Ольгерд и Кейстут. Разворот 289
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
336 wielkiem kniaźstwie w Wilnie i Trokach, a Swidrygiełło udał się do Połocka, Smoleńska i kniaziowie i bojary ruscy posadzili kniazia Świdrygiełłę na wielkiem kniastwie ruskiem '').
Dwie więc choręgwie powiewały na obszarze wielkie- go xięstwa, jedna Litwy katolickiej pod przewodnictwem Świdrygioło Zywmunta Kiejstutowicza, druga prawowiernej Rusi, na
nie umie ko-
Ugo Udójo czele jej Świdrygiełło katolik przez chrzest, ale Rusi cał-
łaków o po- kowicie oddany. Gdyby sięgnął w ich głębizny, dał na- tychmiast hasło do boju, ziemie ruskie wydałyby mu tysiące wojowników. Ale on dostawszy się do Połocka, kolebki rodu swojego, poważnej stolicy starowierstwa, pierwszem jego staraniem jest pisać do wielkiego mistrza
Zawiedziony krzyżaków o pomoc!''?). Nie wiedział nieszczęsny, że za-
we swoich
oniach kon pierwszym był eo go opuścił i powitał nowe słoń: ce. Zaledwie rozeszła się wiadomość o upadku Świdry: giełly, a natychmiast wielki mistrz wysyła aż dwa posel- stwa, jedno poufne uroczyslie, na którego czele stał
Zakon wcho- komtur Lanse z poleceniami i podarunkami do xięcia dzi w sto= sunki z jego
mastępeą Zygmunta, chociaż miano słuszny powód nie wchodzenia z nim jeszcze w stosunki, gdyż oddanie rządu w jego ręce nastąpiło bez zezwolenia i uczestniczenia króla, zwierz- chniego pana Litwy '*3).
101) U£ supra. Kron. lit. wyd. Danił,
102) List jego w archiwum królewieckiem , datowany z 4 września r. 1432.. Skarbiec Litwy tom Il str. 158,
108) Fzpulsione ducis Świtrigal magister Prussiae Paulus de Russdouf audita..... e vestigio Ludovicum de Lannsche, Conradum de Trucz comendatores , Jodocum thesaurarium et Gabrielem de Baissen militem cum donis ad ducem Ślgismundum Starodubsky transmittit. Długosz Hist. XI str. 614. Voigt (Geschichle Preussens tom VII
Перевод на русский
336 в великом княжестве Вильны и Троки, а Свидригайло отправился в Полоцк, Смоленск, и русские князья и бояре посадили князя Свидригайло на великое русское княжество. Две же хоругви развевались на территории великого княжества: одна католической Литвы под предводительством Свидригайло Зыгмунта Кейстутовича, другая православной Руси, во главе которой был Свидригайло, католик по крещению, но всей душой преданный Руси. Если бы он проник в их глубины, сразу дал бы сигнал к бою, и русские земли дали бы ему тысячи воинов. Но, достигнув Полоцка, колыбели своего рода, важной столицы старообрядчества, первым его старанием было писать великому магистру с просьбой о помощи крестоносцев!.
Несчастный не знал, что за своими делами кон первый оставил его и приветствовал новое солнце. Как только распространилась весть о падении Свидригайлы, сразу же великий магистр посылает сразу два посольства, одно конфиденциальное торжественное, во главе которого стоял комтур Лансе с приказаниями и подарками к князю в отношении к его власти Зыгмунта, хотя имелся веский повод еще не вступать с ним в отношения, так как передача власти в его руки произошла без разрешения и участия короля, верховного господина Литвы. 101) У£ supra. Крон. лит. изд. Даниил, 102) Его письмо в королевецком архиве, датированное 4 сентября 1432 г. Сокровищница Литвы том II стр. 158, 108) Fzpulsione ducis Świtrigal magister Prussiae Paulus de Russdouf audita.....
Следствие Людовиком де Ланше, Конрадом де Труц комендаторами, Йодоком казначеем и Габриелем де Байссеном, рыцарем, с дарами передается к князю Сигизмунду Стародубскому. Длургош Ист. XI стр. 614. Фойгт (Geschichle Preussens том VII)
Правая страница
Оригинал (по-польски)
ża
337
Drugie poselstwo zaś jawne weszło tak szybko w po- rozumienie ścisłe z Zygmuntem, że przewodniczący one- muż komtur Lanse już z końcem września wzywał mistrza Inflant, aby zerwał stanowczo ze Świdrygiełłą 104), Mistrz luflant odpowiedział na to wezwanie listem do mistrza mo rozu
b Szy za- A 7 , . »-. . z. i ki krzyżaków, który nietylko świadczy ile wyższością poglą- "przęmawia. Ą , . MI ża Świdry- du na bieżące sprawy I poczuciem godności zgromadze- * giełtą. nie to: górowało nad tem, co w Króleweu rezydowało,
——LL
str. 599) aby ten nagły zwrot niejako maskować mówi, że to Zygmunt, który pierwszy wysłał poselstwo do królewca i powo- łuje się przytem na list wójta jednego pogranicznego, znajdujący się w archiwum krzyżackiem. Ale gdyby tak było, to przecież ślad tego poselstwa zachowałby się w aktach i historyi zakonu, zarówno. jak Długosz podał szczegóły o poselstwie krzyżackicm do Litwy wysłanem, List zaś, na który się Voigt odwołuje prze- ciwnie dowodzi, że zaraz po zrzuceniu Świdrygiełły mistrz aż
dwa posżlstwa i to w królkim przeciągu czasu wysłał do Zyg- „munta, Pierwsze było poulne. Na czele onego stał wójt Reybe- nitz, który w liście prżez Voigła powołanym pierwsze swoje sprawozdanie już pod dniem 2go września nazajutrz po instala- cyi Zygmunta złożył, pomiędzy innemi donosi, że Zygmunt przy- chyla się do tego, aby mieć zjazd z mistrzem w Klaypedzie albo gdzie bądź, ale że posłów zakonu nie wypuści od siebie, póki nie będzie miał odpowiedzi od mistrza. (Ob. treść tego listu w dziele Kotzebue Switrigail str. 85 i Skarbiec Litwy tom II str. 138). Drugie poselstwo było już jawne. Na czele jego stał kom- tur Ludwik. Lanse i on pierwsze swoje sprawozdanie złożył na dniu 6 września (Voigt jak wyżej). Kotzebue mniej stronniczy od Voigła mając te dokumónta pod ręką nie waha się w swojem zdaniu: Der,Orden der die heiligsten Verbindungen zu zerreissen gewohnt war sobald sein Kigennutz es heischte wendete sich schnell zu der aufgehenden Sonne (Switrigail ste. 86).
''4) Tenże i Skarbiec Litwy tom II str. 140. . 43
Перевод на русский
Второе посольство же открыто вступило в такое тесное согласие с Сигизмундом, что председатель того комтура Лансе уже к концу сентября призывал магистра Инфлянтов решительно порвать с Свидригайло, магистр Инфлянтов ответил на этот призыв письмом к магистру и крестоносцам, которое не только свидетельствует о превосходстве над тем, что происходило в Кёнигсберге, но и о чувстве достоинства собравшихся по текущим делам. Чтобы как бы скрыть этот внезапный поворот, говорится, что это Сигизмунд первым послал посольство в Кёнигсберг и ссылается при этом на письмо одного пограничного войта, хранящееся в архиве ордена. Но если бы так было, след этого посольства всё же сохранился бы в актах и истории ордена.
как Длугож изложил подробности о посольстве Тевтонского ордена в Литву, посланном, а письмо, на которое ссылается Войгт, наоборот доказывает, что сразу после свержения Свидригайлы мастер отправил аж два посольства и то в короткий промежуток времени к Зигмунту. Первое было тайным. Во главе его стоял войт Рейбениц, который в письме, упомянутом Войгтом, уже 2 сентября, на следующий день после установления Зигмунта, представил свой первый отчет, между прочим сообщая, что Зигмунт склонен к тому, чтобы встретиться с мастером в Клайпеде или где-либо еще, но что послов ордена не отпустит от себя, пока не получит ответа от мастера. (См. содержание этого письма в работе Коцебу «Свиртигайль», стр. 85 и в «Сокровищнице Литвы», том II, стр. 138). Второе посольство уже было открытым. Во главе его стоял комтур Людвиг.
Лансе и он представил свой первый отчёт 6 сентября (Фойгт, как выше). Коцебу менее предвзят, чем Фойгт, имея эти документы под рукой, не сомневается в своём мнении: Der, Orden der die heiligsten Verbindungen zu zerreissen gewohnt war sobald sein Kigennutz es heischte wendete sich schnell zu der aufgehenden Sonne (Switrigail стр. 86). ''4) Также и Сокровищница Литвы, том II, стр. 140. . 43