litewskiey i po inssem ziemiąm bil slavien, i viele czarow i xiążąth slużili iemv na dworze iego, a inssi przyeżdzaiącz kłaniali sią iemv. A proszacz sobie czara na czarstwo ordinskie, i napiervey dal im czara do ordi Soltana. І ten czarz bil na czarstwie, i nie smiał nigdi przecivicz się silnemu hospodara, i ostaviwssi czarsthwo [л. 321] pobieżi na czarstwo insse. І xiążąta ordinsci posiali posli swoye ku sławnemu hospodaru, proszacz sobie inssego hospodara czara, i on dal im inssego czara Malego Szoltąna. Będącz na czarstwie i nie smiał nigdi przecivicz się i osluchacz barzo mocznemu hospodaru: gdzie ieno kazal iemv koczovać tam on koczoval. A po malem czasie ten czarz nie spodobał się xiądzom ordinskim, i oni inszego czara prosili sobie v sławnego hospodara, i on dal czara yem Dawlad-Bierdeya i ten Dawlad-Bierdey nie viele czarstwovawssi zmarl, a xiądz vielki Vitolt w ten czas byl w Kyevie. I prziszli do niego xiążąta ordinsczi do Kyeva z vielkiemi dari i prosiły sobie czara inssego, i on ym dal czara Machmeta. A miąszkaiącz xiądz vielki Vitolt w Kyevie, stamtąt poiechal do Luczka Vielkiego.

O smierci vielkiego xiędza litewskiego Vitolta

A tak, gdi przyechal s Kyeva vielki xiądz Vitolt do Luczka, tam się iusz rozbolał i rospuscil swoych xiążąt i boyar z vielką poczcivoscią, a krol polski Wladislaw w ten czasz bil s xiądzem vielkim Vitoltem w Luczku przi niem, gdi xiądz vielki Vitolt zmerl, miesiacza octobra dwadziestego trzeciego dnia, na dzien swiętego Iacova brata bożego bliskiego. I siądzie na Vielkim xiąstwie Litewskim xiądz vielki Switrigailo. I xiążil iedno dwa hodi i miesiącz i poszedl na Rusz na Poloczko. [л. 322]

O Vielkim xiędzu Zigmuncie, iako dzierżal Lithwą

I Litwa osadzili na Vielkim xiąstwie Litewskim vielkiego xiędza Kiestucievicza Zigmunta na Vilnie i na Trocech miesiacza septembra w dzien pirwssi. A Switrigailo w ten czasz bil w Poloczku i poydzie na Smolinsku, i xiążąta ruskie i boyarowie i wszitka ziemia posadzili Switrigaila na Vielkim xiąstwie Ruskim. Na tąsz iesien xiądz Switrigailo zebrał silą, voysko barzo vielkie, i xiądz vielky twerski Boris Alexandrovicz dal iemv na pomocz brata swego Ieroslava ze wssitkim voiskiem. I poydzie xiądz Switrigailo na Lithwą, i nie doszedwssi Vilna za szesć mil stoiali pod Oszmianą niedzielą. I xiądz vielki Zigmunt przidzie z litewskim voyskiem i s silą barzo vielką, i bila iem bithwa na Oszmianie miesiącza decembra osmi dzien, i pomoże pąn bog vielkiemu xiędzu Zigmuntovi, i pobiły Switrigaila, xiążąth ruskich pobili, a inssich poymali, xiędza Iurgia Lingwieievicza vbito, xiędza Vasila Siemionovicza poymano, Chwieczka Odzinczevicza poymali i pana Dedigolda i inssich viele xiążąth i panow poymali, i tesz pobili vielką vielkosć. Theyze zimi drugi ras xiądz Switrigailo sebral voysko barzo vielkie ruskie i poydzie w Litwą, i povoievali ziemie Litewskiey barzo viele, i vielkosć vielką pobili, a inssich w ięstwo poymano. Na tosz lato xiądz Switrigailo, sebrawssi vielką silą ruską i mistrza [л. 323] ifłantskiego że wssitkiemi ifflanti podeymie sobie na pomocz ich, a xiądz vielky twerski dal iemv silą swoią, i poydzie moczno w Litwą. I noczoval za poltori mile od Vilna na Rudominie, i minąwssi Vilno poydzie na Stare Troki, i stal pot Trokamy czteri dny, a niedostawssi poszedl precz szukać xiędza vielkiego Zigmunta i voyska litewskiego. I stal v Eykssikach czteri dny. I poydzie precz zas w swoyą ziemią, i napiervey przidzie do Kreva, i stal pot Krevem dwa dni, i dostal zamku murovanego Kreva, i popalil ogniem, a łvdzi barzo viele poscinano i w ięcztwo pobrano. I stamtat szedl na Mlodzieczno. I przydzie na niego viescz, że litwa idzie w pogonią, i xiądz Switrigailo posial na litwą xiędza Michaila, kyewskiego voievodą, a inssich tesz poslał ruskich xiążąth viele. I pobili pana Piotra Montigirdovicza i wszitka litwą, a inssich poymali. I stamtat poydzie Switrigailo do Zeslawa, i Zeslaw iednego dnia wziąl i miasto viżgli, i lvdzi barzo viele w ięcztwo poviedli. I prziszedl do Minska, i Minsk iednego dnia wzięli, i miasto vyżgli, i lvdzi barzo viele poviedziono w ięcztwo, i viele zlego vdzielali Vielkiemv xięstuu Litewskiemv, i poszli w swoyą, ziemią Ruską. I prziszli do Borissova, i tam poymali xiędza Michala Ivanovicza Poloczkiego Л na rzece Beresnie, i posiali

Перевод на русский

Польский престол держали за его брата Ягайло и сохраняли с Витовтом дружбу. Когда Витовт гневался на какую-либо землю, он мог ее разорить. Польский король Владислав всегда давал ему помощь; татарские князья и ханы служили ему и лично шли с ним в походы. Московский великий князь жил с ним в тесной дружбе, немецкие князья повиновались и помогали в битвах. Молдавский, бессарабский и волошский господари, князья тверской и рязанский, Одоевские князья, Великий Новгород и Псков были с ним в согласии или послушании. Одни служили, другие приезжали с поклоном и непрерывно приносили великие дары.

Ордынские князья просили Витовта давать им государей. Сначала он поставил ханом Салтана, который не смел ему противиться, но затем покинул царство. По новой просьбе Витовт дал Орде Малого Салтана; тот кочевал там, где велел великий князь. Когда он не понравился ордынским князьям, Витовт поставил Девлет-Бердея. После его смерти ордынские князья приехали к Витовту в Киев с дарами и получили ханом Махмета. Из Киева Витовт направился в Луцк. [л. 321]

О смерти великого князя литовского Витовта

Приехав в Луцк, Витовт тяжело заболел. Он с честью отпустил князей и бояр. Польский король Владислав оставался при нем до кончины 23 октября, в день святого Иакова, брата Господня. Великим князем литовским стал Свидригайло, но правил только два года и один месяц, после чего ушел на Русь, в Полоцк. [л. 322]

Как великий князь Сигизмунд держал Литву

Первого сентября литва посадила в Вильно и Троках великим князем Сигизмунда Кейстутовича. Свидригайло находился в Полоцке, затем пошел в Смоленск; русские князья, бояре и вся земля посадили его на великом княжении Русском. Осенью он собрал огромное войско; тверской великий князь Борис Александрович прислал на помощь брата Ярослава со всей ратью. В шести милях от Вильно, под Ошмянами, Свидригайло простоял неделю. Восьмого декабря Сигизмунд с литовским войском дал ему бой и победил: многие русские князья пали или были пленены; погибли Юрий Лингвеневич, были взяты Василий Семенович, Федько Одинцевич, пан Дедиголд и многие другие.

Той же зимой Свидригайло снова пришел на Литву с большим русским войском, опустошил страну, многих убил и увел в плен. Следующим летом он заручился помощью ливонского магистра и тверских сил, ночевал в полутора милях от Вильно на Рудомине, четыре дня стоял у Старых Трок, затем искал войско Сигизмунда у Эйшишек. Возвращаясь, два дня осаждал каменный Кревский замок, взял и сжег его, многих жителей убил или пленил. У Молодечно он послал против литовской погони киевского воеводу Михаила и других русских князей. Они разбили пана Петра Монтигердовича и его литовское войско.

Свидригайло за один день взял и сжег Заславль, затем Минск, увел множество пленников и причинил Великому княжеству великое зло. У Борисова на Березине он схватил невиновного князя Михаила Ивановича Ольшанского (Л), отправил в Витебск и приказал утопить. [л. 323]

Примечания издания

К — чтение рукописи. Л — в K: «Ольшанского».