Ольгерд и Кейстут. Разворот 268
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
236
V.
KoNSTANTY OLGIERDOWICZ.
Piątym synem Olgierda z pierwszej jego żony był Konstanty. W tem zgadzają się ruskie i litewskie kroniki, które go zawsze w rzędzie pierwszych pięciu
. synów Olgierdowych kładą.
wZkRO Dwie wzmianki tylko dochowały się o nim w dzie-
niem w dzie” jach. Jedna w pismie mistrza krzyżaków Konrada Zollner, gdzie podaje powody, które go zmusiły do. wypowiedze- nia wojny wielkiemu xięciu Litwy Jagielle w roku 1388. Opisuje mistrz umówiony zjazd na wyspie rzeki Dubi- sa ') i rozmowę uczestników. Towarzyszyli Jagielle bracia je- go: Skirgielło, Konstanty i brat stryjeczny Michał Jawnutowicz. Konstanty najwięcej przyczynił się do tego, że wielki xiążę postanowił oczekiwać mistrza na wyspie, a nie udawać się do niego w sąsiedni Christmemel, do- kąd go mistrz zapraszał w celu, jak w pismie swojem mówi, oóhrzcenia jego z braćmi, a ta ostrożność, jaś wiemy z dziejów, zjazd ów udaremniła*).
') Dubisa rzeka na Zmudzi wpada do Niemna, Na nie- których mapach nazwana Krużyta, zapewne nazwa jej gminna.
2) Pismo wspomniane mistrza krzyżaków znajduje się w dzie- le Preussische Annalen auctore Baczko str. 29 i w kodexie dyplo- matycznym Litwy wydanym przez Raczyńskiego. pod rokiem 1385 (str. 64). Następujące ustępy ściągają się do Konstantego: da antwortele ihm der Koning: Enthald dich Marschalk; ich will zu mir nemen myne Herrin und myne Herzogen: des nam her Gon- stantinum synem bruder, und Michelen, Jawnuten... Da sprach Constantinus.... Rozmowa zaś Konstantego z marszałkiem ze- słanym przez wielkiego mistrza do króla, aby go zaprosić do
p
Перевод на русский
236 V. КОНСТАНТИН ОЛЬГЕРДОВИЧ. Пятым сыном Ольгерда от его первой жены был Константин. В этом сходятся русские и литовские летописи, которые всегда ставят его в ряду первых пяти сыновей Ольгердовых. Две только упоминания сохранились о нём в летописях. Одно в письме магистра крестоносцев Конрада Цоллнера, где он излагает причины, которые заставили его объявить войну великому князю Литовскому Ягайле в 1388 году. Магистр описывает назначенный съезд на острове реки Дубиса и беседу участников. Сопровождали Ягайлу его братья: Скыргельло, Константин и двоюродный брат Михаил Явнутович.
Константы наибольшей мерой способствовал тому, что великий князь решил ждать хозяина на острове, а не отправляться к нему в соседний Христмемель, куда его хозяин приглашал с целью, как говорится в его письме, охраны его с братьями, и эта осторожность, как мы знаем из истории, сорвала тот съезд*). ') Река Дубиса на Жмуди впадает в Неман, на некоторых картах названа Кружита, вероятно, это её местное название. 2) Упомянутое письмо магистра крестоносцев находится в произведении Preussische Annalen auctore Baczko стр. 29 и в дипломатическом кодексе Литвы, изданном Рачиньским под 1385 годом (стр. 64). Следующие отрывки относятся к Константу: da antwortete ihm der Koning: Enthald dich Marschalk; ich will zu mir nemen myne Herrin und myne Herzogen: des nam her Gonstantinum synem bruder, und Michelen, Jawnuten... Da sprach Constantinus....
Разговор же Константина с маршалком, посланным великим мастером к королю, чтобы пригласить его к
Правая страница
Оригинал (по-польски)
287
Drugą wzmiankę o nim dochowała nam najdawniejsza do dziś dnia znana kronika litewska. Gdy podczas koronacyi Wła- dysława Jagiełły, kniaź Smoleńska nadciągnął z wojskiem pod Mścisław, xiążę Konstanty pospieszył wraz z braćmi z Krakowa na odsiecz oblężonemu grodowi?).
Czy i jaki udział otrzymał ze spuścizny ojcowskiej, w tym względzie zbywa do dziś dnia na wszelkich wia- rogodnych datach*). Daty zaś wątpliwości żadnej nie po- dlegająco świadczą, iż nie żył już w roku 1593 i że
Christmemel, gdyż dla braku wody mistrz na wyspę do króla dostać się nie może, tak w tłumaczeniu dosłownem opiewa: «Marszałku, czy chcesz moje zdanie słyszeć ? — Marszałek : Kon- stantynie słncham. — Więe wiedz, gdyby król i chciał do was pojechać, ja tego nie dopuszczę.* Na co mu odpowiedział mar- szałek, że on przysłany do króla (w pismach i kronikach nie- mieckich xiążęta litewscy zawsze nazywani królami koning) a nie do niego. h
3) Kniaź welikij Skirihajło pojde so bratiju swojeju so welikym kniaziem Witowtoń i Kostiantynom, i s Korbutom i so Seme- nom-Lynhwenem, (Kronika litewska wydania Daniłowicza str. 42).
Syn jego Ba- "2 Żyli
4) Daniłowicz, który tak wielkie zasługi położył około hi- |
storyi Litwy, słusznie oburza się na zawichrzenia, bałamuctwa, dowolności i niezgodności kronikarzy polskich i litewskich co do potomków Olgierda a mianowicie co do Konstantyna Olgierdowi- cza i jego domniemanego potomstwa, Ale trudno pojąć, jak go lo spowodować mogło do twierdzenia, że Konstanty Olgierdowicz jest wymyślony, bo o nim akta nie przyświadczają, aby miał być bratem Jagiełły a synem Olgierda, (Skarbiec Litwy tom I str.
224—225. Zgon Olgierda pod rokiem 1577), kiedy świadczą o |
jego istnieniu właśnie kronika najdawniejsza litewska przez Da- młowicza wydana i pismo mistrza krzyżaków powyżej cytowane, które on wciągnął do Skarbca Lilwy równie przez niego wyda- nego. T. l str. 244—245,
Перевод на русский
287 Второе упоминание о нём сохранила для нас самая древняя до сегодняшнего дня известная литовская хроника. Когда во время коронации Владислава Ягайло князь Смоленска подошёл с войском к Мстиславлю, князь Константин поспешил вместе с братьями из Кракова на помощь осаждённому городу?). Какое участие он получил из отцовского наследства, в этом отношении до сих пор остаётся спорным по всем достоверным датам*). Даты же не вызывают сомнений и свидетельствуют, что в 1593 году он уже не жил и что Christmemel, так как из-за отсутствия воды мастер не может попасть на остров к королю, в буквальном переводе звучит так: «Маршал, хочешь услышать моё мнение? — Маршал: Константин, слушаю тебя.
— Лучше знай, если бы король и захотел поехать к вам, я бы этого не допустил.* На что ему ответил маршал, что он послан к королю (в немецких письмах и хрониках литовские князья всегда назывались королями koning), а не к нему.
Князь великий Скаригайло пойдет со своим братом, великим князем Витовтом и Константином, и с Корбутом и с Семеном-Линхвенем, (Литовская хроника, издание Даниловича, стр. 42).
Сын его Ба- "2 Жили 4) Данилович, который внес такие огромные заслуги в историю Литвы, справедливо возмущается переворотами, заблуждениями, произволом и несоответствиями польских и литовских хронистов относительно потомков Ольгерда, а именно относительно Константина Ольгердовича и его предполагаемого потомства. Но трудно понять, что могло побудить его утверждать, что Константин Ольгердович вымышлен, ведь документы не подтверждают, что он был братом Ягайло и сыном Ольгерда (Скарбец Литвы, том I, стр. 224—225. Смерть Ольгерда в 1577 году), когда свидетельствуют о его существовании именно древнейшая литовская хроника, изданная Дамловичем, и письмо магистра крестоносцев, цитируемое выше, которое он включил в Скарбец Литвы, также изданный им. Т. I, стр. 244—245.