Ольшевская летопись. Страница 15
Скан печатной страницы издания, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Оригинал (по-польски)
ziemią Podolską, i xiądz vielki Vitolt poszedł ze wssitkim voyskiem do Podola litewskim. I xiądz Chwiedor vsliszal to Koryatovicz i pobieżi do Vęgier, a zamki osadzi volochi, i vegierski da iemu pomoc na Vitolta. A xiądz vielki Vitolt pervei szedł do Braslava i Braslaw wziął, a potim prziszedl pot Kamienieć i na drugi dzien Kamieniecz wziął, i dalei Smotrzić, Skalę, Czerzniew zameczek, i wszitki zamki pobrał i voievodą xiędza Chwiedora poymal, i po wszitkich zamkach podolskich swoye starosti poosadzal. Potem tesż krol polski Iagailo począł prosić xiędza vielkiego Vitolta, moviącż: «Bracie mili, dal tobie mili bog tą czesć, dostales ziemie Podolskiey litewskim voyskiem, a s czudzich stron nigd tobie nie pomogl, vczin tesz tą mnie czesć, day mi polovinę ziemie Podolskiei w pieniądzach dzierżecz». I xiądz vielki Vitolt dal krolv ve duudziestu tisiąć kopach Kamieniec zamek, Smotrzić, Skalą i Czierzniew zamek, a na inssich zamkach podolskich swoie starosti vstanovil, na Braslaviv, na Sokolczv i na Vinnici; a krol ti zamki w tich pieniądzach dal panu Spitkv dzierżeć. Kiedi xiądz vielki Vitolth bil się s tatari, i pana Spitka tatarovie vbili, i pani Spitkova wdovą została, i dziątky male, i krol polski zas począł posilacz [л. 314] do vielkiego xiędza Vitolta: «czosz nąm dal poloviczą ziemie Podolskiey, i my thi zamki bili dali panu Spitku ve duudziestu tisiącz kopach grossi, a tak teras pani Spitkova wdova została, i dziatki male, a od tatar nymasz ziemie komv bronicz. Day moych mnie dwadziescia tisiącz kop grossi, a zamki swoie zas swoie pobierzi k sobie». I xiądz vielki Vitolt poslal krolv dwadziescia tisiącz kop grossi panem Niemirem a Dmitrem Vasileviczem, a zamki swoye pobral za siebie i starostą swego na tich zamkach osadził na imię Hornowskiego, a potim dal Podole wszitko panu Piotrv Montigirdoviczv, a potim dal Podole panu Dedigoldv, a potim dal Dedigoldv Smolinsko, a Podole dal panu Dolgirdv. A pan Dolgird trzimal ti zamki do smierci vielkiego xiędza Vitolta, i kiedi Vitolt smerl i przyechawssi lachovie, pana Dolgirda s Kamienca zezvali do siebie na radą i, do radi nie dopusciwssi, iego zabili, i Kamienieć zasiedli i insse Podolskie zamki, i do tich czassow tym Podole za lachi zaszło, i teras dzierżą.
O Vitolcie, gdi na Timir-Tikluia szedl s pochwalą
Potim tegosz roku xiądz vielki Vitolt przydzie i posle Б promcilovą xiędza Hleba Swiętoslavovicza Б na Timir-Tikluia. A sąm xiądz Vitolt ze wssitkim voyskiem, za nim thesz [л. 315] poydzie czarz Taktamis s swoym lvdem Vitoltu na pomocz. Litwa, niemci, lachovie, tatarovie i volochovie, i s nim bilo xiążąt pięthdziesiąt, i bilo voysko barzo vielkie, i poszli na czara Timir-Tikluia tatarskiego. I pochwalił się na ordą Vitołt, i rzekł: «Poydziem pustosząc ziemią Tatarska i vbyem czara Timir-Tikluia, i posadziem czara Taktamisa na czarstwie iego, i Taktamis posadzi mnie na wszitkiey ziemi Ruskiey». I moviwssi tho poszli tatarow voievacz. I w tim czasie richlo pospiessi się Timir-Tiklvi czarz z viełkym voyskiem tatarskim s xiążąti i vląni ordinskiemi, i potkali się z Vitoltem na rzece Vorknie В i na polv, i bila im bitwa barzo vielka, miesiąca augusta dwanastego dnia, ve wtorek, i dlugo bili się barzo, i porazili tatarovie voysko Vitoltovo, i xiądz vielki Vitolt pobieżi precz z malem voyskiem. I czarz Timir-Tiklvi poydzie s swoym voyskiem pot Kyow i stal pot Kyevem trzi dny, i kyovianie dali za siebie okupu, trzi tisiącie rublow litewskich. I Timir-Tiklvi tatarską ordą rospuscil po Vielkim xiąstwie Litewskim i vorvali tatarovie asz do Vielkiego Luczka, i viele złego vczinili ziemi Litewskiey, i zas poszli w swoyą ziemyą.
Ktorich xiążąth pobyl czarz Timir-Tiklvy
Imiona, ktorich tam xiążąt litewskich pobito: xiądz Andrzey Olgirdovicz poloczki, brat iego xiądz Dmitrey bransky, [л. 316] xiądz Ivąn Dmitrović xiądz Andrzei, pasinek xiądza Dmitrow; xiądz Ivan Borissević kyewski, xiądz Hleb Swiątoslavović smolinski, xiądz Koryatovicz; brat iego xiądz Siemion, xiądz Michailo Potbereski, brat iego xiądz Dmitrey; xiądz Dmitrey Patrikievicz Voloski Г, xiądz Ivąn Iurgevicz Bielski, pąn Spitko Grakowski.
O xiędzv Iurgiu Swiętoslavoviczv smolinskim, o povietrzu, niesgodzie, pogorżely smolinskiey
Tegosz roku xiądz Iurgi Swiętoslavovicz a xiądz Olyech rzezanski prziszli do Smolinska, i bila w ten czasz barzo vielka trudnosć w Smolinsku: inssi chcieli mieć sobie xiędzem Vitolta, a drudzi chcieli mieć xiędza Iurgia oyczycza. Tedi xiądz Iurgi smovil się zmolniani i z horożani, i smolnianie nie chciely czierzpieć vielkiey nalazi od łachow i prziąly sobie oyczicza xiędza Iurgia, i otworzili iemv
Примечания издания
Б—Б Так в рукописи; в H промче слова В Taк в рукописи; в P Ворскл [Ђ] Г Так в рукописи; в P Федор Патрык [Ђ] евич Б [Ђ] льскии
Перевод на русский
Витовт со всем литовским войском пошел в Подолье. Федор Кориатович бежал в Венгрию, оставив в замках волохов и получив от венгерского короля помощь. Витовт прежде взял Браслав, затем на второй день осады — Каменец, после него Смотрич, Скалу и Черленый городок. Он пленил воеводу Федора и расставил по замкам своих старост.
Ягайло сказал: «Милый брат, Бог даровал тебе Подольскую землю, добытую одним литовским войском без чужой помощи. Окажи мне честь и дай половину Подолья держать за деньги». За двадцать тысяч коп грошей Витовт передал королю Каменец, Смотрич, Скалу и Черленый городок, оставив своих старост в Браславе, Соколце и Виннице. Король заложил полученные замки пану Спытку.
Когда Спытко погиб в войне Витовта с татарами, остались вдова и малые дети. Ягайло попросил Витовта возвратить двадцать тысяч коп и забрать замки, поскольку защищать их от татар было некому. Витовт послал деньги с панами Немиром и Дмитрием Васильевичем, вернул замки и поставил старосту Горновского. Позднее все Подолье он отдавал поочередно Петру Монтигердовичу, Дедиголду и Довгирду. После смерти Витовта поляки вызвали Довгирда из Каменца якобы на совет, убили его, заняли Каменец и прочие замки. С тех пор Подолье, говорит летописец, находится у поляков. [л. 314]
О походе Витовта на Тимур-Кутлуя и его похвальбе
В том же году Витовт послал вперед Глеба Святославовича, а сам выступил против татарского царя Тимур-Кутлуя со всем войском. Вместе с ним шли изгнанный хан Тохтамыш, литва, немцы, поляки, татары, волохи и пятьдесят князей. Витовт похвалялся: «Пойдем разорять Татарскую землю, убьем Тимур-Кутлуя, посадим на царство Тохтамыша, а он посадит меня над всей Русской землей».
Тимур-Кутлуй с великим татарским войском и ордынскими уланами встретил Витовта на реке Ворскле. Во вторник, 12 августа, произошла жестокая и долгая битва. Татары разгромили войско Витовта; сам он бежал с малым отрядом. Тимур-Кутлуй три дня стоял у Киева, получив от горожан выкуп в три тысячи литовских рублей, и распустил орду по Великому княжеству. Татары дошли до Луцка, причинили много зла и возвратились в свою землю. [л. 315]
Князья, погибшие в битве
Погибли Андрей Ольгердович полоцкий, его брат Дмитрий брянский, Иван Дмитриевич, Андрей — пасынок Дмитрия, Иван Борисович киевский, Глеб Святославович смоленский, князь Кориатович и его брат Семен, Михаил Подберезский и его брат Дмитрий, Дмитрий Патрикеевич Волосский, Иван Юрьевич Бельский и пан Спытко Краковский.
О князе Юрии Святославовиче смоленском, моровом поветрии, раздоре и смоленском пожаре
В том же году Юрий Святославович и рязанский князь Олег пришли к Смоленску. В городе был великий раздор: одни желали государем Витовта, другие — природного князя Юрия. Смоляне не хотели терпеть притеснения поляков, приняли Юрия и открыли ему
Примечания издания
Б—Б — поврежденное чтение; в H: «промче слова». В — в P: «Ворскле». Г — в P: «Федор Патрикеевич Бельский».