Ольшевская летопись, страница 7 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Ольшевская летопись. Страница 7

Скан печатной страницы издания, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.

Ольшевская летопись, список 1550 года: страница 7 из 28

Оригинал (по-польски)

znamionuiącz pana przes ten herb dobrego, czobi mogl bronicz mieczem oycziżni swey. A przeto vesmicie sobie pana dobrego, ktori bi vmial bronicz tego panstwa, Vielkiego xiąstwa Litewskiego. I tak mi się vidzi, isz bi k temu godni Vithyen, ktori bil marszałkiem v oycza moyego». I panovie, niechcząć przestąpić radi a voley pana swego przirodzonego, sina vielkiego xiędza Troydzienia, vczinili tak: vidząć męża możnego a godnego Vithyena, ktori bil z rodzaiv i s pokolenia Kolvmnow, z imienia dzierżącego Zmodz, wzięli sobie vielkim xiądzem litewskim i zmodskim, bo xiądz vielki Troydzien, będącz w Zmodzi, iechal przes imienie iego Raygola, i vyrzal onego Vithyenna iescze malem młodziencem. Vbaczil ono dziecię obliczem piąkne, wrostu podobnego, wziąl go k sobie i bil v niego komornikiem, będącz w komorze kożdą rzecz czudnie i rządnie panską choval i spravoval, obiczaiv, cznot i dobrego zachovania bil. Vczinil go v siebie marszałkiem, i bil v niego milosnikiem i wszelkim spravąm godni sprawcza bil, a zatim po smierci iego wziąth iest na Vielkie xiąstwo Litewskie. I tu się skonczil rod s Kitaurusow i począlo sią vielkie panstwo Vityennouo, rod vielkich xiążath [л. 285] litewskych s pokolenia a z rodu Kolumnow.

O vielkym xiążacyv litewskym Vityennye

I będącz vielkiemu xiędzv Vithyennie na Vielkim xiąstwie Litewskim, Zmodskim i Ruskim panoval viele lat asz do starosci swei s pokoiem СС, i mial sina Iedimonta. A potim vmrze xiądz vielky Vityenna, a potim siadl na Vielkim xiąstwie Litewskim, Zmodskim i Ruskim przerzeczoni xiądz Iedimin.

O vielkim xiędzv litewskim, zmodskym i ruskim Iediminie, Vitenovim sinie

Będącz vielkiemu xiędzv Iedimontu po smierci oycza swego Vitena na Vielkim xiąstwie Litew[skim], Zmods[kym] i Ruskym, będąc na stolcu oycza svego w Kiernovie. I panuiąci iemv na viele lath po smierci oycza swego, powstali przeciwko iemv niemci, rusz Т, iflanti i prziciągnąli z vielkim mnostwem lvdv swego w ziemią Zmodską, chcząc go sobie osiesdz. I xiądz Iedimonth, wrichle nie mogać sebrać voyska swoiego przeciwko niemczom, i poslal nastarszego hetmana swego z malemi [л. 286] ludzmi na zamek Kunassew, broniącz go od niemczow. A ten bil hetman iego na imię Gastolt z rodzaiv Kolumnow. I niemci tego hetmana iego obegnawssi, i ten zamek Kunassew obiegli, i z vielkich dział wszitek zbili, i tego hetmana s tego zamku zviedli i w polon poviedli, ziemią Zmodską osiedli. I vczini vmovą z niemci i tegosz hetmana swego vikupil, dal ząn trzidziesci tisiąc zlotich. A na drugi rok, sebrawssi wszitki voyska swe litewskie i ruskie, pociągnął na niemci, i ifflanti i prussovie, zmodz s sobą wziąwssi. I potkali vielkiego xiędza Iedimonta na rzecze Oszmianie na ovey stronie Żeimow dwe mili, i pomoże pąn bog vielkiemu xiędzu Iedimontu, isz niemczow wszitkich naglovę poraził, i zmodz od niemczow odstąpili i przistąpili do pana swego przirodzonego Iedimina, isz niemczow wszitkich naglovą, porazili i pobili wszitko voysko niemieczkie. I tusz, zviciąstwo odzierżawssi, zmodz k sobie wziął, i szedl s temi silami i zmodzią w ziemią Niemieczką, i wziąl zamek Tilżą a drugi Raksmętą, i inssich zamkow viele pobrał, ziemią spustosziwssi, i w polon lvdzi poviodl, i nievimowne krwie rozlenia mnostwo w Niemczach vczinil, swiciąstwo odzierżawssi z vielkim się veselim do domu wrocił.

O vielkim xiążaciv Iedimoncie i o bithwie z xią [л. 287] dzem Volodimyrem volodimyrskym

I vpokoiwssi ziemią Zmodską i niemczow, szedł na xiążąta ruskie. I przidze napiervey ku zamku Wlodimiru, i xiądz Volodimir volodimirski, zebrawszi się z lvdzmi swoiemi i vczini bithwa vielką z xiądzem vielkim Iedimonthem. I pomoże bog vielkiemu xiądzu Iediminu, isz xiądza Volodimira volodimirskiego samego vbil i rotą iego wszitką pobil, i zamek Wlodimir wziął. I potim szedl na xiędza Lwa luczkiego. I xiądz Lew vslissal, isz xiędza Volodimira litwa vbili i zamek wzięli Volodimir, i on nie smiał przeciwko iemv stać, i poslie do xiędza Romana, do zięcia swego. A xiądz i boiare volinskie bili czolem xiądzv Iedimontu, abi v nich panoval i panem bil v nich, a ziemie ich nie kaził. I xiądz vielki Iedimont, vkrociwssi ich przisiągą i ostaviwssi namiestnikow swich w nich, i tam pocznie panovacz. I potim szedł do Brzescia, a z Brzescia wszitki voyska swoie rospuscil i sąm w Brzesciv zimoval. Skoro Vielka noć minąla i on, sebrawssi wszitki sili litewskie, zmodskie i ruskie

Примечания издания

СС Написано на поле Т Так в рукописи; в P пруси

Перевод на русский

Паны последовали совету природного государя. Витень был мужем сильным и достойным, происходил из рода Колонн и держал имение в Жмуди. Некогда Тройден, проезжая через его имение Райголу, увидел красивого и статного юношу, взял ко двору и сделал комнатным слугой. Витень исправно хранил и устраивал всякую господскую вещь, отличался добрым нравом и честностью; потому князь сделал его маршалком и доверял ему все дела. После смерти Тройдена Витень был возведен на великое княжение. Так завершилась власть рода Кентавров и началась держава Витеня — великих князей литовских из рода Колонн. [л. 285]

О великом князе литовском Витене

Витень многие годы мирно правил Великим княжеством Литовским, Жмудским и Русским до глубокой старости. У него был сын Гедимин. После смерти Витеня Гедимин занял великокняжеский престол.

О великом князе литовском, жмудском и русском Гедимине, сыне Витеня

После смерти отца Гедимин правил из Кернова. Спустя много лет против него поднялись немцы — пруссы и ливонцы — и с огромным войском вторглись в Жмудь. Не успев собрать силы, Гедимин послал старшего гетмана Гаштольда из рода Колонн с небольшим отрядом оборонять Кунашев. Немцы осадили замок, разбили его тяжелыми орудиями, пленили гетмана и заняли Жмудь. Гедимин заключил соглашение и выкупил Гаштольда за тридцать тысяч золотых.

На следующий год князь собрал литовское и русское войско и вместе с жмудью выступил против немцев, ливонцев и пруссов. Неприятель встретил его на реке Ошмяне в двух милях за Жеймами. Бог помог Гедимину: жмудины покинули немцев и перешли к своему природному государю, после чего все немецкое войско было наголову разбито. Гедимин вернул Жмудь, вторгся в немецкую землю, взял Тильзит, Рагнит и многие иные замки, опустошил край, увел людей в плен и пролил много крови, а затем с победой и великой радостью возвратился домой. [л. 286]

О битве Гедимина с владимирским князем Владимиром

Усмирив Жмудь и немцев, Гедимин пошел на русских князей. У Владимира-Волынского его встретил князь Владимир. В великой битве Бог помог Гедимину: князь Владимир пал, его войско было разбито, а город взят. Затем Гедимин пошел на луцкого князя Льва. Услышав о поражении Владимира, Лев не решился сопротивляться и удалился к своему зятю Роману. Волынские князья и бояре били челом Гедимину, прося стать их государем и не разорять землю. Приведя их к присяге и оставив наместников, Гедимин пошел в Брест, распустил там войска и остался зимовать. После Пасхи он вновь собрал все литовские, жмудские и русские силы.

Примечания издания

СС — приписано на поле. Т — в P: «пруссы».